IV SA/Po 334/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie WSA Izabela Bąk - Marciniak WSA Anna Jarosz Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2012 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Uczelnianej Komisji Ekonomicznej Uniwersytetu im. A. M. z dnia [...] stycznia [...] r. nr [...] w przedmiocie stypendium socjalnego 1. Uchyla zaskarżoną decyzję w tej tylko części w której nie orzeczono o stypendium socjalnym za miesiąc październik 2011 r. , 2. W pozostałej części skargę oddala, 3. Przyznaje adwokat E. T. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P.) wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) zł podwyższone o kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) zł stanowiącą podatek od towarów i usług – łącznie 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. (bez numeru; dalej decyzja z [...] grudnia 2011 r.) Wydziałowa Komisja Ekonomiczna Wydziału Pedagogiczno-Artystycznego Uniwersytetu im. A. M. w P. (dalej Wydziałowa Komisja bądź WKU) na podstawie art. 173 ust. 1, art. 207 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365 ze zm.- dalej psw bądź Prawo o szkolnictwie wyższym), art. 104 § 1 kpa, § 3 ust. 1, § 4 ust. 8 lit. a) i ust. 9 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu im. A. M. w P. (dalej Regulamin), po rozpoznaniu wniosku z dnia [...] października 2011 r., przyznała D. P. (dalej Wnioskodawczyni, Odwołująca lub Skarżąca) stypendium socjalne w wysokości 530 zł miesięcznie na okres 4 miesięcy. W zdawkowym uzasadnieniu Wydziałowa Komisja wskazała, że "stypendium zostało przyznane na okres wymieniony w niniejszej decyzji od miesiąca złożenia wniosku o przyznane stypendium" (k. 20 akt administracyjnych). W odwołaniu z dnia [...] stycznia 2012 r. Wnioskodawczyni wniosła o przyznanie Jej stypendium socjalnego: w wyższej wysokości i za okres pięciu miesięcy "bo tyle trwa semestr zimowy 2011/2012". W uzasadnieniu Odwołująca argumentowała, że powód skrócenia okresu, na jaki przyznano Jej stypendium jest dlań niezrozumiały. Dnia 4 października 2011 r. złożyła również wszystkie dokumenty niezbędne - Jej zdaniem - do wydania w jej sprawie decyzji o przyznaniu stypendium, a późniejsze postępowanie prowadzone w celu uzupełnienia dokumentacji polegało jedynie na "przepisaniu tych samych danych na inne druczki". Podniosła, że znajduje się w bardzo złej sytuacji materialnej i wysokość przyznanego stypendium jest niewystarczająca. Do odwołania dołączyła kserokopię wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. (dalej WSA) z dnia 13 października 2011 r., IV SA/Po 658/11 (dalej wyrok IV SA/Po 658/11), uchylającą decyzję Uczelnianej Komisji Ekonomicznej UAM z dnia [...] maja 2011 r. (dalej decyzja z 24 maja 2011 r.) w części utrzymującej w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej o nieprzyznaniu Wnioskodawczyni stypendium na wyżywienie postulując, by Uczelniana Komisja przeanalizowała wyrok IV SA/Po 658/11, gdyż jej zdaniem Sąd w niniejszym wyroku uchylił decyzję Uczelnianej Komisji z powodu zbyt niskiej kwoty przyznanego ówcześnie stypendium. W związku z tym Odwołująca wniosła o uzupełnienie przyznanej uprzednio kwoty stypendium z 440 zł do 600 zł i spłacenie tej kwoty za 4 miesiące semestru letniego 2010/2011 (k. 31-30, 29-23 akt administracyjnych). Uczelniana Komisja Ekonomiczna Uniwersytetu im. A. M. w P. (dalej Uczelniana Komisja), decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...], na podstawie art. 173 ust. 1, art. 175 ust. 3 i 4, art. 207 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365 ze zm.), art. 104 § 1 kpa i § 5 ust. 6 Regulaminu, utrzymała w mocy decyzję z [...] grudnia 2011 r. W uzasadnieniu Uczelniana Komisja oceniła, że decyzja wydana przez organ I instancji jest prawidłowa. Zgodnie z § 7 ust. 5 Regulaminu, wydanie decyzji pozytywnej możliwe jest wyłącznie na podstawie kompletnego wniosku. Zdaniem Uczelnianej Komisji, Wydziałowa komisja prawidłowo ustaliła, że wniosek o przyznanie pomocy materialnej został uzupełniony dnia 18 listopada 2011 r., co umożliwiło przyznanie świadczenia dopiero od miesiąca w którym dokonano uzupełnienia, traktowanego jako złożenie kompletnego wniosku. Odnosząc się do postulatu zwiększenia wysokości świadczenia Uczelniana Komisja podniosła, że wysokość świadczeń jest ustalona zgodnie z decyzją Rektora z dnia [...] listopada 2011 r. ([...]), § 25 i § 27 Regulaminu i nie może być zmieniona decyzją Organu przyznającego stypendium, gdyż byłoby to niezgodne z art. 186 ust. 1 psw i Regulaminem. Uczelniana Komisja w decyzji z [...] stycznia 2012 r. nie odniosła się do przytaczanego przez Odwołującą się wyroku IV SA/Po 658/11 i do postulatów przytaczanych w związku z Nim przez Odwołującą (k. 33 akt administracyjnych). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. D. P. zarzuciła, że decyzja z [...] grudnia 2011 r. jest dla Niej krzywdząca. Skarżąca podniosła, że nie rozumie powodów, którymi kierował się Organ przyznając jej stypendium za cztery miesiące, mimo że semestr zimowy 2011/2012 trwa pięć miesięcy. Zdaniem Skarżącej, wniosek został włożony w terminie ([...] października 2011 r.), wraz z wszystkimi wymaganymi załącznikami, sprawdzonymi przez pracownicę przyjmującą wniosek. Późniejsze wezwanie do uzupełnienia dokumentów dotarło do Skarżącej "dopiero po jakimś czasie" i jej zdaniem polegało jedynie na "przepisaniu na inne druczki" danych "o takim samym znaczeniu i prawie identycznych" z tymi, które podano w załącznikach do wniosku z 4 października. Zdaniem Skarżącej jedyna różnica w składanych dokumentach polegała na tym, że w uzupełnieniu wniosku złożonym 18 listopada rubryka uwzględniająca dochody netto podane w oświadczeniu Matki Skarżącej, Cz. P., zostały wydrukowane w treści oświadczenia, a składając wniosek informacja ta została dopisana ręcznie. Skarżąca podniosła, że kwota przyznanego stypendium z powodu Jej trudnej sytuacji materialnej jest dla Niej krzywdząca. Skarżąca wniosła o zmianę decyzji przez przyznanie jej stypendium za miesiąc październik 2011 r. i o podwyższenie kwoty przyznanego stypendium z 530 zł do 600 zł miesięcznie. Skarżąca wniosła "by Sąd nakazał wykonanie wyroku IV SA/Po 658/11, gdyż - zdaniem Skarżącej - Uczelniana Komisja "nic w tej sprawie nie zrobiła" (k. 4-5 akt IV SA/Po 334/12). W odpowiedzi na skargę Organ, reprezentowany przez profesjonalnego Pełnomocnika, wniósł o: oddalenie skargi w całości jako bezzasadnej; rozpoznanie sprawy również pod nieobecność Organu oraz zasądzenie od Skarżącej na rzecz organu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Pełnomocnik Organu podniósł, że żądania Skarżącej nie znajdują podstaw w regulacjach prawnych znajdujących zastosowanie do sprawy. Żądanie przyznania Skarżącej stypendium socjalnego za miesiąc październik jest nieuzasadnione, gdyż § 6 Regulaminu stanowi, że student obowiązany jest złożyć wniosek o przyznanie pomocy materialnej na druku stanowiącym załącznik do Regulaminu i załączyć do niego dokumenty pozwalające ustalić dochód na osobę w rodzinie, w szczególności zaświadczenia o dochodach na drukach stanowiących załącznik do Regulaminu. Zgodnie z § 6 ust. 15 i [§] 7 ust. 4 i 5, wniosek niekompletny lub zawierający błędy może być poprawiony, ale wniosek uzupełniony traktowany jest jako złożony w miesiącu uzupełnienia, a wnioskodawcy nie przysługuje spłata świadczeń za okres do uzupełnienia lub poprawienia wniosku. Z załączonej do akt Skarżącej dokumentacji wynika, że była Ona niezwłocznie wzywana do uzupełnienia i poprawy wniosku, co Skarżąca uczyniła dopiero [...] listopada 2011 r. Odnosząc się do drugiego żądania Skarżącej Pełnomocnik Organu podniósł, że wysokość świadczeń wynika wprost z Regulaminu i wydanego na jego podstawie Stanowiska Rektora Uniwersytetu im. A. M. z dnia 23 listopada 2011 r. Zgodnie z przytoczonymi źródłami, Skarżąca otrzymała maksymalny wymiar świadczeń socjalnych w nich przewidziany, a co za tym idzie, żądanie zwiększenia wysokości przyznanych świadczeń jest nieuzasadnione (k. 7-8 akt IV SA/Po 334/12). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się częściowo zasadną. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. 2012, poz. 270, dalej ppsa) sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega wyłącznie na ocenie ich legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej, co oznacza, że sąd administracyjny może zaskarżoną decyzję wzruszyć tylko wówczas, gdyby przy jej wydaniu doszło do naruszenia prawa, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił, że wniosek złożony [...] października 2011 r. został uznany za niekompletny nie wcześniej niż [...] października 2011 r., dlatego pracownicy Uczelnianej Komisji dwukrotnie – dnia [...] i [...] października 2011 r. - nieskutecznie próbowali telefonicznie zawiadomić o tym D. P. Dnia [...] października 2011 r. Wydziałowa Komisja wysłała mail na podany we wniosku adres mailowy Wnioskodawczyni i 16 innych osób z zawiadomieniem, że wniosek jest - zdaniem Organu- niekompletny. Wezwanie do uzupełnienia wniosku z dnia [...] listopada 2011 r. zostało przez Wnioskodawczynię odebrane dnia [...] listopada 2011 r. W rzeczywistości dochód netto Cz. P. – Matki Skarżącej – za okres od [...] stycznia 2011 r. do 31 sierpnia 2011 r. wyniósł netto [...] zł (k. 5, 6, 7, 13, 17, 18-19, 21 akt administracyjnych). Organy uczelni nie są organami administracji publicznej, jednakże zgodnie z art. 207 ust. 1 psw, do decyzji podjętych przez organy uczelni stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania Administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. W toku postępowania organy administracji z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). Organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 kpa). Organy administracji publicznej winny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia, a sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (art. 12 kpa). Rozwinięciem normy zawartej w art. 12 kpa jest art. 35 § 2 kpa, który stanowi, że niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. W niniejszej sprawie Skarżąca słusznie podnosiła, że różnice pomiędzy załącznikiem do wniosku złożonym [...] października 2011 r., zawierającym oświadczenie o dochodzie Matki Skarżącej – Cz. P. - a załącznikiem złożonym dnia 18 listopada 2011 r. są nieistotne. Zgodnie z art. 207 ust. 1 psw w zw. z art. 12 kpa, obowiązkiem organów uczelni jest takie działanie, które winno umożliwić załatwienie sprawy w sposób wnikliwy i szybki. Prawdą jest, że formularz złożony dnia [...] października 2011 r. przez Skarżącą nie jest całkowicie zgodny z formularzem wyszczególnionym w załączniku do Zarządzenia Rektora w sprawie Regulaminu Pomocy Materialnej dla Studentów Uniwersytetu im. A. M. Obowiązkiem organu uczelni - wynikającym wprost z regulacji art. 12 i 35 kpa - jest dokonanie wykładni złożonego dokumentu pod kątem zawartych w nim informacji. Celem istnienia formularza nie jest bowiem ograniczenie możliwości działania organu uczelni do rozpatrywania spraw jedynie w oparciu o dokument odpowiadający wzorowi, z pominięciem informacji uzyskanych w inny sposób, lecz zagwarantowanie prawidłowego, szybkiego i wyczerpującego zebrania informacji niezbędnych do rozstrzygnięcia postępowania. Skutek prawny w postaci utraty prawa do świadczenia za miesiąc, w którym wniosek okazał się niekompletny, mimo uzupełnienia wniosku w terminie właściwym do uzupełnienia wniosku, musiałby wynikać z przepisu rangi ustawowej, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Organ, po zapoznania się z treścią złożonych przez Skarżącą dokumentów, winien dokonać wysiłku interpretacyjnego i rozstrzygnąć sprawę indywidualną, a dopiero przy niemożności uzyskania faktów niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy wezwać Wnioskodawczynię do uzupełnienia braków zgłoszenia. W oświadczeniu o dochodzie złożonym przez Skarżącą dnia 4 października 2011 r. zostały zawarte dane umożliwiające Organowi uzyskanie faktów niezbędnych do dokonania rozstrzygnięcia. Należy ponadto zauważyć, iż Organ dysponował danymi dotyczącymi Skarżącej, pochodzącymi z uprzednio przeprowadzanego postępowania dotyczącego przyznania pomocy materialnej (akta sprawy rozstrzyganej w postępowaniu kontrolowanym przez WSA w sprawie IV SA/Po 658/11). Postępowanie Komisji Wydziałowej w sprawie uzupełnienia wniosku przeprowadzone było w sposób nieskuteczny. Zgodnie z art. 9 kpa, organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Dwukrotnie podjęto nieskuteczną próbę nawiązania łączności telefonicznej. Organ wysłał również m.in. do Skarżącej mail z zawiadomieniem, że wniosek o przyznanie pomocy materialnej został uznany za niekompletny. Nie można jednak uznać wezwania zamieszczonego w mailu za skuteczne wezwanie do uzupełnienia braków - zgodnie z art. 46 § 3 kpa bowiem w przypadku doręczenia pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej doręczenie jest skuteczne, jeżeli w terminie 7 dni od dnia wysłania pisma organ administracji publicznej otrzyma potwierdzenie doręczenia pisma. W razie nieotrzymania takiego potwierdzenia organ doręcza pismo w sposób określony w przepisach niniejszego rozdziału dla pisma w formie innej niż forma dokumentu elektronicznego. Należy także zauważyć, że mail o tej samej treści został skierowany do 16 (prócz Wnioskodawczyni; k. 21 akt administracyjnych) adresatów. Treść maila, z naruszeniem zasady rzetelności proceduralnej (art. 2 Konstytucji RP), nie zawiera wskazania, jakie konkretne braki zostały uznane przez Organ za powodujące niemożność rozpatrzenia wniosku. Za skuteczne wezwanie do uzupełnienia braków można uznać dopiero wezwanie z dnia 14 listopada 2011 r., odebrane przez Skarżącą dnia 16 listopada 2011 r. Sąd zwrócił uwagę na fakt, że opóźnienie zawiadomienia Skarżącej o wystąpieniu - zdaniem Organu - braków we wniosku o przyznanie pomocy materialnej jest skutkiem braku skutecznego zawiadomienia o brakach przez Organ. Decyzja z [...] grudnia 2011 r. została nieprawidłowo uzasadniona. Zgodnie z art. 207 ust. 1 psw w zw. z art. 107 § 3 kpa, uzasadnienie faktyczne decyzji winno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Norma zawarta w tym przepisie jest konkretyzacją obowiązków organów władzy publicznej wyrażonych w art. 9 i 11 kpa, które nakładają na te organy obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Organy uczelni winny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy. Uzasadnienie decyzji z 9 grudnia 2011 r. bardzo lakonicznie odniosło się do faktu przyznania Wnioskodawczyni stypendium na okres czterech miesięcy zamiast pięciu. Organ nie przytoczył odpowiednich postanowień Regulaminu uzasadniających taką decyzję. Skarżąca dopiero z uzasadnienia decyzji Uczelnianej Komisji z dnia [...] stycznia 2012 r. mogła dowiedzieć się o podstawach rozstrzygnięcia swej sprawy. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa uchylił zaskarżoną decyzję w tej tylko części, w której nie orzeczono o stypendium socjalnym za miesiąc październik 2011 r. Sąd w pełni podziela stanowisko Organu, że żądanie podniesienia wymiaru świadczeń przyznanych w decyzji nie jest uzasadnione. Zgodnie z art. 186 ust. 1 psw, szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. Wysokość świadczeń przyznanych Skarżącej została ustalona zgodnie z decyzją Rektora z dnia [...] listopada 2011 r. ([...]) i § 25 i 27 Regulaminu Pomocy Materialnej dla Studentów im. A. M. w P. Zgodnie z ww decyzją Rektora (będąca aktem generalnym), stypendium socjalne przyznawane jest w kwocie równej różnicy między dochodem na osobę, o którym mowa w decyzji Rektora (645 zł) a dochodem na osobę, wynikającym z wniosku studenta (317,51 zł), w kwocie zaokrąglonej w dół do pełnych 10 zł. Wysokość przyznanego stypendium socjalnego została prawidłowo ustalona (645-317,51=327,49 zł, co po zaokrągleniu w dół do pełnych 10 zł, wskazuje na kwotę 320 zł). Wysokość zwiększenia stypendium socjalnego z tytułu zamieszkania jest w decyzji Rektora określona kwotowo i wynosi 210 zł. Przepisy regulujące przyznawanie świadczeń pomocy materialnej nie przewidują możliwości przyznania stypendium socjalnego w wyższej kwocie, niż wskazano w decyzji Rektora, decyzją Organu przyznającego stypendium. Wysokość dochodów wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wpływa na prawidłowość ustaleń, dokonanych przez organy obu instancji co do dochodów, ustalonych zgodnie z regulacjami ustawowymi i Regulaminu, istotnymi dla ustalenia dochodów dla potrzeb stypendialnych. Sąd nie podzielił zarzutów Skarżącej odnoszących się do niewykonania przez Organ wyroku IV SA/Po 658/11. Uczelniana Komisja Ekonomiczna rozstrzygnęła sprawę dotyczącą przyznania stypendium socjalnego na semestr letni roku akademickiego 2010/2011, decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] marca 2012 r.; k. 14-14a czerwonej teczki akt administracyjnych). Decyzja ta podlega zaskarżeniu na zasadach ogólnych (art. 207 ust. 1 psw w zw. z art. 50 § 1, art. 53 § 1 ppsa). Wobec oświadczenia, złożonego na rozprawie dnia 17 października 2012 r. przez profesjonalnego Pełnomocnika Skarżącej, zagadnienie wykonania wyroku IV SA/Po 658/11 (k. 103 akt IV SA/Po 334/12) bądź zgodności z prawem decyzji z 15 marca 2012 r., nie należało do Sądu rozstrzygającego sprawę IV SA/Po 334/12. Na podstawie art. 151 ppsa należało orzec jak w punkcie 2 sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 ppsa. MZ