IV SA/Po 381/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M.N. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej postanawia odmówić prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata i umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych /-/D.Mataczyński Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w dniu 29 października 2008r. oddalił skargę M.N. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej. Skarżąca celem skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z którego wynika, że Wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe a źródłem jej utrzymania są świadczenia emerytalne w wysokości 1.640,07 zł. brutto (1.356,46 zł. netto). Z powyższej kwoty wnioskodawczyni spłaca kredyt hipoteczny na mieszkanie o pow. 55,4 m2, opłaty za mieszkanie, leki i pozostałe koszty utrzymania. Wśród dodatkowych informacji skarżąca wskazała, iż posiada 47,48 % udział w nieruchomości położonej w B. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawczyni pismem z dnia 19 listopada 2008r. (odebranym w dniu 24 listopada 2008r.) wezwano Skarżącą do uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie kopii zeznań podatkowych za lata 2006 - 2007; przedłożenie wyciągów z kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych należących do skarżącej (jeżeli je posiada) za okres ostatnich 6 miesięcy, określenie kwoty stałych wydatków miesięcznych (np. prąd, gaz, leki itp.), przedłożenie informacji z banku dotyczących udzielonego kredytu hipotecznego w tym w szczególności wysokości kredytu, daty jego udzielenia, wysokości raty i okresu na jaki kredyt został udzielony, wskazanie wszelkich (poza ujawnioną emeryturą) źródeł dochodu uzyskanego w 2008r. w tym np. w ramach publicznych instytucji edukacyjnych, przedszkoli itp. oraz wskazania wysokości dochodu z tych źródeł oraz określenie tytułu prawnego do nieruchomości położonej w B. W odpowiedzi na powyższe wezwanie M.N. pismem złożonym w Biurze Podawczym tut. Sądu w dniu 2 grudnia 2008r. wyjaśniła, iż jej miesięcznie stałe wydatki wynoszą łącznie ok. 1.904 zł.. Na powyższą kwotę składają się wydatki na czynsz (470 zł.), prąd (65 zł.), leki/badania (200 zł.), kredyt hipoteczny (680 zł.), odsetki ROR i karta kredytowa (150 zł.), telefon (150 zł.), pożyczka z zakładowego funduszu mieszkaniowego (189 zł.). M.N. poinformowała również, iż w okresie styczeń - sierpień była zatrudniona w Przedszkolu nr 31 w P. i otrzymywała z tego tytułu wynagrodzenie miesięczne 2.394,01 zł. (zatrudnienie na cały etat w okresie styczeń - czerwiec 2008) a następnie 1.282,21 (zatrudnienie na 0,45 etatu w okresie lipiec -sierpień 2008r.). Z pisma wynika również, iż obecnie wnioskodawczyni nie pracuje i otrzymuje tylko emeryturę. Skarżąca przedłożyła również kopie zeznań podatkowych za lata 2006-2007, wyciągi z konta bankowego i karty kredytowej za okres czerwiec - listopad 2008r., kopia aktu notarialnego dot, nieruchomości położonej w B. wraz z wyjaśnieniem i kopię umowy kredytowej hipotecznej. Na podstawie art. 239 ust 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa) nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych strony skarżące działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych. Mając więc na uwadze, że przedmiotem niniejszej sprawy jest postępowanie w sprawie choroby zawodowej, postępowanie w sprawie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych uznać należy za bezprzedmiotowe. Powyższe oznacza, że złożony wniosek taktować należy jako wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 ppsa prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej uregulowane są w art. 246 §1 pkt 2 upsa, zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). Obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na opłacenie kosztów koniecznych do prowadzenia postępowania przed sądem administracyjnym, w tym również w drodze oszczędności we własnych wydatkach spoczywa na wnioskodawcy. Oceniając informacje przedłożone przez wnioskodawczynię stwierdzić należy, że M.N. nie może zostać uznana za osobę, która wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Z informacji przedstawionych w formularzu wniosku i uzupełnionych w piśmie stanowiącym odpowiedź na wezwanie Sądu wynika, iż stałe miesięczne wydatki skarżącej na czynsz, prąd, leki/badania, kredyt hipoteczny, odsetki w ROR i kartę kredytową, telefon i pożyczkę z zakładowego funduszu mieszkaniowego wynoszą łącznie ok. 1.904 zł. Uwzględniając fakt, iż powyższa kwota nie uwzględnia wydatków związanych z utrzymaniem (zakup żywności, środków czystości itp.) stwierdzić należ, iż bieżące wydatki znacznie przekraczają deklarowane dochody wynoszące 1356,46 zł. netto. Zwrócić należy również uwagę, na fakt, iż skarżąca wbrew wezwaniu nie przedłożyła wyciągów z konta bankowego i karty kredytowej za żądany okres, lecz tylko ich wycinki. Wyciągi z konta bankowego za okres czerwiec - listopad 2008r. obejmują bowiem historię operacji na koncie w pierwszych dniach każdego miesiąca - są to kopie pierwszych stron wyciągów bankowych. Przyjmując za kompletną stronę wyciągu bankowego pierwszą stronę wydruku za czerwiec 2008r. można przyjąć nawet, iż przedłożone kopie stanowią części pierwszych stron - vide wyciąg za lipiec jest fragmentem strony bez nagłówka, obejmującym operacje z okresu 01.07 - 08.07.08.,wyciąg za sierpień zawiera część pierwszej strony z pierwszymi czterem operacjami, wydruk za październik ma tylko operacje z pierwszych trzech dni miesiąca. Z kolei wydruki z karty kredytowej zawierają wyłącznie dane dotyczące całkowitego salda zadłużenia na karcie, bez historii operacji i informacji dotyczących spłat kredytu na karcie. Takie działanie wnioskodawczyni uniemożliwia ustalenie rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawczyni, wysokości jej dochodów i struktury jej wydatków. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż wnioskodawczyni wbrew ciążącemu na niej obowiązkowi i wbrew wezwaniu sądu mającemu na celu wyjaśnienie sytuacji finansowej wnioskodawczyni nie wykazała w wystarczający sposób, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Znaczna dysproporcja w dochodach i wydatkach, przy uwzględnieniu faktu przedstawienia niekompletnych wyciągów z konta bankowego i karty kredytowej, poddaje w wątpliwość wiarygodność oświadczenia dotyczącego wysokości uzyskiwanych dochodów. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1-2 oraz art. 161 §1 pkt 3 i §2 ppsa, postanowiono jak w sentencji. /-/D.Mataczyński