IV SA/Po 389/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Tomasz Grossmann Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2011 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę Dnia [...] kwietnia 2010 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynął wniosek M. S. z tego samego dnia o przyznanie pomocy finansowej na zakup nowego okna do pokoju oraz zasiłku okresowego na zakup środków czystości, i żywności. Napisał, że jest osobą schorowaną, mieszka sam, nie posiada rodziny która by się nim zajęła bądź wsparła finansowo. Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] odmówił przyznania pomocy w formie zasiłku celowego z powodu braku współpracy z pracownikiem socjalnym. Rozpoznając odwołanie wnioskodawcy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji wskazując, że dochód wnioskodawcy uprawnia do uzyskania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej i nakazując wnikliwe sprawdzenie sytuacji zdrowotnej wnioskodawcy celem ustalenia, czy jest możliwe podjęcie przezeń zaproponowanych prac społecznie użytecznych, bez uszczerbku dla jego stanu zdrowia. SKO wskazało, że dopiero w sytuacji, gdy wnioskodawca będzie mógł świadczyć tą pracę, a mimo to bez podania uzasadnionej przyczyny nie będzie chciał jej podjąć, możliwe będzie zastosowanie art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm., dalej jako ustawa o pomocy społecznej). Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] przyznał wnioskodawcy zasiłek okresowy za miesiące maj i czerwiec 2010 r. w kwocie po 215 zł miesięcznie wskazując, że przyznano pomoc zgodnie z oczekiwaniami strony. Rozpoznając odwołanie strony SKO decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...] ponownie uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując, że organ I instancji powinien wskazać dlaczego wypłacił taką a nie inną kwotę oraz dlaczego przyznał zasiłek na okres opisany w zaskarżonej decyzji biorąc pod uwagę swój budżet na dany rok, w jakiej części budżet ten został już wykorzystany i jakie jeszcze potrzeby muszą zostać zaspokojone. Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] przyznał wnioskodawcy zasiłek okresowy za miesiące maj i czerwiec 2010 r. w kwocie po 215 zł miesięcznie wskazując, że wypłata świadczenia została już wykonana. Uzasadniając napisał, że w marcu 2010 r. wpłynęło 1144 wniosków o pomoc, a w kwietniu 841 wniosków o pomoc. Dla 766 osób przyznano zasiłki celowe i na ten cel wydatkowano kwotę 198.830,00 złotych. Dla 419 osób wypłacono zasiłki okresowe, gdzie udział środków własnych Miasta wyniósł 8.508,06 zł. Pokryto również koszty posiłków dla dzieci i młodzieży na kwotę 6.523,28 oraz dla osób starszych, chorych i niepełnosprawnych, na kwotę 1.395,00 złotych. Na te cele w miesiącu kwietniu wydano całość środków finansowych. Wnioskodawca objęty jest pomocą w formie zasiłku okresowego w miesiącu kwietniu 2010 r., zatem pomoc przyznano od miesiąca maja 2010 r. Rozpoznając odwołanie strony Kolegium decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] ponownie uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując, że nie został wzięty pod uwagę fakt legitymowania się przez wnioskodawcę umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, a organ I instancji przyjmuje, że wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim. Pracownicy organu I instancji pomimo prawidłowego zawiadomienia o terminie rozprawy nie wzięli w niej udziału, co uniemożliwiło wyjaśnienie tej okoliczności. Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] Prezydent Miasta [...], działając na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 38 ust. 1,3, 5, art. 147 ust. 7, art. 106 ust. 1, 4, art. 107 ustawy o pomocy społecznej przyznał wnioskodawcy zasiłek okresowy za miesiące maj i czerwiec 2010 r. w kwocie po 215 zł miesięcznie wskazując, że wypłata świadczenia została już wykonana. Uzasadniając napisał, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i mieszka sam. Wyrokiem Sądu Rejonowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych [...], który uprawomocnił się w dniu 15 listopada 2010 r., wnioskodawca został uznany za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Pomoc została przyznana z uwagi na bezrobocie wnioskodawcy oraz niepełnosprawność, niezależnie od ustalonego jej stopnia. Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie precyzują ani nie uzależniają wielkości pomocy od stopnia niepełnosprawności. Kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 477 złotych. Zasiłek okresowy ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby a dochodem tej osoby. Kwota zasiłku nie może być niższa niż 50 % ustalonej kwoty. Dochód strony wnosił w miesiącu kwietniu 50 zł z pracy dorywczej – sprzedaży złomu. Różnica stanowi kwotę 427 zł, a połowa tej kwoty to 213,50. Przyznany zasiłek mieści się w prawnie określonych granicach. Wnioskodawca objęty jest pomocą w formie zasiłku okresowego w miesiącu kwietniu 2010 r., zatem pomoc przyznano od miesiąca maja 2010 r. Od opisanej decyzji odwołanie złożył wnioskodawca wskazując, że decyzja jest dla niego krzywdząca i dyskryminująca. Organ I instancji nie zastosował się do wytycznych zawartych we wcześniejszych decyzjach organu odwoławczego. Przyznając pomoc nie uwzględniono, że wnioskodawca był po operacji kolana, która miała miejsce w dniu [...] października 2010 r. Nie przyznano też pomocy na zastrzyki na serce oraz inne środki niezbędne po operacji: kule inwalidzkie oraz pomoc osób trzecich. Wnioskodawca ocenił, że jest konsekwentnie dyskryminowany przez organ I instancji. Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm., dalej kpa) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając SKO wskazało, że w wyniku złożonego wniosku został przeprowadzony wywiad środowiskowy, podczas którego wnioskodawca sprecyzował swoje potrzeby, a który wykazał, że wnioskodawca spełnia kryterium dochodowe do otrzymania świadczeń z pomocy społecznej. Z załączonego do akt sprawy wykazu świadczeń za rok 2010 wynika, że udzielono wnioskodawcy pomocy na łączna kwotę 6.932,28 zł, o charakterze głównie finansowym i rzeczowym. Próby aktywizacji zawodowej strony spotkały się z jego odmową. Kolegium podkreśliło, że ma świadomość zarówno tego, że nie jest łatwo znaleźć zatrudnienie osobie mogącej pracować tylko na stanowisku przystosowanym, jak i tego, że wnioskodawca jest urodzony w 1965 r. i korzysta z opieki społecznej od 1993 r. W ocenie Kolegium przez tak długi czas powinien się usamodzielnić. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa i powinna mieć miejsce wtedy, gdy osoba lub rodzina nie jest w stanie własnymi siłami przezwyciężyć trudnej sytuacji życiowej, w jakiej się znalazła. Celem pomocy społecznej nie jest utrzymywanie, na koszt podatnika, osób czy rodzin które nie chcą podjąć trudu wyjścia z ciężkiej sytuacji materialnej. Pomoc społeczna dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi, co jest powszechnie znanym faktem. Na opisaną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył M. S., wnosząc o jej uchylenie oraz o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na brak środków finansowych niezbędnych do utrzymania. Zarzucił decyzji lakoniczne rozstrzygnięcie argumentów zawartych w odwołaniu. Pomimo początkowego uchylania przez SKO decyzji organu I instancji, Prezydent Miasta nie zmienił stanowiska i powielał swoją decyzję, która następnie została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy. W ocenie skarżącego jest to krzywdzące. W odpowiedzi na skargę organ administracji podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, gdy jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie jej przez sąd administracyjny następuje w sytuacjach określonych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) tj w przypadku uchybienia przepisom prawa materialnego, jeżeli uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy, w przypadku rozstrzygnięcia dotkniętego wadą uzasadniającą wznowienie postępowania, jak również w przypadku wad, jeżeli mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd rozstrzyga w granicach całej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną oraz, stosownie do art.135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do jej końcowego załatwienia. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć administracyjnych podjętych w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy o pomocy społecznej. W myśl zasad ogólnych tej ustawy wyrażonych w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 tej ustawy, świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz zaspokajanie niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jak wynika z powyższych przepisów, pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości i jest poza sporem, że skarżący spełniał kryterium dochodowe oraz pozostałe przesłanki otrzymania zasiłku okresowego, co nie oznacza jednak, że organ miał automatycznie przyznać skarżącemu wnioskowaną pomoc w wysokości przez niego wskazanej. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd zawarty w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 17 stycznia 2008 r. sygn. akt II SA/Ol 1034/07 (lex nr 501111), że ustawodawca nie określił sztywno wysokości zasiłku okresowego, co oznacza z kolei, iż organ przyznający zasiłek, o ile stwierdzi, że osoba ubiegająca się spełnia kryterium wskazane w ust. 1 art. 38 ustawy o pomocy społecznej, działa w granicach uznania administracyjnego. Jest przy tym powszechnie znanym faktem, że organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Mając na względzie ramy nakreślone przez ustawodawcę w art. 38 ustawy o pomocy społecznej wskazać należy, że na konkretną wysokość przyznanego świadczenia musi mieć wpływ rozmiar środków finansowych, jakimi na ten cel dysponuje organ, oraz liczba osób potrzebujących. W związku z tym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, iż uzasadnienie decyzji organu powinno również wskazywać tak możliwości finansowe organu (m.in. ilość przeznaczonych na ten cel środków pieniężnych, którymi w danym okresie czasu dysponuje organ, ilość osób zainteresowanych uzyskaniem takiego zasiłku), jak i sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia, ponieważ uznanie organu jest uzależnione od wielkości przyznanych z budżetu państwa środków finansowych na pomoc społeczną oraz od liczby osób uprawnionych do korzystania z tej pomocy i ubiegających się o nią. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że uzasadnienie decyzji organu I instancji wprawdzie nie zawiera szczegółowych danych liczbowych dotyczących środków budżetowych i liczby podopiecznych ale, w ocenie sądu, uchybienie to, chociaż będące faktem, nie miało wpływu na wynik niniejszej sprawy. Po pierwsze twierdzenia i dane opisowe zawarte w tej decyzji są wiarygodne i pozwalają na weryfikację prawidłowości działania organu. Po drugie, w uzasadnieniach wcześniejszych, uchylonych przez SKO decyzji znajdują się informacje dotyczące ilości podopiecznych, złożonych wniosków o pomoc, wypłaconych sum oraz istotna informacja, że na opisane cele w miesiącu kwietniu wydano całość środków finansowych. W ocenie składu orzekającego jest to również materiał zawarty w aktach sprawy, który może i powinien być brany pod uwagę, skoro przywołane decyzje nie były uchylane w związku z tymi informacjami. Informacje pochodzą bezpośrednio od podmiotu którego dotyczą – organu I instancji i na żadnym etapie postępowania nie były kwestionowane. Jako sprzeczne z ekonomiką procesową sąd ocenia "udawanie", że nie dostrzega tych informacji, dotyczących wszak analizowanego okresu. Biorąc pod uwagę wyżej przywołane dane, sumy wypłacone skarżącemu do chwili przyznania zasiłku okresowego za miesiące maj i czerwiec 2010 r. oraz mając wiedzę, że w roku 2010 udzielono wnioskodawcy pomocy na łączna kwotę 6.932,28 zł sąd ocenia, że jest wystarczająco uzasadnione przyznanie skarżącemu takiej a nie innej kwoty zasiłku okresowego, tylko na 2 miesiące. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych "wykazu pomocy" dla skarżącego wynika też, że kwestia pomocy finansowej na zakup nowego okna do pokoju została załatwiona decyzją nr [...]. Nie sposób przy tym oprzeć się konkluzji, że skarżący regularnie otrzymuje od MOPS wsparcie finansowe w różnorakiej formie, jako osoba zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy ma regularnie odprowadzaną składkę zdrowotną i dostęp do publicznej opieki medycznej, o czym pisał w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Sąd podkreśla, że MOPS dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi i nie jest zobowiązany do zaspokojenia zgłaszanych potrzeb w oczekiwanej wysokości. Organy pomocy społecznej mają obowiązek tak dysponować przyznaną kwotą aby pod koniec roku nie pozbawić pomocy państwa osób i rodzin najbardziej potrzebujących. W ocenie sądu obie wydane w sprawie decyzje są prawidłowe. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku.