IV SA/Po 34/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Donata Starosta Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2012 r. sprawy ze skargi H. Ż. na postanowienie Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] 2011r., nr [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia o żądanej treści postanawia 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić Skarżącemu H. Ż. uiszczony wpis w kwocie (...) zł. Postanowieniem z dnia [...] 2011 r. Prezes Wojskowego Sądu Okręgowego w P. uchylił w całości postanowienie Prezesa Sądu Garnizonowego w P. z [..] 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Powyższe postanowienia wydano w następujących okolicznościach faktycznych. Pismem z dnia [...] 2011 r. H. Ż. zwrócił się do Wojskowego Sądu Garnizonowego w P.(dalej: "WSG"), za pośrednictwem Prokuratury Wojskowej w Z. G., z wnioskiem dotyczącym uprawnień przysługujących żołnierzom "zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianych w kamieniołomach ". Skarżący domagał się potwierdzenia, że był to "szczególny rodzaj represji politycznej". Postanowieniem z dnia [...] 2011 r. Prezes WSG – z powołaniem się na art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako: kpa) oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 grudnia 1994 r. w sprawie organów wojskowych właściwych do wydawania zaświadczeń żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych oraz trybu postępowania przed tymi organami (Dz. U. Nr 136 poz. 707 ze zm. - dalej: "rozp.MON") – stwierdził niewłaściwość WSG w P. w sprawie wydania zaświadczenia potwierdzającego rodzaj i okres wykonywania przymusowego zatrudnienia żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych, a wniosek skarżącego przekazał do rozpoznania Wojskowemu Komendantowi Uzupełnień w Z. G. (dalej: "WKU"). W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawca wystąpił o wydanie zaświadczenia potwierdzającego rodzaj i okres wykonywania przez niego przymusowego zatrudnienia w ramach zastępczej służby wojskowej w batalionach budowlanych, a w myśl § 2 ust. 1 rozp.MON zaświadczenia takie wydaje wojskowy komendant uzupełnień właściwy ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy. Powyższe postanowienie zostało opatrzone pouczeniem o prawie złożenia pisemnego zażalenia - w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu tego postanowienia - do Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego w P. - za pośrednictwem WSG. W zażaleniu na to postanowienie wnioskodawca wskazał, że jego wniosek dotyczył wydania zaświadczenia dotyczącego potwierdzenia rodzaju represji szczególnej z przyczyn politycznych oraz okresu pracy w ramach przymusowego zatrudnienia w zastępczej służbie wojskowej w batalionach budowlanych. Skarżący wyjaśnił, że stosowne zaświadczenie jest jemu potrzebne do ZUS. Do zażalenia załączył kserokopię pisma stanowiącego Rozkaz Dowódcy Z. Pułku OT, w sprawie wydajności pracy i współzawodnictwa między drużynami za okres: czerwiec i lipiec 1965 r., a także pismo kierownika Filii nr 2 Archiwum Wojsk Lądowych dotyczące pracy w okresie pełnienia służby wojskowej i zaświadczenie z [...] 2008 r. potwierdzające fakt odbycia zasadniczej służby wojskowej. Postanowieniem z dnia [...] 2011 r. Prezes WSO – z powołaniem się na art. 138 § 2 w zw. z art. 144 kpa – uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu podkreślono, że organ I instancji winien wezwać stronę do uszczegółowienia wniosku, ponieważ treść zażalenia sugeruje, że stronie nie chodzi o zaświadczenie potwierdzające rodzaj i okres wykonywania przymusowego zatrudnienia w myśl rozp.MON, ale o wydanie zaświadczenia, że przymusowe zatrudnienie w trakcie pełnienia służby zastępczej stanowiło szczególny rodzaj represji politycznej. Dalej stwierdzono, że organ I instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, a jego brak nie może być poprawiany w postępowaniu odwoławczym, ponieważ naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania. Prezes WSO podkreślił, że od dnia 11 kwietnia 2011 r. przekazanie sprawy według właściwości na podstawie art. 65 § 1 kpa powinno odbyć się w formie zawiadomienia, które musi zawierać uzasadnienie. Postanowienie z dnia [...] 2011 r. zostało opatrzone pouczeniem o prawie złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P., za pośrednictwem Prezesa WSO, w terminie 30 dni od dnia jego doręczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. wnioskodawca zarzucił, że jego wniosek został zignorowany. W odpowiedzi na skargę Prezes WSO wniósł o jej oddalenie podkreślając, że skarga praktycznie nie odnosi się do rozstrzygnięcia merytorycznego organu II instancji, a sam skarżący nie rozumie, że składając od każdego rozstrzygnięcia odwołanie lub skargę, i nie precyzując przy tym swojego stanowiska, nieświadomie wydłuża rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. , poz. 270 ze zm. – dalej jako: ppsa) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli sprecyzowany został w art. 3 § 2 ppsa, zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności (wyjątkowo także na bezczynność lub przewlekłość) w nim wymienione, w tym m.in. na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 ppsa). Z powyższego wynika, iż zanim Sąd przystąpi do merytorycznego rozpoznania skargi na konkretne postanowienie, musi ustalić, czy jest do tego w ogóle uprawniony, a więc m.in., czy na dane postanowienie służy skarga do sądu administracyjnego. Wobec powyższego należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie Prezesa WSO nie należy do żadnej z kategorii postanowień, na które służy skarga do sądu administracyjnego. Co więcej, jest to postanowienie aktualnie nie znane polskiemu Kodeksowi postępowania administracyjnego, a tym samym nie wywołuje ono żadnych skutków w sferze prawa. Zaskarżone postanowienie wydane zostało bowiem w stanie prawnym obowiązującym od dnia 11 kwietnia 2011 r., kiedy to weszła w życie ustawa z dnia 03 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18), na mocy której zmieniona została m.in. treść art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako: kpa). Przepis ten w obecnie obowiązującym brzmieniu stanowi, że jeżeli organ administracji publicznej, do którego wniesiono podanie, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. Natomiast, w brzmieniu obwiązującym do dnia 10 kwietnia 2011 r. przepis art. 65 § 1 kpa stanowił, że przekazanie sprawy do organu właściwego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. W ówczesnym stanie prawnym przekazanie podania według właściwości, stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 2 ppsa, podlegało kontroli sądu administracyjnego, bowiem następowało w formie postanowienia, na które służyło zażalenie. Tymczasem, w obecnym stanie prawnym czynność przekazania podania według właściwości nie przybiera postaci zaskarżalnego postanowienia, lecz zwykłego, pisemnego zawiadomienia, będącego tzw. czynności materialno-techniczną nie podlegającą zaskarżeniu ani do organu II instancji, ani do sądu administracyjnego (por. np.: postanowienie NSA z 18 stycznia 2012 r., I OSK 39/12; postanowienie WSA w Bydgoszczy z 24 listopada 2011 r., I SA/Bd 874/11). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż wniesienie przedmiotowej skargi było niedopuszczalne, gdyż dotyczyła ona w istocie pozbawionego rzeczywistej treści prawnej postanowienia, na które skarga nie przysługuje. Należy przy tym podkreślić, że błędnie udzielone stronie pouczenie o możliwości wniesienia skargi nie może poszerzać ustawowych kompetencji sądu (por. postanowienie WSA w Poznaniu z 22 listopada 2011 r., IV SA/Po 1144/11; postanowienie WSA w Warszawie z 08 grudnia 2011 r., VII SA/Wa 1914/11). W tym stanie rzeczy Sąd, uznając skargę za niedopuszczalną, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ppsa orzekł jak w pkt 1 postanowienia. Jednocześnie na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ppsa Sąd orzekł o zwrocie całego uiszczonego przez Skarżącego wpisu od skargi (pkt 2 postanowienia). Stwierdziwszy istnienie przesłanek do odrzucenia skargi Sąd nie był już władny dokonać merytorycznej kontroli zaskarżonych aktów administracyjnych. Dlatego jedynie na marginesie należy wskazać, że nie sposób, co do zasady, odmówić słuszności twierdzeniu organu II instancji, iż z mocy art. 9 kpa powinnością organu I instancji było ustalenie rzeczywistego przedmiotu wniosku, którym zainicjowano postępowanie w niniejszej sprawie. /-/D. Starosta /-/ J. Stankowski /-/ M. Dybowski