IV SA/Po 321/21

Dnia 17 czerwca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 czerwca 2021 roku sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2020 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości. T. S., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, pismem z dnia [...] sierpnia 2020 roku, wstąpiła z żądaniem ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawną córką I. S.-K.. Wnioskodawczyni oświadczyła i udokumentowała, że posiada ustalone prawo do renty rodzinnej. Burmistrz O., decyzją z dnia [...] października 2020 roku (nr [...]), na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, odmówił przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że podopieczna I. S.-K. jest mężatką, a jej mąż nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. D. K. wyjaśnił, że nie ma możliwości rezygnacji z pracy, aby zajmować się żoną. Strona, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, skorzystała z prawa do odwołania. Odwołująca się zażądała uchylenia decyzji w całości oraz ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu odwołania wskazano, że fakt posiadania zstępnych, którzy nie legitymują się orzeczeniem o niepełnosprawności nie może być przeszkodą do przyznania świadczenia. W ocenie strony organ I instancji błędnie zastosował w sprawie art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis nie może mieć zastosowania w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz matki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] grudnia 2020 roku (nr [...]), utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy w całości podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną Burmistrza O. oraz wyjaśnił, że brak jest podstaw prawnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego matce na niepełnosprawną córkę, gdy ta pozostaje w związku małżeńskim, a jej mąż nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Za dodatkową przyczynę odmowy przyznania świadczenia organ uznał także to, że wnioskodawczyni jest wdową i posiada przyznane na stałe świadczenie z tytułu renty rodzinnej [...] zł). T. S., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego. Strona zażądała uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza O. oraz orzeczenia o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych polegające na pomyleniu celów ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania renty rodzinnej przez opiekuna stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, 2) art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się matki będącej faktycznym opiekunem osoby niepełnosprawnej z uwagi na to, że opieka ta winna być sprawowana przez męża, który nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie określonym art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020, poz. 1842, z późn. zm.). W świetle tego przepisu Przewodniczący może zarządzić rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, jeżeli uzna, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w takich sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zgoda strony na rozpoznanie sprawy w tym trybie nie jest konieczna. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 §1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2021, poz. 137). Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019, poz. 2325 ze zm. dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 §1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 §1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 §1 pkt 3 P.p.s.a.). Sąd administracyjny nie ma kompetencji do tego, aby wyrokiem rozstrzygać o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o utrzymaniu w mocy decyzji o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego odpowiada prawu. Skarżąca korzystając z urzędowego formularza wniosku wystąpiła z żądaniem ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką roztoczoną nad niepełnosprawną córką oraz deklarowaną rezygnacją z podjęcia zatrudnienia. Wskazany formularz zawiera pouczenie o treści regulacji prawnej odnośnie warunków przyznawania wybranego świadczenia pielęgnacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze trafnie przyjęło, że ocenę zasadność żądania wnioskodawczyni należy przeprowadzić na gruncie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2020, poz. 111 ze zm.). Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce, a także osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 17 ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a powołanej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 roku o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a powołanej ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ustalenia faktyczne przyjęte przez organ odwoławczy za podstawę wydania skarżonego rozstrzygnięcia znajdują potwierdzenie w materiale włączonym do akt administracyjnych. Analiza dowodów włączonych do akt administracyjnych, treść skargi, a także treść odpowiedzi na skargę, nie pozostawia żadnych wątpliwości, że pomiędzy stronami (skarżącą i organem) nie ma sporu, co do okoliczności przyjętych za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy. I. S.-K. posiada orzeczenie o zaliczeniu do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności do dnia [...] grudnia 2021 roku. Data powstania niepełnosprawności została określona od dnia [...] listopada 2018 roku. I. S.-K. pozostaje w związku małżeńskim z D. K., który jest czynny zawodowo oraz nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Opiekę nad niepełnosprawną córką roztoczyła matka T. S., która utrzymuje się z renty rodzinnej po zmarłym mężu. Analiza akt administracyjnych nie wskazuje, aby przed wydaniem skarżonej decyzji organ odwoławczy otworzył stronie możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Jednak naruszenie obowiązków określonych w art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2020, poz. 256 ze zm.) nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. W odwołaniu nie wnioskowano o uzupełnienie materiału dowodowego. Organ odwoławczy nie przeprowadził żadnych nowych dowodów z urzędu. Organ odwoławczy dokonał prawidłowej wykładni i właściwie zastosował przepisy prawa materialnego do bezspornych okoliczności faktycznych kontrolowanej sprawy. Eksponowany w skardze zarzut rażącej obrazy przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest całkowicie nieuzasadniony. Analiza uzasadnienia skarżonej decyzji wskazuje jednoznacznie, że skarżąca T. S. nie została wykluczona z kręgu osób uprawnionych do pobierania świadczeń rodzinnych z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawna córką. Rozstrzygnięcie o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zostało utrzymane w mocy z innych względów niż okolicznosci wskazane w treści przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżony organ w żadnym zakresie nie kwestionował okoliczności, że skarżąca (matka podopiecznej I. S.-K.) jest osobą, która może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjnej. Skarżąca jest osoba uprawnioną do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca nie jest natomiast osobą, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wskazana regulacja dotyczy bowiem osób innych niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki. Z tego względu w okolicznościach kontrolowanej sprawy nie mógł znajdować zastosowania przepis art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżony organ przyjmował, że w oparciu o treść przepisu art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce. Podstawą rozstrzygnięcia o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego były okoliczności wskazane w przepisie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z powołanym przepisem świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skoro I. S.-K. pozostaje w związku małżeński, a jej maż nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to skarżony organ zgodnie z prawem rozpoznał przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego matce T. S.. Tym bardziej, że organ ustalił brak obiektywnych przeszkód do realizacji obowiązku alimentacyjnego w ten sposób, że to mąż D. K. roztoczy osobistą opiekę nad niepełnosprawną żoną. Jedynie ubocznie organ wskazał, że okolicznością dodatkowo przemawiającą za odmową przyznania świadczenia jest fakt pobierania przez skarżącą renty rodzinnej (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych). Podkreślić jednak należy, że kwestia ewentualnej rezygnacji z pobieranego świadczenia rentowego na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego nie mogła mieć istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Kryterium rozstrzygającym o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego były bowiem okoliczności wskazane w przepisie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019, poz. 2325 ze zm.), skarga podlegała oddaleniu.