IV SA/Po 328/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2017r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Zarządcy masy sanacyjnej BM K. sp. z o.o. z siedziba w Z. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] maja 2017 r. w sprawie ze skargi na decyzję Lekarz Weterynarii z dnia [...] lutego 2017r. nr [...] w przedmiocie skierowania na ubój postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Zarządca masy sanacyjnej BM K. sp. z o.o. z siedzibą w Z. wniósł skargę na decyzję Lekarz Weterynarii z dnia [...] lutego 2017r. nr [...] w przedmiocie skierowania na ubój. Wraz ze skargą skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podając, iż spółka nie dysponuje środkami finansowymi niezbędnymi do poniesienia kosztów sądowych w związku z licznymi zobowiązaniami kredytowymi oraz problemami z odzyskaniem własnych wierzytelności. Jako argument uzasadniający przyznanie wnioskowanego prawa pomocy wskazano na fakt otwarcia postępowania sanacyjnego BM K. sp. z o.o. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano wysokość kapitału zakładowego ([...] zł.), wartość środków trwałych ([...] zł.), oraz stratę netto za okres 01.01.2016r. do 30.06.2016r. (-[...] zł.). Po wezwaniu wnioskodawcy do uzupełnienia informacji dotyczących sytuacji finansowej i przesłaniu dokumentów stanowiących uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy, postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 maja 2017r. odmówiono wnioskodawcy przyznania wnioskowanego wprawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż w świetle obowiązujących przepisów nie ma podstaw do traktowania skarżącej, wobec której otwarto postępowania sanacyjne w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Przedsiębiorstwo, które pomimo trudności finansowych, nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, powinno bowiem partycypować w kosztach postępowania sądowego. Odnosząc się do dokumentacji przedłożonej jako uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano, iż Skarżąca spółka nie przedłożyła żadnych aktualnych dokumentów, przedstawiając wyłącznie dokumenty obrazujące sytuację finansową spółki będącą podstawą wszczęcia postępowania sanacyjnego. Wnioskodawca nie wykazał zatem, że nie ma aktualnie dostatecznych środków pieniężnych na pokrycie kosztów postępowania. Co więcej, z zestawienia sald na rachunkach bankowych na dzień 31 grudnia 2016 r. wynika wręcz, że na wielu rachunkach prowadzonych zarówno w walucie polskiej, jak i Euro występowały salda dodatnie. Dalej odnosząc się do argumentacji wnioskodawcy akcentującej, że posiada zaległości kredytowe, stwierdzono, że nie przestawiono do akt sprawy materiałów źródłowych, które precyzowałyby na jakich warunkach kredyty zostały przez skarżącą spółkę zaciągnięte. Wymogu tego nie spełnia bowiem przesłana tabelka, w której wymienione są jedynie poszczególne kredyty zaciągnięte przez wnioskodawcę w ubiegłych latach i wskazane są kwoty tych kredytów oraz informacja o ich wypowiedzeniu. Zestawienie takie należy potraktować jedynie jako oświadczenie wnioskodawcy, które nie jest potwierdzone żadnym materiałem źródłowym. Sprzeciw od powyższego postanowienia wniósł Zarządca masy sanacyjnej BM K. sp. z o.o. z siedziba w Z. reprezentowany przez pełnomocnika podnosząc, że wykazał, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zaznaczono przy tym, iż skarżąca zgodnie z wezwaniem wypełniła formularz PPPr w terminie. Nadto w treści uzasadnienia wniosku wskazywano, iż w chwili obecnej posiada liczne zobowiązania wynikające z bieżącej działalności, w tym z kredytów bankowych, które nie pozwalają jej na uiszczenie kosztów sądowych. Jednocześnie skarżący podnosił, iż wobec niego toczą się inne postępowania sądowe, a niniejsza sprawa prowadzona jest kredytowo. Nadto wskazano na okoliczność przesłania rachunek zysków i strat wraz z bilansem oraz sprawozdaniem z przepływów pieniężnych, bilans oraz ewidencję środków trwałych. W sprzeciwie skarżąca podniosła również, iż wykazała we właściwy sposób, iż nie ma żadnych środków na poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Sprzeciw wnioskodawcy nie zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.- dalej p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Natomiast stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.), co oznacza że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności przypomnieć należy, iż kwestia zastosowania wyjątkowej instytucji, jaką jest prawo pomocy, w odniesieniu do osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych była już wielokrotnie wyjaśniana w orzecznictwie sądów administracyjnych. W postanowieniu z dnia 14 grudnia 2011 r. o sygn. akt I GZ 201/11, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Jednocześnie, trzeba podkreślić, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej nie ma charakteru obowiązkowego nawet w przypadku spełnienia przez nią przesłanek ustawowych (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 11 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 21/10 - dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że nie ma podstaw do przyjęcia, że wierzytelności związane z postępowaniem sanacyjnym oraz wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym. Koszty sądowe nie mogą być zatem stawiane na ostatnim miejscu za wszystkimi pozostałymi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej, a ich wystąpienie wchodzi w zakres ryzyka prowadzonej działalności gospodarczej. Tym samym koszty związane z uczestnictwem spółki w postępowaniu sądowoadministracyjnym są kosztami, które należy zrównać z innymi wydatkami ponoszonymi przez zarządcę masy sanacyjnej na poczet prowadzonego postępowania sanacyjnego. W tym miejscu należy wskazać, że przepisy art. 32 ust. 1 oraz 52 ust. 1 ustawy z dnia 15 maja 2015 r.- Prawo restrukturyzacyjne (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1574 ze zm.- dalej u.p.r.) nadają zarządcy masy sanacyjnej uprawnienia do prowadzenia wszelkich spraw dłużnika, w szczególności tych związanych z zarządzaniem przedsiębiorstwem dłużnika oraz jego restrukturyzacją. Działając na rachunek dłużnika, zarządca zaciąga zobowiązania i dokonuje płatności. (por. Prawo restrukturyzacyjne. Komentarz pod. red. A. Torbus (A.J. Witosz (red.), A. Witosz (red.), H. Buk, D. Chrapoński, W. Gewald, M. Karpiński, W. Klyta, A. Malmuk-Cieplak, M. Mozdżeń, M. Pawełczyk Wk 2016, lex/el. pkt 1 komentarza do art. 32. Zgodnie z treścią art. 52 ust. 1. u.p.r. Zarządca niezwłocznie obejmuje zarząd masą sanacyjną, zarządza nią, sporządza spis inwentarza wraz z oszacowaniem oraz sporządza i realizuje plan restrukturyzacyjny. Zatem do podstawowych obowiązków zarządcy masy sanacyjnej należy m.in. obowiązek sprawowania zarządu majątkiem dłużnika. Może dokonywać zarówno czynności zwykłego zarządu, jak i czynności przekraczające zwykły zarząd. Zdaniem Sądu referendarz sądowy zbadał przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy, zasadnie uznając, że wnioskodawca nie przedstawił okoliczności, które przemawiałyby za przyznaniem mu prawa pomocy. Referendarz sądowy słusznie zwrócił uwagę, iż skarżąca spółka nie przedłożyła żadnych aktualnych dokumentów obrazujących bieżącą sytuację, przedstawiając wyłącznie dokumenty obrazujące sytuację finansową spółki będącą podstawą wszczęcia postępowania sanacyjnego. Wnioskodawca nie wykazał zatem, że nie ma aktualnie dostatecznych środków pieniężnych na pokrycie kosztów postępowania. Co więcej, jak słusznie wskazano w zaskarżonym postanowieniu, z zestawienia sald na rachunkach bankowych na dzień 31 grudnia 2016 r. wynika wręcz, że na wielu rachunkach prowadzonych zarówno w walucie polskiej, jak i Euro występowały salda dodatnie. Odnosząc się do argumentacji wnioskodawcy podniesionej również w sprzeciwie, odwołującej się do zaległości kredytowe, stwierdzić należy, że nie przestawiono do akt sprawy materiałów źródłowych, które precyzowałyby na jakich warunkach kredyty zostały przez skarżącą spółkę zaciągnięte. Wymogu tego nie spełnia bowiem przesłana tabelka, w której wymienione są jedynie poszczególne kredyty zaciągnięte przez wnioskodawcę w ubiegłych latach i wskazane są kwoty tych kredytów oraz informacja o ich wypowiedzeniu. Zestawienie takie należy potraktować jedynie jako oświadczenie wnioskodawcy, które nie jest potwierdzone żadnym materiałem źródłowym. W tej sytuacji, referendarz sądowy, trafnie stwierdził, iż zarządca masy sanacyjnej, jest w stanie zgromadzić środki na pokrycie kosztów sądowych, które na obecnym etapie ograniczają się do wpisu sądowego wynoszącego [...] zł. Jak już wskazano, spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą. Uiszczenie wpisu sądowego w w/w kwocie nie powinno zatem przekraczać możliwości finansowych wnioskodawcy. Koszty sądowe (a ściślej możliwość prowadzenia sporów sądowych, z którymi te koszty się wiążą) stanowią element ryzyka podejmowanego w ramach działalności gospodarczej (por. np. post. NSA z 25 lutego 2015 r., I FZ 43/15, CBOSA). Z uwagi na całokształt powyżej wskazanych okoliczności Sąd uznał zatem, że referendarz sądowy trafnie ocenił, że przesłanka z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. nie została spełniona. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 259 i art. 260 § 1 P.p.s.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie