IV SA/Po 33/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 lutego 2022 r. sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Wojewody z dnia [...] października 2021 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie w całości. Pismem z dnia [...] grudnia 2021 r. R. S. (dalej również jako: "skarżąca"), nadanym w Urzędzie Pocztowym w dniu [...] grudnia 2021 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie Wojewody z dnia [...] października 2021 r. [...], stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2021 r., nr: [...] o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] października 2020 r. Decyzją z dnia [...] września 2021 r., nr: [...] Starosta P. orzekł o utracie przez R. S. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] października 2020 r. W dniu [...] września 2021 r. przesyłka listowa zawierająca decyzję została skarżącej prawidłowo doręczona (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach administracyjnych). Pismem datowanym na dzień [...] października 2021 r. R. S. złożyła odwołanie od decyzji Starosty [...] – jest to odwołanie napisane pismem odręcznym skarżącej i opatrzone datą [...] października 2021 r. Na odwołaniu znajduje się prezentata Powiatowego Urzędu Pracy w P. z datą [...] października 2021 r. opatrzona L.Dz. [...] (k. 30 akt adm. I instancji). Pismem z dnia [...] października 2021 r., [...] Powiatowy Urząd Pracy w P. poinformował skarżącą, że dzień [...] października 2021 r. był ostatnim dniem do jego złożenia. O 14 dniowym terminie do wniesienia odwołania została skarżąca pouczona w uzasadnieniu decyzji. Jednocześnie PUP w P. poinformował, że zgodnie z art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. 1960 Nr 30, poz. 168 t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735, dalej również jako: "k.p.a.") skarżąca może zwrócić się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy. Organ I instancji pouczył skarżącą, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu do Wojewody. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Następnie pismem z dnia [...] października 2021 r. Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w P. przekazał odwołanie skarżącej do Wojewody (Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego) wskazując, że zostało ono złożone w dniu [...] października 2021r., tj. po upływie 14 dniowego terminu do wniesienia odwołania. W piśmie tym poinformowano również, że pismem nr [...] z dnia [...] października 2021 r. pouczono R. S., iż jej odwołanie wpłynęło po upływie terminu do jego wniesienia. Ponadto, poinformowano, że zgodnie z art. 58 k.p.a. skarżąca może zwrócić się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Jednocześnie poinformowano, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu do Wojewody. Postanowieniem z dnia [...] października 2021 r., [...], Wojewoda orzekł na podstawie art. 134 oraz art. 123 w związku z art. 129 § 2 k.p.a. oraz art. 10 ust. 7 pkt 2 Ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2021 r., poz. 1100 t.j.) o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu tego postanowienia Wojewoda wskazywał, że ustalił na podstawie dokumentacji zgromadzonej w sprawie, że zaskarżona decyzja została R. S. prawidłowo doręczona w dniu [...] września 2021 r. Powyższe potwierdzone zostało przez Stronę własnoręcznym podpisem, na egzemplarzu zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki z zaskarżoną decyzją. Organ odwoławczy stwierdził, iż w zaskarżonej decyzji R. S. została prawidłowo pouczona, iż posiada prawo do wniesienia odwołania od decyzji w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Analiza akt pozwalała stwierdzić w ocenie organu II instancji, że odwołanie od decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2021 r. zostało przez Zainteresowaną wniesione w dniu [...] października 2021 r. tj. 1 dzień po upływie ustawowego terminu określonego w art. 129 k.p.a. Organ II instancji stwierdził, również, że wraz z wniesionym odwołaniem Strona nie przedstawiła wymaganego przez ustawę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Nadto, R. S. nie uprawdopodobniła w dokumentacji sprawy, iż z powodu obiektywnych okoliczności zewnętrznych nie była w stanie wnieść odwołania od decyzji Starosty [...] w ustawowym terminie. Skargę od wskazanego powyżej postanowienia Wojewody pismem z dnia [...] grudnia 2021 r. wniosła skarżąca. W uzasadnieniu skargi skarżąca podała, że w dniu [...] wysłała listem poleconym odwołanie od decyzji, na co podała w skardze, że przedstawia dowód. Skarżąca wskazała w uzasadnieniu skargi, że otrzymała SMS z potwierdzeniem w dniu [...] października, że przesyłka została odebrana. W ocenie skarżącej zachowała ona ustawowy termin do wniesienia odwołania, o czym poinformowała telefonicznie pracownika PUP w P., jak i o tym, że nie wniosła osobiście odwołania. Z uwagi na powyższe skarżąca poinformowała, że nie wnosiła o przywrócenie terminu wniesienia odwołania, gdyż termin ten jej zdaniem zachowała. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu skargi Wojewoda wskazał, że pomimo wskazania załącznika w treści skargi, skarżąca do wniesionej skargi nie dołączyła dowodu nadania odwołania w Urzędzie Pocztowym. R. S., również nie przekazała zwrotnego potwierdzenia odbioru. Wojewoda podał w odpowiedzi na skargę, że ustalił na podstawie dokumentacji zgromadzonej w sprawie, że zaskarżona decyzja została R. S. prawidłowo doręczona w dniu [...] września 2021 r. Powyższe potwierdzone zostało przez Stronę własnoręcznym podpisem, na egzemplarzu zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki z zaskarżoną decyzją. Wojewoda stwierdził, iż w zaskarżonej decyzji R. S. została prawidłowo pouczona, iż posiada prawo do wniesienia odwołania od decyzji w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. W ocenie Wojewody analiza akt pozwala stwierdzić, że odwołanie od decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2021 r. zostało przez Zainteresowaną wniesione w dniu [...] października 2021 r. tj. 1 dzień po upływie ustawowego terminu. Wojewoda uznał więc, że w dniu [...] października 2021 r. R. S. złożyła w siedzibie Powiatowego Urzędu Pracy w P. odwołanie od decyzji Starosty [...]. Ponadto, w uzasadnieniu skargi Wojewoda poinformował, że wraz z wniesionym odwołaniem Strona nie przedstawiła wymaganego przez ustawę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Nadto, w ocenie Wojewody R. S. nie uprawdopodobniła w dokumentacji sprawy, iż z powodu obiektywnych okoliczności zewnętrznych nie była w stanie wnieść odwołania od decyzji Starosty [...] w ustawowym terminie. Dlatego też Wojewoda stwierdził po analizie wniesionej skargi, iż w jego ocenie zgodnie z prawem postanowił o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 Ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 Nr 153, poz. 1270, t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako: "p.p.s.a.") sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Stosownie do art. 3 § 2 ust. 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym kończące postępowanie – takim właśnie postanowieniem jest zaskarżone postanowienie Wojewody. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., gdyż jej przedmiotem jest postanowienie Wojewody z dnia [...] października 2021 r. [...], stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2021 r., nr: [...] o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] października 2020 r. wydane w postępowaniu administracyjnym kończące postępowanie tj. postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Stosowanie do art. 120 p.p.s.a. sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Zgodnie z art. 134 k.p.a. organ właściwy do rozpatrzenia odwołania bada z urzędu zachowanie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Stwierdzenie dopuszczalności odwołania oraz wniesienie go w terminie jest koniecznym warunkiem merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ II instancji. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. zażalenie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia. Według zaś art. 57 § 5 ust. 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia [...] listopada 2012 r. Prawo pocztowe, którym jest Poczta Polska. Decyzja organu I instancji została doręczona skarżącemu w dniu [...] września 2021 r. Ustawowy termin do wniesienia odwołania upływał więc w dniu [...] października 2021 r. Pismem datowanym na dzień [...] października 2021 r. R. S. złożyła odwołanie od decyzji Starosty [...] – jest to odwołanie napisane pismem odręcznym skarżącej i opatrzone datą [...] października 2021 r. Na odwołaniu znajduje się prezentata Powiatowego Urzędu Pracy w P. z datą [...] października (a więc jeden dzień po upływnie ustawowego terminu do wniesienia odwołania) 2021 r. opatrzona L.Dz. [...] (k. 30 akt adm. I instancji). Organ I instancji co prawda poinformował skarżącą pismem z dnia [...] października 2021 r., [...] o treści art. 58 k.p.a. dotyczącego możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, tym niemniej jednak pominął szczególną regulację dotyczącą przywracania terminów wynikającą z Art. 15 zzzzzn2 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 t.j. ze zm); błąd ten powielił również organ II instancji. Art. 15 zzzzzn2 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, który obowiązywał w dniu w którym postanowienie wydał Wojewoda tj. w dniu [...] października 2021 r., jak i wtedy, gdy pismo informujące o możliwości przywrócenia terminu wydawał organ I instancji, tj. w dniu dnia [...] października 2021 r., Przepis wspomnianej ustawy szczególnej dotyczy zawiadomienia strony o uchybieniu terminu przewidzianego przepisami prawa administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem: 1. W przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. 2. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu 3. W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. (por. m.in. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 października 2021 r. II SA/Rz 1032/21, LEX nr 3246297, Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 września 2021 r., II SA/Rz 923/21, LEX nr 3244116). Przy rozpatrywaniu spraw dotyczących uchybienia terminu do wniesienia zażalenia czy odwołania organ zarówno I jak i II instancji powinien wypełniać dyspozycję art. 15 zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19, czego organy obu instancji nie uczyniły. Ponadto, na podstawie art. 7 k.p.a. w toku postępowania organ administracji publicznej z urzędu lub na wniosek stron podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ponadto, zgodnie natomiast z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać cały materiał dowodowy. W ocenie Sądu to Wojewodzie ciążył obowiązek prawidłowego, a przede wszystkim wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego, (w tym podjęcia działań w celu zweryfikowania daty wniesienia odwołania przez skarżącego do organu I instancji) przede wszystkim poprzez zebranie całokształtu materiału dowodowego, co organ mógł uczynić w postaci chociażby wysłania zapytania do organu I instancji, w którym zażądałby wyjaśnień czy odwołanie zostało złożone osobiście czy też zostało złożone za pomocą poczty. Wojewoda mógł również wystosować na podstawie art. 50 § 1 k.p.a. wezwanie do skarżącej celem złożenia przez nią wyjaśnień na piśmie i wskazania w jakim trybie (czy osobiście czy za pomocą poczty) wniesione zostało odwołanie. Organ nie podjął jednak takich czynności i poprzestał na przyjęciu, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu powołując się na prezentatę widniejąca na piśmie skarżącej przystawioną przez organ I instancji z datą 13 października 2021 r. tj. rzekomo 1 dzień po upływie ustawowego terminu, w żaden sposób nie weryfikując rzeczywistej daty wniesienia odwołania. Wątpliwości organu nie wzbudził również fakt, że na prezentacie tej nie umieszczono adnotacji aby pismo zostało złożone osobiście, widniał na niej tylko numer L.Dz. [...]. A zatem organ nie poddał w jakikolwiek sposób weryfikacji tego w jaki sposób, tj. czy osobiście w urzędzie, czy też za pośrednictwem operatora pocztowego odwołanie zostało złożone. Z wyżej wymienionych względów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkowało koniecznością jego uchylenia. Przy ponownym rozpatrzeniu niniejszej sprawy Wojewoda powinien wziąć pod uwagę, po pierwsze, że skarżąca wskazała w skardze, że swoje odwołanie wniosła za pośrednictwem Poczty Polskiej w terminie – okoliczność tą organ powinien zweryfikować (nawet jeżeli w korespondencji zawierającej skargę, jak wskazał organ, nie znajdowało się potwierdzenie nadania przesyłki, a w treści skargi brak numeru nadawczego), choćby poprzez wezwanie skarżącej do złożenia wyjaśnień na piśmie na podstawie art. 50 § 1 k.p.a. W przypadku zaś, gdyby w wyniku przeprowadzonej weryfikacji stanu faktycznego doszło do ustalenia, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu, organ powinien zastosować art. 15 zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19, tj. zawiadomić stronę o uchybieniu terminu przewidzianego przepisami prawa administracyjnego i wyznaczyć stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.