IV SA/Po 386/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.Ł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.S. i R.Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] marca 2010r nr [...] w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia odmówić prawa pomocy R.Ł. reprezentowany przez adwokata M.S. wraz ze skargą złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, a źródłem ich utrzymania jest wynagrodzenie za pracę wynoszące łącznie z dochodem żony [...] zł. netto. Z powyższej kwoty skarżący opłaca kredyt hipoteczny w kwocie [...] zł., kredyt konsumencki w kwocie [...] zł., zakup leków ([...] zł.), utrzymanie mieszkania ([...] zł.) i alimenty na dzieci w kwocie [...] zł. Wnioskodawca oświadczył również, iż posiada dom o pow. 240 m2 i działkę budowlaną. W związku z powyższym stwierdzić należy, że na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ppsa, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 ppsa spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Ponadto należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest także formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy stwierdzić trzeba, że skarżący wraz z żoną osiąga stały dochód w wysokości [...] zł. netto. Powyższa kwota przy uwzględnieniu deklarowanych wydatków oznacza, że wnioskodawca nie należy do osób znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji materialnej. Wnioskodawca z osiąganych dochodów jest w stanie zaspokoić nie tylko swoje bieżące potrzeby życiowe, ale także sfinansować koszty zaciągniętych kredytów. W tym miejscu należy podkreślić, że spłata kredytów nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi ( post. WSA w Warszawie z 16.12.2005r. III SA/Wa 105/05 ), a sam fakt spłaty zaciągniętych kredytów nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych, a świadczy o jej zdolnościach płatniczych ( post. NSA z 28.06.2005r. II GZ 56/05 ). W tej sytuacji należy uznać, że skarżący będzie w stanie uiścić solidarnie z M.S. koszty sądowe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, tym bardziej iż na obecnym etapie postępowania ograniczają się one do wpisu od skargi wynoszącego w niniejszej sprawie 200 zł. – zob. §2 ust. 3 pkt 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597). Zauważyć należy również, iż zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji. MZ