IV SA/Po 361/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na uchwałę Rady Gminy Sz. z dnia [...].09.2009r. nr [...] w przedmiocie przeznaczenia do sprzedaży na własność lokali mieszkalnych stanowiących własność gminy postanawia odmówić prawa pomocy Z.P. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 300 zł. wniósł o przyznanie prawa pomocy w całości. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że skargę złożył w imieniu mieszkańców wsi I., która nie dysponuje środkami pieniężnymi na opłacenie wpisu sadowego. Wnioskodawca złożył również oświadczenie o własnym stanie majątkowym i rodzinnym, z którego wynika, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną, synem i córką a źródłem ich utrzymania jest dochód z gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha wynoszący [...] zł. i dochód z wynagrodzenia za pracę córki ([...] zł.). Jak wynika z treści wniosku skarżący posiada dom o pow. [...] m2 oraz samochód osobowy o wartości 10.000zl. Sąd celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy, pismem z dnia 26 maja 2010r. (odebranym w dniu 31 maja 2010r. – k.38 akt) wezwał go do przedłożenia wyciągów z posiadanych kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych należących do skarżącego i jego żony za okres ostatnich 6 miesięcy, kwoty stałych wydatków miesięcznych (np. prąd, gaz, leki itp.), oszacowania dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego ze wskazaniem rodzaju produkcji rolnej, jego skali (ilości zwierząt, powierzchni upraw w tym na nieruchomościach dzierżawionych), wraz z oświadczeniem czy wnioskodawca korzysta z dopłat do produkcji rolnej (jeżeli tak to należało podać wysokość dofinansowania). W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wyjaśnił, iż skargę złożył w imieniu mieszkańców wsi I., która nie dysponuje środkami finansowymi na opłacenie wpisu i opłacenie pełnomocnika. Skarżący wyjaśnił również, że w BS [...] posiada zadłużenie w kwocie [...], nie ma oszczędności, jego gospodarstwo rolne, z którego otrzymuje dopłaty do produkcji rolnej w kwocie [...] zł funkcjonuje na granicy opłacalności. Wnioskodawca oświadczył również, iż gdyby uznano go za skarżącego to rezygnuje z prawa pomocy i opłaci wpis w kwocie [....] zł. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 ppsa, zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ppsa, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 ppsa spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być więc udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597). Zauważyć należy również, iż zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). Obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na opłacenie kosztów koniecznych do prowadzenia postępowania przed sądem administracyjnym, w tym również w drodze oszczędności we własnych wydatkach spoczywa jednak na wnioskodawcy. Mając powyższe na uwadze, uwzględniając informacje podane przez wnioskodawcę, stwierdzić należy, iż Z.P. nie wykazał aby nie mógł ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca dysponuje bowiem stałym dochodem wynoszącym [...] zł. Ponadto z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego skarżący uzyskuje dopłaty w wysokości [...] zł. Powyższa kwota dochodów, przy uwzględnieniu kosztów koniecznego utrzymania, przy racjonalnym jej dysponowaniu pozwala na zgromadzenie środków koniecznych do opłacenia kosztów sądowych ograniczających się na obecnym etapie do wpisu sądowego wynoszącego 300 zł. Potwierdza to również sam skarżący zgłaszający gotowość opłacenia wpisu sadowego w mniejszej sprawie Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji.