IV SA/Po 328/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Zarządcy masy sanacyjnej BM K. sp. z o.o. z siedziba w Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Lekarz Weterynarii z dnia [...] lutego 2017r. nr [...] w przedmiocie skierowania na ubój postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Zarządca masy sanacyjnej BM K. sp. z o.o. z siedziba w Z. wniósł skargę na decyzję Lekarz Weterynarii z dnia [...] lutego 2017r. nr [...] w przedmiocie skierowania na ubój. Wraz ze skargą skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podając, iż spółka nie dysponuje środkami finansowymi niezbędnymi do poniesienia kosztów sądowych w związku z licznymi zobowiązaniami kredytowymi oraz problemami z odzyskaniem własnych wierzytelności. Jako argument uzasadniający przyznanie wnioskowanego prawa pomocy wskazano na fakt otwarcia postępowania sanacyjnego BM K. sp. z o.o. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano wysokość kapitału zakładowego ([...] zł.), wartość środków trwałych ([...] zł.), oraz stratę netto za okres 01.01.2016r. do 30.06.2016r. (-[...] zł.). Celem doprecyzowania sytuacji finansowej wnioskodawcy pismem z dnia 9 maja 2017r. wezwano wnioskodawcę do przesłania postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] października 2016r. w przedmiocie postępowania sanacyjnego wraz z uzasadnieniem, poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2016r., sprawozdania z całkowitych dochodów, sprawozdania z sytuacji finansowej i z przepływów pieniężnych, listy faktur sprzedaży za okres 1 stycznia do 30 kwietnia 2017r., deklaracji VAT – 7 złożonych w 2017r., oraz wyciągów z kont bankowych na dzień 30 kwietnia 2017r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik wnioskodawcy przesłał rachunek zysków i strat w układzie porównawczym za 2015r. wraz z bilansem na dzień 31.12.2015r. oraz sprawozdaniem z przepływów pieniężnych za okres 01.01.2015r. do 31.12.2015r., bilans na dzień 30.06.2016r. oraz sprawozdaniem z przepływów pieniężnych za okres 01.01.2016r. do 30.06.2016r., ewidencję środków trwałych na grudzień 2016.r, wykaz posiadanych rachunków bankowych i stan tych rachunków na dzień 31.11.2016r., wykaz posiadanych kredytów oraz postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] października 2016r. w przedmiocie postępowania sanacyjnego wraz z uzasadnieniem. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, iż w myśl art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm. – dalej P.p.s.a.) można przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, iż udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać przy tym nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504). Z powyższego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca zatem musi przedstawić argumentację, która potwierdzałaby niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie kosztów postępowania chociażby w części. Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy, zawierający szczegółowe informacje o wszelkich posiadanych przez stronę aktywach albo ich braku jest warunkiem koniecznym do dokonania prawidłowej oceny i przyjęcia że strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy w pierwszej kolejności należy stwierdzić, że nie ma podstaw do przyjęcia, że wierzytelności związane z postępowaniem sanacyjnym oraz wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym. Koszty sądowe nie mogą być bowiem stawiane na ostatnim miejscu za wszystkimi pozostałymi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej, a ich wystąpienie wchodzi w zakres ryzyka prowadzonej działalności gospodarczej. Tym samym koszty związane z uczestnictwem spółki w postępowaniu sądowoadministracyjnym są kosztami, które należy zrównać z innymi wydatkami ponoszonymi przez zarządcę masy sanacyjnej na poczet prowadzonego postępowania sanacyjnego. Przepisy art. 32 ust. 1 oraz 52 ust. 1 ustawy z dnia 15 maja 2015 r.- Prawo restrukturyzacyjne (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1574 ze zm.- dalej u.p.r.) nadają zarządcy masy sanacyjnej uprawnienia do prowadzenia wszelkich spraw dłużnika, w szczególności tych związanych z zarządzaniem przedsiębiorstwem dłużnika oraz jego restrukturyzacją. Działając na rachunek dłużnika, zarządca zaciąga zobowiązania i dokonuje płatności. (por. Prawo restrukturyzacyjne. Komentarz pod. red. A. Torbus (A.J. Witosz (red.), A. Witosz (red.), H. Buk, D. Chrapoński, W. Gewald, M. Karpiński, W. Klyta, A. Malmuk-Cieplak, M. Mozdżeń, M. Pawełczyk Wk 2016, lex/el. pkt 1 komentarza do art. 32). Zgodnie z treścią art. 52 ust. 1. u.p.r. Zarządca niezwłocznie obejmuje zarząd masą sanacyjną, zarządza nią, sporządza spis inwentarza wraz z oszacowaniem oraz sporządza i realizuje plan restrukturyzacyjny. Zatem do podstawowych obowiązków zarządcy masy sanacyjnej należy m.in. obowiązek sprawowania zarządu majątkiem dłużnika. Może dokonywać zarówno czynności zwykłego zarządu, jak i czynności przekraczające zwykły zarząd. Pozostawanie w obrocie prawnym, jako przedsiębiorca wiąże się z koniecznością podejmowania wszelkich działań niezbędnych do efektywnego prowadzenia działalności gospodarczej i regulowania wszelkich związanych z nią należności tak prywatnoprawnych, jak i tych o charakterze publicznym. Z powyższego wynika, że nie ma podstaw do traktowania skarżącej w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Przedsiębiorstwo, które pomimo trudności finansowych, nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008r., sygn. akt I OZ 208/08). Na możliwości uzyskania rentowności przez skarżącą spółkę wskazał również Sąd Rejonowy w K. w postanowieniu z dnia [...] października 2016r. w przedmiocie postępowania sanacyjnego, wskazując że przedsiębiorstwo jest w okresie budowy swej struktury i nie osiągnęło jeszcze stabilnych wyników. Starty za 2015r. i za pierwsze miesiące 2016r. spowodowały że wskaźniki rentowności są na pozycji ujemnej. Tym niemniej Sąd dostrzegł, że w średnim i długim okresie skarżąca spółka może być rentowna pod warunkiem zmiany struktury finansowania, restrukturyzacji biznesowej i uzyskani wsparcia zewnętrznego. Mając powyższe na uwadze zasadnym było wezwanie skarżącej spółki o przedstawienie dokumentacji obrazującej bieżącą sytuację finansową, której jednak pomimo stosowanego wezwania nie udostępniono. W tym miejscu należy wskazać, że o kondycji podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą można wnioskować na podstawie szeroko pojętych dokumentów księgowych, które obrazują stan podmiotu funkcjonującego w obrocie gospodarczym od strony księgowej. Do tej kategorii dokumentów należy głównie sprawozdanie finansowe, w skład którego wchodzą: bilans oraz rachunek zysków i strat. Są to dokumenty sprawozdawcze, sporządzane zgodnie z wymogami ustanowionymi w ustawie o rachunkowości, opisującymi stan podmiotu po zakończeniu pewnego okresu – z reguły roku kalendarzowego. Przedsiębiorca dysponuje także dokumentami bieżącymi, które wskazują na jego realne i rzeczywiste, aktualne możliwości finansowe, tj. dostęp do tzw. "żywej gotówki". Do takich dokumentów należą wydruki z rachunków bankowych, wskazujące na wszelkie dokonywane na nich operacje, jak również tzw. raporty kasowe, które wskazują w sposób bezpośredni ile gotówki znajduje się w kasie podmiotu w określonym dniu, wskazujące z reguły poszczególne, jednostkowe obroty pieniężne (wpływy i wypływy z kasy przedsiębiorstwa). Skarżąca spółka nie przedłożyła jednak żadnych aktualnych dokumentów o jakich mowa wyżej, przedstawiając wyłącznie dokumenty obrazujące sytuację finansową spółki będącą podstawą wszczęcia postępowania sanacyjnego. Wnioskodawca nie wykazał zatem, że nie ma aktualnie dostatecznych środków pieniężnych na pokrycie kosztów postępowania. Co więcej, z zestawienia sald na rachunkach bankowych na dzień 31 grudnia 2016 r. wynika wręcz, że na wielu rachunkach prowadzonych zarówno w walucie polskiej, jak i Euro występowały salda dodatnie. Dalej odnosząc się do argumentacji wnioskodawcy akcentującej, że posiada zaległości kredytowe, stwierdzić należy, że nie przestawiono do akt sprawy materiałów źródłowych, które precyzowałyby na jakich warunkach kredyty zostały przez skarżącą spółkę zaciągnięte. Wymogu tego nie spełnia bowiem przesłana tabelka, w której wymienione są jedynie poszczególne kredyty zaciągnięte przez wnioskodawcę w ubiegłych latach i wskazane są kwoty tych kredytów oraz informacja o ich wypowiedzeniu. Zestawienie takie należy potraktować jedynie jako oświadczenie wnioskodawcy, które nie jest potwierdzone żadnym materiałem źródłowym. Podkreślić należy, że powoływanie się wnioskodawcy na swoje zobowiązania prywatnoprawne nie może również wpłynąć bezpośrednio na ocenę przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Trzeba bowiem zasygnalizować, że opłaty w postępowaniu sądowoadministracyjnym mają charakter danin publicznoprawnych i dlatego zwolnienie z obowiązku ich ponoszenia może być stosowane jedynie w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. To z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (tak w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepubl.). W konsekwencji ewentualne preferencyjne traktowanie przez wnioskodawcę należności w obrocie cywilnoprawnym przed należnościami z tytułu kosztów sądowych nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Mając powyższe na uwadze, uwzględniając brak odpowiedzi na wezwanie mające na celu ustalenie rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawcy stwierdzić należy, że nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a, orzeczono, jak w sentencji postanowienia.