IV SA/Po 370/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski po rozpoznaniu w dniu 13 października 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi P. W. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] marca 2009r., nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy /-/ P. Miładowski Skargą z [...] kwietnia 2009 r. [...] zakwestionował legalność decyzji Wojewody Wielkopolskiego z 10 marca 2009 r. w przedmiocie pozwolenia na budowę. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z 11 sierpnia 2009 r. odrzucił zażalenie skarżącego na postanowienie tut. Sądu z 23 czerwca 2009 r. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia spóźnionej skargi. Skarżący na urzędowym formularzu złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, z którego wynikało, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a źródłem jego utrzymania jest emerytura w wysokości 1.345 zł netto. Z dalszych informacji wynikało, że wnioskodawca posiada dom o powierzchni 120 m2, udział w nieruchomości (1/4) oraz oszczędności w kwocie 6.000 zł. Postanowieniem z dnia 15 września 2009 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił prawa pomocy. Skarżący pismem z dnia 24 września 2009 r. wyraził niezadowolenie z rozstrzygnięcia referendarza sądowego, któremu to pismu w okolicznościach tej sprawy należy nadać charakter sprzeciwu w rozumieniu art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa). W sprzeciwie skarżący argumentował, że ponosi wydatki związane ze swoim utrzymaniem i utrzymaniem domu. [...] podnosił, że choruje na chorobę wieńcową (serce) i ma kłopoty z krążeniem, że musi podróżować samochodem, bo nie może chodzić, ani stać. Wskazywane we wniosku oszczędności rezerwuje "na ewentualne wydatki związane z niedającymi się wyeliminować kosztami na ostatnie pożegnanie członków rodziny" (razem 79 osób w tym 52 wnuków rodziców i ich rodzeństwa). W sytuacji ich śmierci w ciągu 1 roku to zgromadzone środki ledwie starczyłyby na podróż. Nadto skarżący podkreślał, że musi prowadzić 13 spraw sądowych i nikt nie chce mu pomóc. Rozpoznając ów sprzeciw Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym, na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 ppsa, zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy, co słusznie akcentował referendarz sądowy, jest szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Zauważyć należy jednak, iż zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). Obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na opłacenie kosztów koniecznych do prowadzenie postępowania przed sądem administracyjnym, w tym również w drodze oszczędności we własnych wydatkach spoczywa jednak na wnioskodawcy. Mając powyższe na uwadze, uwzględniając informacje dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego podkreślić należy, iż [...] nie może być uznany za osobę, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów jak i nie może zostać uznany za osobę, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Wysokość bieżących dochodów (1.345 zł. netto) przy uwzględnieniu faktu prowadzenia jednoosobowego gospodarstwa domowego oraz zgromadzonych oszczędności wynoszących 6000 zł., w zupełności wystarcza na pokrycie zarówno kosztów sądowych jak i kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Nadto odnosząc się do zawartej we wniosku o przyznanie prawa pomocy deklaracji dotyczącej przeznaczenia kwoty 6.000 zł. na "ewentualne...pożegnanie członków rodziny " zauważyć, za uzasadnieniem orzeczenia referendarza należy, iż skarżący jako emeryt objęty jest ubezpieczeniem, które w swym zakresie zawiera koszty m.in. pogrzebu. Powyższe wynika wprost z przepisów art. 77 i nast. ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 39, poz. 353 ze zm.), zgodnie z którymi zasiłek pogrzebowy przysługuje w razie śmierci ubezpieczonego i przysługuje osobie, która pokryła koszty pogrzebu. Ponadto zaznaczyć należy, iż trudno uznać aby na pierwszeństwo przed pokryciem kosztów postępowania sądowoadministarcyjnego zasługiwały przyszłe, niewiadome co do wielkości i czasu ich poniesienia wydatki na "ostatnie pożegnanie członków rodziny ". Mając powyższe na uwadze, przyjąć należy, iż wnioskodawca w pełni dysponuje kwotą znajdującą się na koncie, co z uwagi na jej wysokość nie pozwala uznać go za osobę, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, czy tez nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 259 § 1, art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji. /-/P Miładowski KB/