IV SA/Po 380/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 5 września 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na postanowienie Wojewody z dnia [...] lutego 2017r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołań postanawia odmówić przyznania prawa pomocy L. S. wniósł skargę na postanowienie Wojewody z dnia [...] lutego 2017r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołań. Wraz ze skargą skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i matką, a źródłem ich utrzymania jest dochód wnioskodawcy z zatrudnienia i emerytura rolnicza matki w łącznej kwocie [...]zł. Opisując swą sytuację majątkową wnioskodawca poinformował, że posiada dom o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolną o pow. [...] ha (w tym grunty rolne o pow. [...] ha – uprawy rolne zboża i rzepak), samochód osobowy o wartości [...] tys. zł. oraz ciągniki i maszyny rolnicze o wartości [...] zł. Wnioskodawca poinformował również, że posiada oszczędności w kwocie [...]zł. i spłaca kredyt na zakup gruntu rolnego ([...] tys. zł.) i kredyt obrotowy ([...] tys. zł.). Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 30 maja 2017r. odmówiono wnioskodawcy przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem tut. Sądu z dnia 20 czerwca 2017r. Prowadząc dalej postępowanie doręczono skarżącemu wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, które zostało prze skarżącego należycie opłacone. Dalej Sąd postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2017r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Skarżący wraz z zażaleniem na powyższe postanowienie Sądu złożył m.in. kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, domagając prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (precyzując w zażaleniu, że wnosi o zwolnienie od wpisu od zażalenia) i ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy podano informacje tożsame z zawartymi we wcześniej złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Oceniając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy należy wskazać, że zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t:. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 – dalej p.p.s.a.) - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).Okoliczności przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również przedstawione dokumenty na ich poparcie, powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanych powyżej przepisach. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Uwzględniając powyższe należy wskazać, że sprawa z poprzedniego wniosku L. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych została rozstrzygnięta prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 30 maja 2017r. o odmowie przyznania wnioskowanego prawa pomocy. Uzasadniając powyższe wskazano na posiadany znaczny majątek w postaci nieruchomości rolnej o pow. [...] ha, maszyn rolniczych i na tej podstawie uznano, iż wnioskodawca posiada możliwości opłacenia kosztów sądowych. W ramach poprzedniego postępowania oceniono również fakt spłacania przez skarżącego kredytów na łączną kwotę [...]zł. i stwierdzono, że spłacanie kredytów nie pozbawia skarżącego możliwości opłacania kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Rozpoznając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów wpisu od zażalenia na postawienie Sądu z dnia 1 sierpnia 2017r. i ustanowienia pełnomocnika z urzędu (a więc w zakresie odmiennym niż poprzednio), stwierdzić należy, iż wykazana przez skarżącego sytuacja majątkowa i finansowa nadal nie pozwala uznać go za spełniającego przesłanki do przyznania prawa pomocy. W formularzu wniosku skarżący, poszerzając zakres wniosku o przyznanie prawa pomocy nadal deklaruje bowiem posiadanie znacznego majątku, do którego zalicza nieruchomość rolna o pow. [...] ha, maszyny rolnicze (ciągnik J. D. i kombajn B. ) oraz samochód osobowy marki M. Powyższe w ocenie orzekającego w sprawie referendarza sądowego nadal stanowi argument za odmową przyznania wnioskowanego prawa pomocy. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się bowiem, że posiadanie majątku, wyklucza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych, albowiem stan majątkowy to nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (por. postanowienia NSA m.in. z dnia 20 października 2004 r. sygn. akt FZ 454/04, niepublikowane, z dnia 11 maja 2012 r. sygn. akt II FZ 390/12, z dnia 10 marca 2011 r. sygn. akt I OZ 144/11, publ. CBOiS). Podmiot inicjujący postępowanie sądowe powinien liczyć się z ewentualnymi kosztami takiego postępowania i poprzez swoje działanie zapewnić sobie na ten cel niezbędne środki. W niniejszej sprawie zasadnym jest stwierdzenie, iż skarżący posiadając nieruchomość rolną o pow. [...] ha, a więc prowadząc gospodarstwo rolne znacznych rozmiarów dysponuje możliwościami na zgromadzenie środków na opłacenie wpisu sądowego od zażalenia i opłacenie pełnomocnika z wyboru. Dalej odnosząc się do argumentacji wniosku o przyznanie prawa pomocy odwołującej się do spłacania kredytów bankowych w wysokości [...] tys. zł., podobnie jak w postanowieniu z dnia 30 maja 2017r. wskazać należy, że spłacanie kredytu bankowego nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów, a spłata zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Zaciągnięte przez stronę kredyty świadczą bowiem o jej zdolnościach płatniczych a przez to wyłączają możliwość przyznania jej prawa pomocy ( post. NSA z 28.06.2005r. II GZ 56/05 ). Wobec powyższego uznając, iż wnioskodawca nie wykazał, aby w sprawie występowały przesłanki uzasadniające przyznanie mu wnioskowanego prawa pomocy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu