IV SA/Po 332/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi B.W. na decyzję Samorządowego kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] marca 2009.r nr [...] w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania budynku postanawia odmówić przyznania prawa pomocy /-/ D.Mataczyński mb B.W. wniosła skargę na decyzję Samorządowego kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] marca 2009r. nr [...] w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania budynku. Skarżąca w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł. na urzędowym formularzu złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Z informacji zawartych we wniosku wynika, iż wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i niepełnosprawną córką a źródłem ich utrzymania są dochody wnioskodawczyni z emerytury i działalności gospodarczej, renty inwalidzkiej męża i renty socjalnej córki w łącznej wysokości 2050 zł. Z dodatkowych informacji wynika, że wnioskodawczyni posiada dom o pow. 180 m2 oraz grunt o pow. 0,5 ha. W piśmie z dnia 20 maja 2009r. stanowiącym załącznik do formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawczyni podała także, że jest na emeryturze i uzyskuje dodatkowy dochód z działalności gospodarczej polegającej m.in. pilotowaniu grup turystycznych, lecz z uwagi na stan zdrowia (astma) coraz trudniej jest jej wykonywać to zajęcie. Sąd celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawczyni pismem z dnia 27 maja 2009r. wezwał B.W. do przedłożenia wyciągów ze wszystkich kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych należących do skarżącej i jej męża za okres ostatnich 6 miesięcy, kopii zeznań podatkowych za lata 2007 – 2008, kopii wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, kopii dokumentacji finansowej prowadzonej działalności gospodarczej za 2009r. sporządzanej dla celów podatkowych, w przypadku korzystania z uproszczonej formy wpłacania zaliczek na podatek dochodowy przesłać należy zaświadczenie z Urzędu Skarbowego, określającego wysokość wpłaconych zaliczek oraz zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym. Powyższe pismo pomimo dwukrotnego awizowania (k. 62 akt sądowych) nie zostało podjęte przez wnioskodawczynię, w związku z czym odesłano je na adres Sądu (vide k. 62 akt sądowych). Zgodnie więc z dyspozycją art. 73 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa) przyjąć należy więc, iż powyższe pismo doręczone zostało skarżącej po upływie 14 dniowego okresu. Zgodnie bowiem z w/w przepisem w razie niemożności doręczenia pisma składa się je na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 §2 ppsa). W przypadku niepodjęcia pisma w tym terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 §3 ppsa). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu. Mając więc na uwadze fakt, iż korespondencję adresowaną do B.W. po raz pierwszy awizowano w dniu 29 maja 2009r. przyjąć należy, iż pismo zawierające wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy doręczone zostało w dniu 12 czerwca 2009r. Na podstawie art. 245 § 1-3 ppsa prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 ppsa, zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być więc udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597). Zauważyć należy również, iż zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). Obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na opłacenie kosztów koniecznych do prowadzenia postępowania przed sądem administracyjnym, w tym również w drodze oszczędności we własnych wydatkach spoczywa jednak na wnioskodawcy. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca posiada stały miesięczny dochód w wysokości 2050 zł. brutto, brak jest jednak kwoty stałych wydatków ponoszonych przez wnioskodawczynię. Powyższe uniemożliwia rzetelną analizę sytuacji finansowej wnioskodawczyni. Wątpliwym wydaje się bowiem kwota zadeklarowanego dochodu, w szczególności w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej w konfrontacji z zadeklarowanymi wydatkami na leki wynoszącymi 600 zł. i z niemałymi kosztami utrzymania domu o pow. 180 mkw. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawczyni podała przychód z działalności gospodarczej wynoszący 250 zł. Brak dokumentacji finansowej prowadzonej działalności gospodarczej za 2009r. oraz kopii wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, uniemożliwia weryfikację tego oświadczenia w szczególności przy uwzględnieniu faktu, iż jak wynika z oświadczenia z dnia 20 maja 2009r. wnioskodawczyni oprócz pilotowania grup turystycznych prowadzi również działalność gospodarczą w innym zakresie. Mając więc na względzie wskazane powyżej wątpliwości, oraz ciążący na wnioskodawczyni obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na opłacenie kosztów koniecznych do prowadzenia postępowania przed sądem administracyjnym, czego skarżąca nie uczyniła w wystarczający sposób aby można uznać ją osobę, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji. /-/D.Mataczyński