IV SA/Po 356/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus WSA Maciej Dybowski Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2010r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] Decyzją z dnia [...] stycznia 2010r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...], nr [...], na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006r., nr 122, poz. 851 ze zm.), art.. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14.06.2960r. –Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., nr 98, poz.1071 ze zm.- dalej zwana kpa), art. 235, 2351, 2352 ustawy z dnia 26.06.1974r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998r., nr 21, poz.94 ze zm. dalej zwana kp) – nie stwierdził u A. P. choroby zawodowej: przewlekłe zapalenie kaletki maziowej i przewlekłe zapalenie okołostawowe barku. Na skutek odwołania A. P. od tej decyzji, decyzją z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swej decyzji podniósł, że na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji i analizy przebiegu pracy zawodowej A. Przybylskiego a także w oparciu o orzeczenia lekarskie nie stwierdził, aby rozpoznane u niego choroby zostały bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo pozostawały w związku ze sposobem wykonywania pracy. Organ analizował przebieg pracy zawodowej skarżącego, która łącznie trwała 46 lat; zajmował on różne stanowiska pracy [...]. Na tym stanowisku A. P. wykonywał następujące czynności: wiercenie, gwintowanie, prostowanie, zaginanie, nitowanie, prace przy użyciu narzędzi ręcznych i turbinki pneumatycznej, przy czym przy stanowisku wiertarki dostępny był dźwig do montażu ciężkich detali, a wiertarka ta miała posuw, który umożliwiał wiercenie bez użycia siły. Ponadto sporadycznie, przeciętnie raz na pół roku skarżący wykonywał prace spawalnicze. Zakładanie ciężkich detali (powyżej 10 kg) odbywało się za pomocą podnośnika hydraulicznego. Skarżący od dnia [...] .05.2008r. przeszedł na emeryturę i nie pracuje. Dolegliwości bólowe w prawym barku u A. P. pojawiły się na początku 2004r. podczas spawania. Od tego czasu leczył się on w poradni ortopedycznej. Leczący go lekarz stwierdził przewlekłe, wysiękowe zapalenie stawu kolanowego z zanikami mięśni uda i osłabieniem siły, zmiany zwyrodnieniowe stawu obojczykowo – ograniczeniem ruchu. Lekarz ten w zaświadczeniu z dnia [...].02.2004r. (k. 67 akt adm.) stwierdził przeciwwskazania do pracy wymagającej przeciążenia obu stawów kolanowych i prawego barku. Zaświadczenie to zostało zagubione, a każdym razie w dokumentacji lekarskiej A. P. nie znajdowało się. Skarżący był poddawany badaniom profilaktycznym w ostatnim zakładzie pracy – nie stwierdzano jednak nigdy przeciwwskazań do dalszej pracy. Organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające, skarżący został skierowany na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej. Lekarz Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy, [...] orzeczeniem z dnia [...] .07.2009r. stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, stwierdzając jednocześnie istnienie u A. P. przewlekłe zapalenie kaletki maziowej i przewlekłe zapalenie okołostawowe barku (pkt 19.2 i 19.5 Załącznika do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 w sprawie chorób zawodowych – Dz. U. z dnia 2.07.2009r., nr 105, poz. 869). Lekarz stwierdził jednocześnie, że zmiany zwyrodnieniowe uogólnione są spowodowane zużyciem biologicznym. A. P. odwołał się od tego orzeczenia i został poddany badaniom w Instytucie Medycyny Pracy im. Prof. Dr med. J. Nofera w Łodzi. Orzeczeniem z dnia . [...] 12.2009r. , po uzupełnieniu informacji w przedmiocie opisu czynności wykonywanych przez skarżącego w firmie [...] SA, powtórzono ustalenia poprzedniego orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Potwierdzono jednocześnie wcześniejsze rozpoznanie. W orzeczeniu podkreślono, że sposób wykonywania czynności na stanowisku ślusarza nie stwarzał ryzyka przeciążenia prawej kończyny górnej w stawie barkowym, a tym, samym brak podstaw do uznania, że choroba układu ruchu jest następstwem sposobu wykonywania pracy. Orzeczenia te były podstawą, na której oparł się organ I instancji wydając decyzję z dnia [...] .01.2010r. a także organ II instancji, który w uzasadnieniu swej decyzji z dnia .[...] 3.2010r. zasadniczo powtarza argumentację zawartą w utrzymywanej w mocy decyzji. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że dał wiarę dwóm uprawnionym do rozpoznania chorób zawodowych placówkom naukowo - badawczym w dziedzinie medycyny pracy a brak było podstaw, aby decyzja pozostawała w sprzeczności z tymi orzeczeniami lekarskimi. W skardze na tę decyzję A. P. wniósł o jej uchylenie a także uchylenie poprzedzającej ją decyzji PPIS w [...] z dnia [...] .01.2010r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Podniósł, że decyzje administracyjne uwzględniają wyłącznie jednostronne argumenty służb spółki [...], w której był zatrudniony przez ostatnie 11 lat przed emeryturą. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych – podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawuj wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przedmiotem kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, gdy jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie jej przez sąd administracyjny następuje w sytuacjach określonych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.).dalej zwane p.p.s.a., tj w przypadku uchybienia przepisom prawa materialnego, jeżeli uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy, w przypadku rozstrzygnięcia dotkniętego wadą uzasadniającą wznowienie postępowania, jak również w przypadku wad, jeżeli mogły mieć istotny wpływ za wynik sprawy. Zgodnie z art. 2351 kp dodanym ustawą z dnia 22 maja 2009r. o zmianie ustawy kodeks pracy oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009r., nr 99, poz. 825) a obowiązującym od dnia 3 lipca 2009r. za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Użyte w treści tego przepisu wyrażenia " choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych" musi być interpretowana z uwzględnieniem rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (wyżej już cytowanego). Tym samym dla rozpoznania choroby zawodowej niezbędne jest stwierdzenie u danej osoby jednostki chorobowej wymienionej z załączniku do tego rozporządzenia, o ile w wyniku dokonanej przez właściwy organ administracji oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Stwierdzenie wystąpienia choroby zawodowej, zgodnie z § 5 powyższego rozporządzenia, musi zostać potwierdzone orzeczeniem lekarza spełniającego wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach dotyczących służby medycyny pracy, zatrudnionego bądź w jednostce orzeczniczej I stopnia, wymienionej w ust. 2 powyższego paragrafu, bądź w jednostce orzeczniczej II stopnia określonej w ust. 3 § 5 rozporządzenia. W niniejszej sprawie organy I i II instancji oparły swe decyzje na orzeczeniach lekarskich wydanych przez uprawnione jednostki orzecznicze I i II stopnia, przy czy jednostka orzecznicza wydawała swe orzeczenie już na podstawie aktualnie obowiązującego rozporządzenia z 30.06.2009r. Należy podkreślić, że w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej organy inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim i nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej. Pomimo powyższej uwagi podnieść należy, że decyzja administracyjna, zgodnie z art. 107 kpa zawierać powinna wszelkie wymienione tam elementy; § 3 tego artykułu stwierdza, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności (...). Organy zarówno I jak I II instancji oparły swe decyzje na podstawie orzeczeń lekarskich uprawnionych jednostek orzeczniczych I i II stopnia. Treść tych orzeczeń należy traktować w sprawie jak opinie biegłych, które są szczególnym środkiem dowodowym w rozumieniu art., 84 § 1 kpa i które podlegają ocenie organu administracyjnego orzekającego w danej sprawie na zasadzie swobodnej oceny dowodów. Biegły, poprzez swą opinię, przedstawia swoje stanowisko, które formułuje dzięki posiadaniu wiadomości specjalnych oraz praktyki zawodowej. Opinia jest składową pozwalającą organowi na odniesienie się do twierdzeń stron o okolicznościach sprawy i pozwala na zgodną z zasadami postępowania, logiki i dialektyki ocenę faktów. Zasadniczą cechą opinii powinna być spójność, odpowiednia systematyka i jasność zawartych w niej treści a więc tym samym jej weryfikalność. Chodzi o to, aby przez uzewnętrznienie mechanizmu rozumowania i technik stosowanych przez biegłego, można było skontrolować zasadność jego stanowiska. Kontrolę tę przeprowadza organ administracyjny I i II instancji. Wymagania wobec opinii biegłego nie są jedynie formalnością, ponieważ umożliwiają one przeprowadzenie oceny tego dowodu. Zarówno opinia fragmentaryczna jak i nazbyt hermetyczna uniemożliwia swobodną ocenę tego dowodu lub czyni ją niepełną. W ocenie Sadu orzeczenia lekarskie będące podstawą wydania zaskarżonych decyzji jak i ich ocena dokonana przez organy orzekające nie spełniają warunków dotyczących dowodu z opinii biegłych. Opinia jednostki orzeczniczej I stopnia jest bardzo lakoniczna i skrótowa, w uzasadnieniu braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej stwierdza, że brak w odpowiednich rubrykach karty oceny narażenia zawodowego opisu czynników szkodliwych i uciążliwych na stanowisku pracy mimo, iż w ocenie tej jest stwierdzenie, że nie wyklucza się wpływu warunków pracy na możliwość powstania choroby zawodowej. Mowa jest tam o roku 2004, kiedy lekarz ortopeda zaleca przeciwwskazania do pracy wymagającej przeciążenia obu stawów kolanowych i prawego barku i jednocześnie, że według lekarza wykonującego badania profilaktyczne wykonywana praca nie ma związku z narażeniem układu kostnego. Lekarz orzecznik, pełniący tu rolę biegłego nie wyjaśnił skąd wzięły się te sprzeczne ze sobą, sporządzone w tym samym mniej więcej czasie, rozpoznania lekarskie. Ponadto zbyt ogólnikowe jest stwierdzenie, że zmiany zwyrodnieniowe uogólnione są spowodowane zużyciem biologicznym. Mogłoby to być stwierdzenie przyjęte bez zastrzeżeń, gdyby nie fakt, że lekarz orzecznik nie wyjaśnił, czemu zużycie to nastąpiło niesymetrycznie – jedynie w prawym stawie barkowym, przy zaznaczeniu, że skarżący posługiwał się w pracy prawą ręką w większym stopniu niż lewą, co wynika z dokumentów w aktach administracyjnych i to przez wiele lat pracy zawodowej. Również orzeczenie jednostki II stopnia nie wyjaśnia wszystkich kwestii związanych z przedmiotem badań, a wskazanych wyżej nie wyjaśnia dlaczego organ nie dał wiary odwołującemu. Organy I i II instancji oparły swe decyzje na rozpoznaniach lekarskich, nie podając dlaczego nie dały wiary twierdzeniom skarżącego o warunkach występujących w środowisku pracy i sposobem wykonywania pracy, sprzecznych z twierdzeniami odpowiednich służb i [...] oparł swe decyzje tylko na tych twierdzeniach, nie wyjaśnił też, dlaczego w dokumentacji lekarskiej zgromadzonej w ambulatorium ( przychodni lekarskiej) zakładowej brak jest zaświadczenia lekarskiego z dnia 10.02.2004r., mimo, iż, jak twierdzi skarżący, to zaświadczenie złożył u pracodawcy. Reasumując powyższe rozważania wskazać należy, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego jak i poprzedzająca ją decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...]z dnia [...] stycznia 2010r. zapadła z naruszeniem przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych - § 8, art. 235¹ kodeksu pracy, a także z naruszeniem art. 7, 77 i 80 kpa, a więc z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę organy I i II instancji dostosują się do powyższych wskazań, ewentualnie po ponownej opinii lekarskiej sporządzonej przez uprawnioną lekarską jednostkę orzeczniczą i przy wzięciu pod uwagę całej dokumentacji lekarskiej oraz wyjaśnień skarżącego. Mając powyższe na uwadze Sąd , na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.