IV SA/Po 356/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędziowie WSA Maciej Busz WSA Józef Maleszewski Protokolant ref. staż. Agata Pawlicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Rektora Politechniki P. z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dziekana Wydziału Informatyki Politechniki P. z dnia [...] marca 2015 r. 2. zasądza od organu Rektora Politechniki P. na rzecz skarżącego J.W. kwotę 200 zł (dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] marca 2015r., Dziekan Wydziału Informatyki Politechniki P., skreślił J. W. nr albumu [...](dalej również jako "student") z listy studentów Wydziału Informatyki z dniem [...]03.2015r. studiów niestacjonarnych pierwszego stopnia semestru 3 na kierunku Informatyka. W sentencji decyzji Dziekan powołał art. 190 ust. 2 pkt 2, art.207 ust.1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, z późn. zm.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm., dalej jako "k.p.a.") oraz § 33 ust. 2 pkt 2 Regulaminu studiów stacjonarnych i niestacjonarnych pierwszego i drugiego stopnia (Uchwała [...]). W uzasadnieniu decyzji Dziekan Wydziału wyjaśnił, iż decyzja o skreśleniu z listy studentów wydana została z powodu nieuzyskania zaliczenia semestru w określonym terminie zgodnie z Regulaminem studiów stacjonarnych i niestacjonarnych pierwszego i drugiego stopnia Politechniki P.. Doręczając decyzję organ pouczył studenta o prawie wniesienia odwołania. J.W.złożył odwołanie od powyższej decyzji, domagając się przywrócenia na IV semestr. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015r. nr [...] nr albumu [...]Rektor Politechniki P., na podstawie art. 104 i 127 kpa oraz § 51 Regulaminu studiów, utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału Informatyki z dnia [...] marca 2015r. o skreśleniu odwołującego z listy studentów. W uzasadnieniu decyzji Rektor stwierdził, iż nie ma podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji. Rektor podniósł, iż aktualnie obowiązujący w Politechnice P. Regulamin studiów stacjonarnych i niestacjonarnych pierwszego i drugiego stopnia uchwalony przez Senat Akademicki Politechniki P. . z późn. zm. wszedł w życie od roku akademickiego [...]. § 24 ust.3 tego Regulaminu określa warunki rejestracji na kolejny semestr studiów. W przypadku 8-semestralnych studiów niestacjonarnych pierwszego stopnia odpowiadających 7-semestralnym studiom stacjonarnym jest postawiony warunek uzyskania, w terminie określonym przez dziekana, liczby punktów ECTS nie mniej niż 26.Warunek rejestracji określa wzór 26.K-(11+N), gdzie K oznacza liczbę semestrów jakie upłynęły od rozpoczęcia studiów, a N oznacza liczbę punktów dodatkowych z przedziału domkniętego (0,2) określaną przez Radę Wydziału. Zapis ten pozostaje w sprzeczności z nadrzędnym zapisem art.165 ust.3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, który stanowi, że przyjmuje się minimalną liczbę punktów 30 ECTS wymaganą do zaliczenia semestru. Dodatkowo podkreśla to § 2 rozporządzenia MNiSW z dnia 14 września 2011r. w sprawie warunków i trybu przenoszenia zajęć zaliczonych przez studenta. Rada Wydziału Informatyki podjęła uzasadnioną decyzję o przyjęciu programu studiów dla kierunku informatyka na studiach niestacjonarnych pierwszego stopnia z liczbą punktów ECTS na semestr równą 30 oraz dopuszczalnym deficytem punktów ECTS do rejestracji na kolejny semestr równym 12. Rektor Politechniki P. postanowił utrzymać w mocy decyzję Dziekana Wydziału Informatyki ponieważ J. W. nie osiągnął wymaganej na semestr liczby punktów 30. Wobec czego nie był możliwa rejestracja J. W.na semestr czwarty studiów niestacjonarnych pierwszego stopnia na kierunku informatyka w roku akademickim 2014/2015. Skargę na powyższą decyzję wniósł J. W. domagając się przywrócenia skarżącego na listę studentów, umożliwienie odrobienia mu wszystkich zajęć które odbyły się po jego skreśleniu z listy, przedłużenie sesji letniej do [...].2015r., zwrot opłaty za pierwszy, drugi i trzeci semestr studiów niestacjonarnych, zwrot opłaty za warunkowe zaliczenie przedmiotów niezdanych przez skarżącego podczas drugiego i trzeciego semestru. Nadto skarżący wskazał, że po 3 semestrze studiów niestacjonarnych miał zdobyte 77 punktów ECTS, a do rejestracji na kolejny semestr wymagane jest zdobycie 67 punktów ECTS. Nadto Regulamin jest niezgodny z ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, jednakże z przyczyn innych aniżeli w niej wskazane. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem wniesionej skargi jest decyzja Rektora Politechniki utrzymująca w mocy decyzję Dziekana Wydziału Informatyki o skreśleniu skarżącego z listy studentów. Rozpoznając przedmiotową sprawę należy w pierwszej kolejności zauważyć, że we wniesionej skardze zwrócono się również do Sądu z żądaniem przywrócenia skarżącego na listę studentów studia niestacjonarne pierwszego stopnia, umożliwienia odrobienia mu wszystkich zajęć które odbyły się po jego skreśleniu z listy, umożliwienia skarżącemu odrobienia niezaliczonych przedmiotów z drugiego semestru studiów, które zostały zaliczone warunkowo, a które powinny być odrabiane w trakcie 4 semestru, przedłużenia sesji letniej do [...]12.2015r., zwrot opłaty za pierwszy, drugi i trzeci semestr studiów niestacjonarnych, zwrot opłaty za warunkowe zaliczenie przedmiotów niezdanych przez skarżącego podczas drugiego i trzeciego semestru. Sąd podkreśla jednak, że żądania powyższe nie mogły być przedmiotem kontroli sądowej. Zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym przedmiotem skargi do sądu administracyjnego mogą być jedynie decyzje, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3 powołanej powyżej ustawy, decyzje podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także sprawy nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego. Tym samym ustawodawca wprost wykluczył możliwość zaskarżenia innych aktów lub czynności niż akty i czynności wymienione w powołanej powyżej przepisie ustawy o szkolnictwie wyższym. Ponadto, zwrócić należy uwagę, że sam skarżący kwalifikuje powyższe pismo, jako skargę w rozumieniu art. 227 K.p.a. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem sądów administracyjnych postępowanie skargowe, o jakim mowa w Dziale VIII K.p.a. ma charakter odrębny od postępowania administracyjnego, a do czynności podejmowanych w postępowaniu skargowo – wnioskowym nie stosuje się przepisów Działu II K.p.a., ponieważ w odróżnieniu od postępowania administracyjnego postępowanie skargowo – wnioskowe nie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej. Tryb skargowo – wnioskowy (art. 221 i następne K.p.a.) jest jednocześnie jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, którego zakończenie, czyli zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi lub wniosku, nie daje podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, a więc nie tylko postępowania odwoławczego, ale także postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też sądowej kontroli poddana była jedynie kwestia legalności decyzji Rektora Politechniki. W tak zakreślonym przedmiocie zawisłej sprawy sądowoadministracyjnej Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Rektora Politechniki została wydana z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 190 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym Kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej (Dziekan) może skreślić studenta z listy studentów, przy czym od decyzji powyższe przysługuje odwołanie do rektora. Do decyzji podejmowanej w powyższym przedmiocie, zgodnie z art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym, stosuje się odpowiednio przepisy K.p.a. oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego, gdyż nie ulega wątpliwości, że stanowi ona decyzję podjętą w indywidualnych sprawach studentów, a więc dotyczy sfery praw i obowiązków studenta i wywiera bezpośredni skutek na zewnątrz (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 2204/11, Baza NSA). Odesłanie, w treści art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, do odpowiedniego stosowania przez Dziekana i Rektora przepisów K.p.a. powoduje, że Rektor uczelni rozpatrując odwołanie w przedmiocie skreślenia z listy studentów zobowiązany jest do poszanowania przepisów dotyczących postępowania administracyjnego, w tym przepisów dotyczących decyzji administracyjnej. W szczególności zwrócić należy uwagę na przepis art. 107 § 1 K.p.a., zgodnie z którym decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji oraz przepis art. 107 § 3 K.p.a., który precyzuje, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Jak wyjaśnia się w orzecznictwie sądów administracyjnych uzasadnienie decyzji, stanowiące jej obowiązkowy składnik, jest wyrazem prawidłowego przeprowadzenia przez organ procesu rozpoznawczego i dedukcyjnego w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną jej część. Z tego względu motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać tok rozumowania poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia oraz zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 27 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Op 8/12, Baza NSA). Konsekwentnie niezrealizowanie dyspozycji art. 107 § 3 K.p.a, i brak właściwego uzasadniania decyzji narusza zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd zaskarżonej decyzji. Dodatkowo Sąd podkreśla, że prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje również możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym. Pamiętać bowiem należy, że nie jest rolą sądu administracyjnego zastępowanie organu administracji w podejmowaniu rozstrzygnięć administracyjnych, a zwłaszcza poszukiwanie w całokształcie sprawy motywów, jakimi kierowano się przy wydaniu decyzji. Motywy te muszą wprost wynikać z decyzji, umożliwiając sądowi administracyjnemu kontrolę prawidłowości działań organu, które doprowadziły do wydania decyzji administracyjnej. Przenosząc powyższe uwagi o charakterze ogólnym na grunt kontrolowanej sprawy należy zauważyć, że zarówno decyzja Rektora Politechniki, jak i poprzedzająca ją decyzja Dziekana Wydziału Informatyku Politechniki Poznańskiej nie spełniają wymogów, o jakich mowa w art. 107 § 3 K.p.a. I tak, w decyzji Dziekana wskazano jedynie, że skarżący został skreślony z listy studentów z uwagi na nieuzyskanie zaliczenia semestru w określonym terminie, natomiast w zaskarżonej decyzji organu odwoławczego ograniczono się do wskazano, że podstawą skreślenia skarżącego z listy studentów było nie osiągnięcie wymaganej na semestr liczby punktów 30, co uniemożliwiło rejestrację skarżącego na semestr czwarty studiów niestacjonarnych pierwszego stopnia na kierunku informatyka w roku akademickim 2014/2015. W istocie obydwie decyzje nie zawierają więc jakiegokolwiek uzasadnienia faktycznego. Z treści decyzji nie wynika, ile skarżący osiągnął punktów w semestrze i jak zostały one w jego przypadku naliczone, jakie przepisy obowiązujących aktów prawnych określają minimalną ilość punktów wymaganych do zaliczenia semestru i czy uczelnia powinna określać liczbę punktów ECTS dla programu kształcenia na określonym kierunku, poziomie, profilu w tym liczbę punktów ECTS dla poszczególnych zajęć. Treść decyzji nie odzwierciedla tym samym stanu faktycznego, na podstawie którego uznano, że istnieje konieczność skreślenia skarżącego z listy studentów, co w dalszej kolejności uniemożliwia dokonanie kontroli ich prawidłowości. Z akt sprawy oraz z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika także, czy skarżący skorzystał z możliwości dłuższego okresu zaliczenia i czy zwracał się z taką prośbą do dziekana, co w zasadzie uniemożliwia dokonanie przez Sąd kontroli prawidłowości zaskarżonej decyzji. Podsumowując dotychczasowe rozważania wskazać należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 107 § 3 K.p.a., a więc z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję Rektora Politechniki oraz poprzedzającą ją decyzję Dziekana Wydziału Informatyki Politechniki Poznańskiej z dnia 17 marca 2015 r. Ponownie rozpoznając sprawę organy zobowiązane są do ponownego rozpatrzenia sprawy, uwzględniając ocenę Sądu, co do konieczności uzasadniania decyzji zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 K.p.a., a więc między innymi odnosząc się do wszelkich zarzutów, żądań i argumentów skarżącego, przy równoczesnym rzetelnym odzwierciedleniu stanu faktycznego sprawy. Z uzasadnienia takiej decyzji powinno wynikać, że wszelkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Jednocześnie Sąd pragnie zwrócić szczególną uwagę na konieczność uzupełnienia akt administracyjnych kontrolowanej sprawy, jako że przekazane przez organ do tut. Sądu akta są niekompletne (brak w nich m.in. regulaminu studiów, czy kart programu kształcenia skarżącego) i noszą znamiona przygotowanych ad hoc dla potrzeb niniejszego postępowania. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.