IV SA/Po 371/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2017r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia odmówić przyznania prawa pomocy K. W. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2017r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...]zł. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawego. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, matką i dwójką dzieci, a źródłem ich utrzymania jest dochód wnioskodawcy z zatrudnienia i emerytura rolnicza matki w łącznej kwocie [...]zł. Opisując swą sytuację majątkową wnioskodawca poinformował, że posiada dom o pow. [...] m2 o szacunkowej wartości [...] tys. zł. oraz nieruchomość rolną o pow. [...] ha. Wnioskodawca poinformował również, że posiada oszczędności w kwocie [...]zł. oraz przedstawił zestawienie wydatków na opał ([...] zł.), wodę ([...] zł.), prąd ([...] zł.), gaz ([...] zł.), koszty leczenia i rehabilitacji matki ([...] zł.) koszty leczenia dzieci ([...] zł.), paliwo na dojazd do pracy ([...] zł.). W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że koszty związane z przedmiotowa sprawą nie dadzą się pogodzić z niezbędnymi wydatkami na leczenie matki i dwójki dzieci. skarżący wskazał, że nie działa wyłącznie w imieniu własnym. W sprawie chodzi bowiem również o przyszłość mieszkańców wsi. W związku z tym wniósł również o uwzględnienie tego, że zanieczyszczeń i skażeń środowiska nie usunie się tak łatwo. Na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.– dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy także podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, iż już tylko fakt posiadania oszczędności w deklarowanej kwocie ok. [...] zł., a więc w wysokości wielokrotnie wyższej niż wysokość wpisu wynoszącego [...] zł. wyklucza przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jak i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Posiadanie takich oszczędności pozwala bowiem sądzić, że ich część, bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania, skarżący może przeznaczyć na opłacenie kosztów sądowych jak i opłacenie pełnomocnika z wyboru. Końcowo wskazać należy, że przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest bowiem często mianem "prawa ubogich". Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego uznając, iż wnioskodawca nie wykazał, aby w sprawie występowały przesłanki uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy w całości czy tez w części, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu