IV SA/Po 386/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2021 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Ł. z [...] września 2020r., Nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej D. W. kwotę [...]zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] stycznia 2021r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Ł. z dnia [...] września 2020 r. nr [...], w której odmówiono pani D. W. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką panią K. K.. Rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. W dniu [...] sierpnia 2020 r. pani D. W. reprezentowana przez adwokata M. Ż. zwróciła się do Wójta Gminy Ł. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z opieką nad niepełnosprawną mamą: panią K. K. ur. [...] r., która legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] wydanym dnia [...] listopada 2010 r., w którym uznano panią K. K. za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. Decyzją z dnia [...] września 2020 r. Wójt Gminy Ł. na podstawie art. 2 pkt 2, art. 17 ust. 1 pkt 1, ust. 1b pkt 2, ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 20, art. 23 ust. 104 ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) odmówił przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji lub innej pracy w związku z opieką nad matką K. K.. W uzasadnieniu ww. decyzji Wójt Gminy Ł. wskazał, że pani D. W. ma ustalone prawo do renty. W aktach sprawy znajduje się bowiem decyzja z dnia [...] marca 2020 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. o waloryzacji renty, z której wynika, iż pani D. W. ma przyznaną rentę. Zatem organ pierwszej instancji ustalił art., że pani D. W. nie może otrzymać wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ jest rencistką, co wyklucza możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia na podstawie ww. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nadto osoba niepełnosprawna wymagająca opieki uzyskała orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji [...] listopada 2010r., kiedy miała [...] lata co oznacza niezgodność z przepisem art. 17 ust. 1b ustawy. Odwołanie od powyższej decyzji Wójta Gminy Ł. wniosła pani D. W. reprezentowana przez adwokata M. Ż., zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie oraz o orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższej decyzji zarzucono m.in. błędną wykładnię art. 17 ust. 1 lit b i ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów ustawy o świadczeniach rodzinnych i nieuwzględnienie treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014r. (sygn. akt K. 38/13) oraz przyjęcie, że okoliczność pobierania przez skarżącą renty stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu odwołania przytoczono argumentację oraz orzecznictwo sądów administracyjnych na poparcie powyższych zarzutów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. na podstawie art. 1 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1 oraz ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) utrzymało w mocy ww. decyzję Wójta Gminy Ł.. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, że w świetle orzeczenia TK z 21 października 2014r. oczywiste jest, że nie można wykluczyć prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu, że powstanie niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nastąpiło po 18 roku życia, względnie 25 roku życia. W realiach niniejszej sprawy o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji przesądziła okoliczność, że pani D. W. ma ustalone prawo do renty, co jest bezsporne. Natomiast zgodnie z treścią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy, ustalone prawo m. in. do renty wyklucza przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Analizowany przepis jest sformułowany w sposób niebudzący wątpliwości, jednoznaczny w swej treści i co istotne, nie pozostawia organom administracji orzekającym w tego rodzaju sprawach żadnego luzu decyzyjnego. Zatem, skoro pani D. W. ma ustalone prawo do renty, jest osobą wyłączoną z grona beneficjentów świadczeń pielęgnacyjnych. Zdaniem Kolegium, organy administracji publicznej jako orzekające w niniejszej sprawie są tym przepisem związane, skutkiem czego są zobligowane do wydania decyzji odmawiającej przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Nawet trudna sytuacja życiowa skarżącej związana z opieką nad niepełnosprawną mamą nie może przemawiać za przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na wyraźny ww. przepis ustawy. Zatem pomimo tego, iż skarżąca może mieć poczucie krzywdy i niesprawiedliwości z decyzji organu I i II instancji, przepisy ustawy dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego nakładają na organy obowiązek wydania decyzji o charakterze związanym, co oznacza, że przyznanie świadczenia może nastąpić wyłącznie po spełnieniu wszystkich warunków wynikających z przepisów prawa. Nadto podkreślić należy, że świadczenie pielęgnacyjne jest surogatem wynagrodzenia za pracę, ponieważ jest dedykowane osobom czynnym zawodowo, natomiast osoba pobierająca rentę nie jest czynna zawodowo. Z kolei jak już wyżej wskazano, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (art. 17 ust. 1 ustawy) a nie z tytułu rezygnacji ze świadczenia rentowego. Świadczenie pielęgnacyjne nie ma również na celu wyrównania różnicy pomiędzy niższą kwotą renty a kwotą świadczenia pielęgnacyjnego. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego przyznawanego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną jest niewątpliwie zrekompensowanie osobie podejmującej się tej opieki konieczności rezygnacji z aktywności zawodowej, poprzez wypłatę jej określonej przepisami kwoty oraz opłacenie składki na ubezpieczenie społeczne, co nie ma miejsca w przypadku osoby posiadającej status np. emeryta/rencisty, bowiem osoba taka nie rezygnuje z aktywności zawodowej, gdyż jest już nieaktywna zawodowo. Kolegium argumentowało, że znane mu poglądy sądów, które przemawiają za przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego mimo ustalonego prawa do emerytury czy renty. Podkreślił, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych występują rozbieżności co do tego, czy w przypadku przyznania opiekunowi osoby niepełnosprawnej, który ma status emeryta/rencisty, emeryturę/rentę należy zawiesić i przyznać świadczenie pielęgnacyjne w pełnej wysokości, czy też świadczenie pielęgnacyjne przyznać w wysokości różnicy pomiędzy świadczeniem emerytalnym/rentowym a świadczeniem pielęgnacyjnym. Podkreślono, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych dominują też poglądy całkowicie odmienne, które opowiadają się za wykładnią przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy, wykluczającą zarówno możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie mającej prawo do emerytury/renty, jak i możliwość wyboru korzystniejszego w danym momencie świadczenia. W orzeczeniach tych powołuje się na wykładnię językową przywołanego wyżej przepisu, wskazując także na odrębność systemu ubezpieczeń emerytalno - rentowych i świadczeń rodzinnych. W świetle powyższego nie można jednoznacznie przyjąć, że ugruntowane jest orzecznictwo sądów administracyjnych w kwestii tego, czy osoba posiadająca prawo do emerytury/renty w ogóle może być uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego a jeśli tak, to czy w ramach wniosku o świadczenie pielęgnacyjne ma prawo wyboru świadczenia korzystniejszego czy też ubiegać się może o wyrównanie różnicy między niższą kwotą emerytury/renty a wyższą kwotą świadczenia pielęgnacyjnego. W świetle powyższego organy administracji publicznej związane są literalną treścią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, który wyklucza osoby posiadające status m.in. emerytów/rencistów z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. W konsekwencji fakt posiadania prawa do renty przez panią D. W. stanowi samodzielną przesłankę do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu swojej decyzji wyjaśniło wyczerpująco, dlaczego ww. przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy oświadczeniach rodzinnych podlega wyłącznie wykładni językowej. Organ II instancji podkreślił przy tym, że kwestia przejścia opiekuna osoby niepełnosprawnej z systemu ubezpieczeń społecznych do systemu świadczeń rodzinnych, wymaga ustawowych rozwiązań systemowych i w obecnym stanie prawnym, przy rozpatrywaniu tej kwestii nie można kierować się tylko i wyłącznie wysokością świadczenia, ale trzeba uwzględnić także wszelkie możliwości prawne wiążące się z uzyskaniem statusu emeryta/rencisty. Powyższe rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych związane są z brakiem zapewnienia odpowiednich mechanizmów pozwalających na przejście na wniosek emeryta/rencisty z systemu emerytalnego do systemu świadczeń opiekuńczych wedle kryterium uzyskania świadczenia korzystniejszego dla wnioskodawcy. Problem ten ma więc charakter systemowy i dotyczy przyjętego przez ustawodawcę określonego modelu zabezpieczenia społecznego obowiązującego w Polsce. Kolegium wskazało, że planowana jest przez ustawodawcę zmiana ustawy o świadczeniach rodzinnych, która zakłada wprowadzenie uzupełniającego świadczenia pielęgnacyjnego, a warunkiem jego uzyskania uzupełniającego świadczenia pielęgnacyjnego będzie zamieszkiwanie we wspólnym gospodarstwie domowym opiekuna osoby niepełnosprawnej oraz osoby niepełnosprawnej pozostającej pod opieką, co w obecnym stanie prawnym nie stanowi przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] stycznia 2021r. złożyła D. W. reprezentowana przez ad Ż. zaskarżając ją w całości i wnosząc o: . uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2021r. oraz poprzedzającej ja decyzji Wójta Gminy Ł. z [...] września 2020r. i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, . zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, . rozpoznanie sprawy na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) w trybie uproszczonym. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych polegającą na pominięciu celów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.) i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna renty stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego Skarżąca wskazała, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz w teorii prawa zgodnie wskazuje się na potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej wynikami wykładni systemowej i funkcjonalnej. Podnosi się, że pomimo, iż proces wykładni zaczyna się zawsze od dyrektyw językowych, to nie może się on do nich ograniczać. Bez względu na wynik tej wykładni, proces egzegezy tekstu prawnego winien być kontynuowany. Zastosowanie bowiem dyrektyw funkcjonalnych i systemowych może prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej, nawet w sytuacjach, gdy wykładnia ta prowadzi do jednoznacznych rezultatów. Tekst prawa powinien być tak interpretowany, aby wynik interpretacji nie prowadził do sprzeczności z innymi obowiązującymi normami systemu prawa oraz aby ustalenie znaczenia przepisu uwzględniało cel i role społeczną tego przepisu. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych skarżąca podkreślał, że zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a ustawy w sytuacji gdy świadczenie to jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne stało by w sprzeczności z konstytucyjnymi zasadami równości wobec prawa, ale i zasadami sprawiedliwości społecznej, czy udzielenia szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej oraz osobom niepełnosprawnym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i odniosło się do argumentacji wskazanej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej, co oznacza, że w zasadzie sąd administracyjny rozpoznając merytorycznie skargę nie przyznaje wnioskowanych świadczeń. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej – "Ppsa"). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 Ppsa stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie było rozstrzygnięcie dotyczące odmowy przyznania skarżącej D. W. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111), zwanej dalej: "Uśr", obowiązujące na dzień wydania zaskarżonej decyzji), a w szczególności art. 17 tej ustawy. Bezsporne w niniejszej sprawie było to, że skarżąca z wnioskiem o przyznanie świadczenia wystąpiła [...] sierpnia 2020r. mając ustalone dnia [...] czerwca 2020r. prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy do dnia [...] czerwca 2021r. (orzeczenie ZUS, k. 7, decyzja o waloryzacji renty z 01 marca 2020r., k. 10 akt adm. I inst.). Osoba niepełnosprawna posiada orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z [...] listopada 2010r. o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji od daty złożenia wniosku (k. 6 akt adm. I inst.). Niekwestionowane było również to, że skarżąca sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawną matką (k. 4 akt adm. I inst.). Wskazać więc należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 Uśr świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosownie do art. 17 ust 1b Uśr świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. W tym miejscu zaznaczy trzeba, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 roku, sygn. K 38/13, zgodnie z którym przepis art. 17 ust. 1b Uśr uznany został za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Skutkiem powyższego wyroku TK nie może wykluczyć prawa do świadczenia pielęgnacyjnego okoliczność powstania niepełnosprawności po ukończeniu 18. roku życia, względnie 25. roku życia, u osoby podlegającej opiece, w przypadku gdy wnioskodawca rezygnuje z pracy lub innej pracy zarobkowej. W związku z powyższym, fakt, iż niepełnosprawność K. K. powstała w wieku [...] lat nie mógł stanowić przesłanki odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz opiekuna D. W.. Odnosząc się do drugiej negatywnej przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia, Sąd podziela aktualne stanowisko sądów administracyjnych odrzucające językową wykładnię przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a Uśr, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Niewątpliwie więc literalna wykładnia powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że osobom, które mają ustalone prawo do emerytury nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Tak też przepis ten do niedawna interpretowano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Obecnie jednak, linia orzecznicza uległa zmianie i nie ogranicza się tylko do wykładni językowej, lecz ma na względzie dyrektywy wykładni systemowej i funkcjonalnej. Dominujący w orzecznictwie stał się pogląd, że dyrektywy wykładni systemowej i funkcjonalnej mogą prowadzić do odrzucenia wykładni językowej, jeśli rezultat tej wykładni burzy podstawowe założenia racjonalności prawodawcy, zwłaszcza o spójnym systemie wartości, a co wiąże się z dopuszczeniem w tej sytuacji wykładni rozszerzającej albo zwężającej. Nawet jasny i niebudzący wątpliwości przepis może bowiem okazać się wątpliwy w związku z wprowadzeniem nowych przepisów czy istotnej zmiany sytuacji społecznej lub ekonomicznej, mimo że jego brzmienie nie uległo żadnej zmianie. W związku z powyższym, skład orzekający w niniejszej sprawie pragnie zauważyć, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do całości świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających emeryturę (rentę) w niższej wysokości niż to świadczenie powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, gdyż sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do emerytury (renty) opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej (również tak jak ma to miejsce w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego). Rozpoznając niniejszą sprawę należało zatem uznać za celowe odstąpienie od jasnych rezultatów wykładni językowej dotyczącej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a Uśr na rzecz takiego sposobu jego rozumienia, które koreluje z efektami stosowania dyrektyw wykładni systemowej, celowościowej i funkcjonalnej. Potrzeba taka wynika między innymi ze zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zwrócić bowiem należy uwagę, że ustawodawca, uchwalając w 2003 r. ustawę o świadczeniach rodzinnych, wyłączył możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom, którzy mają prawo do określonych świadczeń i jednocześnie określił wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na kwotę 420 zł miesięcznie. Kwota zaś była w tamtym okresie czasu niższa niż wysokość najniższej emerytury i innych świadczeń wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Taka relacja utrzymywała się aż do dnia 1 maja 2014 r., kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800 zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury, a następnie zostało podniesione do kwoty 1.583 zł, podczas gdy najniższa emerytura wynosiła 878 zł. Aktualnie natomiast, zgodnie z art. 17 ust. 3 omawianej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne w 2021r. wynosi 1971,00 zł, zgodnie z obwieszczeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 4 listopada 2020 r. (M.P. z 2020 r., poz. 1031). Niewątpliwie, intencją ustawodawcy, wprowadzającego w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a Uśr, wspomniane wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje inne świadczenie wyższe. Dlatego też, w obecnych warunkach ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej tego przepisu prowadzi do rezultatów zdecydowanie odmiennych niż rezultaty wykładni językowej dokonywanej w dacie uchwalania ustawy. Stąd też aktualnie, celem zweryfikowania wyników wykładni językowej omawianego przepisu, konieczne jest sięgnięcie do dyrektywy wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej. Takie też stanowisko jest obecnie dominujące w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a w którym dodatkowo podkreśla się również konieczność uwzględnienia prokonstytucyjnej wykładni omawianego przepisu. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego niejednokrotnie wskazywano, że zasada równości polega na tym, iż wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Jeżeli zatem prawodawca różnicuje podmioty prawa, które charakteryzują się wspólną cechą istotną, to wprowadza odstępstwo od zasady równości. Taką zaś cechą osób, którym na podstawie art. 17 ust. 1 Uśr przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym faktem rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, została zróżnicowana w ten sposób, że podmioty, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a Uśr pozbawiono świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie, tym, którzy mają prawo do świadczeń, wymienionych w art. 27 ust. 5 Uśr, umożliwiono wybór świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń tym, którzy otrzymują inne dochody niż wymienione w tych dwóch przepisach. Odnośnie zróżnicowania poziomu świadczeń pielęgnacyjnych dla opiekunów osób niepełnosprawnych Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 21 października 2015 r., K 38/13 wskazał zaś, że ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów. Nie można również pominąć treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 (Dz. U. z 2019 r., poz. 1257), który wszedł w życie w dniu 9 stycznia 2020 r. W wyroku tym Trybunał orzekł: w pkt I. Art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60, 303, 577, 730 i 752) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; w pkt II Przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu powyższego wyroku Trybunał Konstytucyjny przyjął, że różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niedopuszczalne. Prowadzi ono bowiem do wyłączenia opiekunów-rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogli podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Jednocześnie Trybunał dostrzegł, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, jak ma to miejsce w przypadku skarżącej. Dalej Trybunał stwierdził, że w systemie świadczeń rodzinnych brak jest z kolei rozwiązana pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia. Jak trafnie zatem podnosi się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: wyroki NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. I OSK 254/20 i z dnia 17 grudnia 2020 r. sygn. I OSK 2010/20, z 24 marca 2021r., sygn. akt I OSK 2206/20, publ. www.nsa.gov.pl), nie sposób znaleźć przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a Uśr, w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. Za zróżnicowaniem sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegającym na pozbawieniu świadczenia pielęgnacyjnego tych z nich, którzy otrzymują świadczenia niższe, wymienione w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a Uśr, nie przemawia bowiem stan finansów państwa. Świadczy o tym wprowadzenie w ostatnich latach nowych programów, przyznających w dużej skali świadczenia socjalne (świadczenie wychowawcze, świadczenia z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego) oraz zapowiedzi daleko idącego rozszerzenia takich programów w najbliższym czasie. W takiej wiec sytuacji należy opowiedzieć się za funkcjonalną i prokonstytucyjną wykładnią art. 17 ust. 5 pkt 1 a Uśr, wyrażaną w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, choć przyznać trzeba, że orzecznictwo to jest zróżnicowane w zakresie dotyczącym kwestii zależności pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego i uprawnieniem do świadczenia emerytalnego (rentowego) oraz sposobu realizacji tych świadczeń. W wyrokach z dnia 28 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 757/19, z dnia 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2392/19 oraz z dnia 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19 Naczelny Sąd Administracyjny stanął bowiem na stanowisku, że zastosowanie powyższych reguł interpretacyjnych w odniesieniu do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury nie w całości, ale jedynie do wysokości tej emerytury. Zatem zgodnie z tym stanowiskiem, osobie posiadającej uprawnienie do jednego ze świadczeń wymienionych w powyższym przepisie, należy przyznać świadczenie pielęgnacyjne, w wysokości stanowiącej różnicę między wysokością tego świadczenia wynikającą z ustawy i pobieranym świadczeniem emerytalnym lub rentowym. Aktualnie, Naczelny Sąd Administracyjny, a za nim Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, nie podziela jednak tego stanowiska, akceptując jednocześnie rozwiązanie przedstawione przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 18 czerwca 2020, sygn. I OSK 254/20, z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19, z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20 oraz w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1983/20 i I OSK 2006/20 oraz z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. I OSK 2010/20, gdzie podkreślono, że wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto), pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 Uśr, który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Proponowana w skardze kasacyjnej zatem praktyka, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby dalsze wątpliwości, co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno – rentowe (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 stycznia 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 824/19 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 1265/19). W powołanych natomiast wyżej wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, a które akceptuje skład orzekający w niniejszej sprawie, wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 Uśr gdzie przyjęto, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 291), dalej powoływanej jako "u.e.r.f.u.s.", zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z ustaw regulują przy tym zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 Uśr, czy art. 96 u.e.r.f.u.s.) wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Jedynym przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a Uśr. Biorąc jednak pod uwagę przedstawione powyżej zasady konstytucyjne uznać należy, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę (rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy), winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do rent na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Ustawa nie ogranicza bowiem możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury (renty), zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s. skutkować będzie natomiast wstrzymaniem jej wypłaty poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.). Zawieszenie prawa do renty eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a Uśr. Skoro zawieszenie prawa do emerytury (renty) skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 Uśr prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury (renty) od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty świadczenia z ZUS. O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury (renty) i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ winien stronę poinformować. Obowiązek informowania stron wynika z art. 9 Kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Z powyższego wynika zatem, że dysponowanie prawem do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy przez opiekuna osoby niepełnosprawnej w stopniu znacznym (posiadającej orzeczenie o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji) nie może z uwagi na językową wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a Uśr wyłączać ubiegania się o przyznane prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy wskazać także należy, że z akt sprawy wynika, że na dzień złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne skarżąca dysponowała orzeczeniem o częściowej niezdolności do pracy, co wskazuje na jej aktualną sytuację zdrowotną, która nie podlega kontroli organów, ani Sądu. Nieuzasadnione są zatem twierdzenia organu o całkowitej niezdolności do pracy odnoszące się do stanu z 2019r., kiedy dysponowała orzeczeniem z [...] lipca 2019r. i z [...] czerwca 2018r. o całkowitej niezdolności do pracy (k. 30, 31 akt adm. I inst.). Z drugiej jednak strony, skarżąca dysponowała orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z [...] października 2015r., ale z niego wynika że skarżąca miała wskazanie do odpowiedniego zatrudnienia na stanowisku przystosowanym lub w zakładzie pracy chronionej (k. 29 akt adm. I inst.). Z powyższego wynika, że stan zdrowia skarżącej ulegał zmianie i aktualnie jest częściowo niezdolna do pracy, jak to wynika z aktualnego orzeczenia ZUS z [...] czerwca 2020r. (k. 7 akt adm. i inst.). Nadto z oświadczeń skarżącej z 2011r. i 2014r. (k. 25 i 26 akt adm. I inst.) wynika, że była aktywna zawodowo i nie rezygnowała z zatrudnienia w celu opieki nad matką, którą wówczas opiekowała się jej córka – P. . Twierdzenie organu, że skarżąca wówczas miała możliwość rezygnacji zatrudnienia celem opieki na matką, a tego nie zrobiła, w okolicznościach przedmiotowej sprawy jest nieistotne, bowiem ocenie podlega spełnienie aktualnych przesłanek przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na dzień złożenia wniosku. Podkreślić należy, że ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 Uśr powinna być dokonywana jako aktualna, to jest odnosząca się do czasu, w którym wnioskodawczyni wystąpiła o przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazać przy tym należy, że w przypadku osób z orzeczoną trwałą niezdolnością do samodzielnej egzystencji, co jest równoznaczne z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie podlega badaniu, czy w odniesieniu do takiej osoby zachodzi konieczność udzielenia jej pomocy w sposób określony przepisami prawa. Konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad taką osobą niepełnosprawną (matka skarżącej) wynika z orzeczenia orzecznika ZUS, jednak dla ustalenia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest ustalenie, czy rodzaj bądź ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez skarżącą, jako osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia skarżącej podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Jak wskazano powyżej, przesłanką automatycznie wyłączającą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie może być legitymowanie się przez skarżącą orzeczeniem o częściowej niezdolności do pracy. Spełnione muszą być jednak pozostałe przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w szczególności niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Przy czym, Sąd podkreśla, że nie było kwestionowane, że skarżąca opiekę realnie i faktycznie sprawuje. Wobec powyższego organom można czynić skuteczny zarzut, że szczegółowo nie wyjaśniły istotnej kwestii zależności między rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością stałej lub długotrwałej opieki nad matką. Nie odniosły się w tym zakresie do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci oświadczeń skarżącej o faktycznie wykonywanych czynnościach w zakresie opieki nad matką. Nie uzyskały też żadnego aktualnego materiału dowodowego, z którego jednoznacznie wynikałoby, że rezygnacja z zatrudnienia nie była spowodowana koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 Uśr. Organy dopuściły się w powyższym zakresie naruszenia przepisów postępowania art. 7 Kpa, art. 77 § 1 Kpa i art. 80 Kpa w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a Uśr, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co musiało skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jak Sąd orzekł w punkcie 1 wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c Ppsa w zw. z art. 135 Ppsa. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią stanowisko wyrażone w niniejszym uzasadnieniu, wyjaśnią i potwierdzą kwestię rezygnacji z zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką skarżącej (art. 17 ust. 1 pkt 4 Uśr), jako niezbędnej przesłanki przyznania świadczenia poza negatywną przesłanką z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a Uśr. Następnie, po pozytywnym zweryfikowaniu tych kwestii organ I instancji – uwzględniając powyższą wykładnię prawa materialnego - powinien poinformować skarżącą o przysługującej możliwości wyboru świadczenia i związanej z tym możliwości zawieszenia prawa do renty skutkującej wstrzymaniem jej wypłaty oraz wezwać do przedłożenia stosowanej decyzji organu rentowego w tym zakresie (decyzje Prezesa KRUS), co umożliwi ewentualną wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego w pełnej wysokości. Po czym, w zależności od wykonania przez skarżącą nałożonego obowiązku, rozstrzygną sprawę. Wobec powyższego Sąd nie był uprawniony do uwzględnienia żądania skargi w zakresie orzeczenia o przyznaniu skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. O zwrocie kosztów Sąd postanowił w punkcie 2 wyroku na mocy art. 200 i art. 205 § 1 Ppsa w zw. z § 14 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. 2015, poz. 1800), w kwocie [...]zł, na którą składa się wynagrodzenie pełnomocnika. Sąd sprawę rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 Ppsa) w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 2 Ppsa. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym zgłosiła skarżąca w skardze, a organ administracji nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.