IV SA/Po 39/16
WyrokWSA w Poznaniu2016-04-06
Skład orzekający: Maciej Busz, Izabela Bąk-Marciniak, Józef Maleszewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy brak uznania strony za stronę postępowania administracyjnego może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 k.p.a., czy też jedynie uzasadnia wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.? Czy organ administracji publicznej powinien odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli wnioskodawca nie wskazał wad decyzji odpowiadających przesłankom nieważności określonym w art. 156 § 1 k.p.a., a jedynie powołał się na brak udziału w postępowaniu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że brak udziału strony w postępowaniu administracyjnym, nawet jeśli był on niezawiniony, nie stanowi rażącego naruszenia prawa, które mogłoby być podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. Taka sytuacja może jedynie uzasadniać wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Ponadto, sąd stwierdził, że organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, ponieważ wnioskodawca nie wskazał żadnej z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., a jedynie powołał się na brak udziału w postępowaniu, co jest przesłanką wznowieniową, a nie nieważnościową.Stan faktyczny
H. W. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy umarzającej postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, argumentując, że nie została uznana za stronę postępowania, mimo posiadania działki w strefie oddziaływania inwestycji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, uznając, że H. W. nie posiada legitymacji do złożenia takiego wniosku, ponieważ nie jest stroną postępowania, a brak udziału w postępowaniu nie jest przesłanką nieważności. WSA w Poznaniu oddalił skargę, uznając, że brak udziału w postępowaniu może być podstawą wznowienia, a nie stwierdzenia nieważności, oraz że organ prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania z uwagi na brak wskazania przesłanek nieważności.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Józef Maleszewski (spr.) Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi H. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji umarzającej postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia oddala skargę w całości
Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. znak [...] (dalej: decyzja z dnia [...] stycznia 2014 r.) Wójt [...] (dalej: Wójt [...]) umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na zmianie układu komunikacyjnego w miejscowości [...] (dalej: decyzja środowiskowa lub decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach) wobec cofnięcia w dniu [...] grudnia 2013 r. wniosku o wydanie decyzji przez wnioskodawcę - inwestora [...].
Pismem z dnia [...] maja 2015 r. H. W. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wójta Gminy z dnia ] [...] stycznia 2014 r. z uwagi na zaistnienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2016.23 j.t., dalej: k.p.a.) W uzasadnieniu wskazano, że organ niezasadnie nie uznał H. W. za stronę postępowania pomimo, że jest ona właścicielką działki nr [...] położonej w [...]. Działka ta znajduje się w strefie bezpośredniego oddziaływania planowanej inwestycji, tj. układu komunikacyjnego – węzeł [...].
W piśmie z dnia [...] maja 2015 r. H. W. wskazała, że wnosi ona o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...] grudnia 2013 r. znak [...], w którym zwolniono inwestora z obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia polegającego na zmianie układu komunikacyjnego w miejscowości [...] oraz decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r. znak [...] umarzającą postępowanie w sprawie wydania decyzji środowiskowej. Swoje żądanie uzasadniła tym, że jej zdaniem w sprawie zachodziła konieczność wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Nadto wskazała, że Wójt Gminy niezasadnie nie uznał jej za stronę postępowania.
W piśmie z dnia 17 czerwca 2015 r. zaadresowanym do Wójta Gminy H. W. złożyła oświadczenie, zgodnie z którym wycofała "wszystkie pisma i wnioski o uznanie ją za stronę przy wydawaniu decyzji Wójta Gminy z dnia [...] stycznia 2014r." H. W. wskazała, że wniosek wycofuje dlatego, że jej "wyłącznym celem jest unieważnienie decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r.".
Kolejnym pismem również z dnia 17 czerwca 2015 r. adresowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: SKO) złożonym za pośrednictwem Wójta Gminy wnioskodawczyni zażądała stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia [...] stycznia 2014 r. ze względu na to, że nie została ona uznana za stronę w czterech następujących sytuacjach: (1) podczas wydawania decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r., (2) podczas wydawania postanowienia z dnia [...] listopada 2013 r. i (3) z dnia [...] grudnia 2013 r. oraz (4) podczas zbierania materiału dowodowego w toku postępowania.
W związku z powyższym w dniu [...] czerwca 2015 r. Wójt Gminy umorzył postępowanie w sprawie wszczęcia postępowania o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r.
SKO postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. nr [...] na podstawie art. 28, art. 61a § 1, art. 156 § 1, art. 158 § 1 w zw. z art. 157§ 1 i 2 k.p.a. odmówiło wszczęcia na wniosek H. W. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r.
W uzasadnieniu SKO podkreśliło, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym z uwagi na obowiązującą w postępowaniu administracyjnym, wyrażoną w art. 16 k.p.a. W związku z tym przesłanki stwierdzenia nieważności zostały przez ustawodawcę ściśle określone. Dalej organ przywołał treść art. 61a §1 k.p.a., z którego wynika, kiedy organ odmawia wszczęcia postępowania. W związku z tym kwestią wstępną było to, czy H. W. jest legitymowana do wniesienia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r. Zdaniem SKO skarżąca nie posiada takiej legitymacji, ponieważ nie jest stroną postępowania. Za stronę w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach mogą być uznane tylko te osoby, których nieruchomości są objęte danym przedsięwzięciem, albo przylegają do terenu, na którym ma być realizowane planowane przedsięwzięcie. Przy czym właściciele (użytkownicy wieczyści) tych nieruchomości mogą zostać uznani za strony postępowania tylko wtedy, gdy posiadają interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a.
W związku z powyższym H. W. nie może zostać uznana za stronę, ponieważ na chwilę obecną nie jest właścicielem działki [...]. W księdze wieczystej nr [...] co prawda nadal figuruje ona jako właściciel, jednakże wpisano w niej zawiadomienie o zmianie właściciela nieruchomości i ostrzeżenie o niezgodności treści księgi z rzeczywistym stanem prawnym. Ostrzeżenie wyłącza rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych. W chwili obecnej w sądzie powszechnym toczy się postępowanie o uzgodnienie treści księgi wieczystej ze stanem prawnym. W ewidencji gruntów i budynków jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa. Powyższe wynika z decyzji podziałowej Wójta Gminy z dnia [...] lipca 2004 r., która do dnia dzisiejszego nie została wzruszona.
Na koniec organ zauważył, że żądanie dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji o umorzeniu postępowania na skutek cofnięcia wniosku przez inicjatora tego postępowania a zatem dysponenta wniosku. Na skutek cofnięcia tego wniosku postępowanie stało się bezprzedmiotowe, a organ nie może prowadzić wniosku postępowania bez wniosku osoby zainteresowanej wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla danego przedsięwzięcia.
Z powyższą decyzją nie zgodziła się wnioskodawczyni, która wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że uzasadnienie wniosku zostanie sporządzone i przesłane przez zawodowego pełnomocnika.
Pismem z dnia 6 października 2015 r. ww. pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i rozpoznanie istoty sprawy, tj. stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 2015r. Pełnomocnik zarzucił:
1. Naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez uznanie, że wnioskodawczyni nie posiada przymiotu strony.
2. Naruszenie art. 3, art. 4, art. 5 i art. 10 ustawy z dnia 06 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U.2013.707 ze zm.) poprzez uznanie, że wnioskodawczyni nie jest właścicielem nieruchomości – działki nr [...].
3. Naruszenie art. 107 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia postanowienia, brak wskazania dowodów na potwierdzenie okoliczności stanowiących podstawę faktyczną wydania postanowienia, a także brak wyjaśnienia podstawy prawnej wydanego postanowienia.
4. Naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niezebranie materiału dowodowego mającego być podstawą rozstrzygnięcia sprawy, a w konsekwencji oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na materiale niekompletnym, z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów i brak rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wnikliwy, prawidłowy i przekonujący.
Postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. nr [...] SKO w [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu SKO powtórzyło argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz dodało do niej pogląd o tym, że pojęcie strony postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie pokrywa się z pojęciem strony zwykłego postępowania administracyjnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu H. W. zastępowana przez tego samego zawodowego pełnomocnika wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Pełnomocnik sformułował takie same zarzuty jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z tą różnicą, że nie zarzucił już naruszenia przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece.
W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U.2016.353 ze zm., dalej u.i.ś.) nie określa kręgu podmiotów będących stronami postępowania w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Wobec tego znajduje tu zastosowanie ogólna zasada wyrażona w art. 28 k.p.a., zgodnie z którą stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W świetle tego przepisu stroną postępowania w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizacje przedsięwzięcia jest z pewnością podmiot planujący realizację przedsięwzięcia oraz właściciel lub użytkownik nieruchomości, na której przedsięwzięcie to ma być realizowane. Inwestycja polegająca na zmianie układu komunikacyjnego [...], była planowana również na działce [...], której prawo własności przysługiwało skarżącej i w ocenie skarżącej nadal jej przysługuje. Skarżąca podkreśliła, że dla wnioskującego o wydanie decyzji środowiskowej, uzyskanie tej decyzji jest warunkiem dopuszczalności przeprowadzenia kolejnych etapów procesu inwestycyjnego (art. 72 ust. 1 w zw. z ust. 2 u.i.ś.). Decyzja określająca warunki, o których mowa w art. 82 ust. 1 u.i.ś. niewątpliwie wpływa na wykonywanie prawa własności, użytkowania wieczystego działki, na której ma być realizowane przedsięwzięcie, przed podmiot dysponujący tym prawem. Może też wpływać na wykonywanie tego prawa przez właścicieli działek sąsiednich.
W związku z tym, że skarżąca powinna być stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, tym bardziej powinna być strona postępowania nadzwyczajnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia [...] stycznia 2014 r.
Skarżąca przyznała, że księga wieczysta o numerze [...] została co prawda zamknięta, zaś prawo własności działki [...] jest wpisane na rzecz Skarbu Państwa – [...] (księga wieczysta o numerze [...]), jednakże wpis ten jest nieprawomocny i został zaskarżony przez skarżącą apelacją.
Postanowienie SKO z dnia [...] października 2015 r. pomija także fakt, że postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. wydanym przez Sąd Rejonowy [...] oddalono wniosek Gminy [...] o wpis w księdze wieczystej o numerze [...] prawa własności Gminy [...] na podstawie decyzji podziałowej.
Nadto zdaniem skarżącej SKO nie wyjaśniło prawidłowo podstawy prawnej i podstawy faktycznej decyzji. W szczególności zaś organ nie podjął działań w celu wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontrola sądu nie obejmuje natomiast zasadniczo oceny wypełniania przez organy administracji tzw. pozasystemowych kryteriów słusznościowych, w szczególności kierowania się zasadami współżycia społecznego, ani kryteriów celowościowych, takich jak realizacja określonej polityki stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z 25 września 2009 r., I OSK 1403/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA").
Głównym zarzutem skargi było wskazanie naruszenia art. 28 k.p.a. polegające na błędnym uznaniu, że [...] nie posiada przymiotu strony w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. Pozostałe zarzuty dotyczyły uchybień wtórnych, które zdaniem stroną były konsekwencją błędnej oceny co do niezachodzenia po stronie skarżącej interesu prawnego. Po rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy Sąd doszedł jednak do przekonania, że ostatecznie to, czy [...] posiadała status strony w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i konsekwentnie, czy posiadała status strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r. umarzającej to postępowanie, nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Za takim stanowiskiem przemawiają następujące względy.
[...] pierwotnie złożyła wniosek o wznowienie postępowania. Następnie wniosek ten cofnęła i zastąpiła go wnioskiem o stwierdzenie nieważności postępowania. Skutkiem cofnięcia wniosku o wznowienie postępowania było to, że nie mógł on zostać on rozpoznany (art. 105 § 1 k.p.a.). Podkreślenia wymaga, że w sprawie nie było żadnych wątpliwości co do tego, jak należy interpretować relewantne oświadczenia składane przez skarżącą. Wskazała ona bowiem wyraźnie, że nie chce wznowienia postępowania, a zamiast tego jej celem jest stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r. Mimo zmiany swojego żądania, skarżąca opierała je cały czas na tej samej podstawie. Podstawą tą było niewzięcie udziału w postępowaniu w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach – bez własnej winy – mimo posiadania statusu strony.
Wniosek o stwierdzenie nieważności (art. 156-158 k.p.a.) oraz wniosek o wznowienie postępowania (art. 146-152 k.p.a.) to dwa odrębne typy nadzwyczajnych środków odwoławczych. Tryby nadzwyczajnych środków odwoławczych ukształtowano na zasadzie niekonkurencyjności. Oznacza to, że każdy z nich opiera się na odmiennych przesłankach i żadna z przesłanek wznowienia postępowania nie może być jednocześnie przesłanką nieważności decyzji administracyjnej. Z powyższego wynika, że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie (zob. wyrok NSA w Warszawie z dnia 29 grudnia 1986 r., sygn. akt II SA 1035/86; wyrok NSA w Warszawie z dnia 25 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA 286/99, "CBOSA"). Taki pogląd wyrażono również w doktrynie i należy uznać go za jednolity (zob. Adamiak B., Borkowski J., Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2008, s.307). Wskazana cecha charakterystyczna trybów nadzwyczajnych miała istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Brak udziału w postępowaniu nie stanowi rażącego naruszenia prawa i nie może być przyczyną stwierdzenia nieważności (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.), lecz jedynie może uzasadniać wznowienie postępowania w sprawie, jeżeli dany podmiot nie brał udziału w postępowaniu bez własnej winy i był stroną (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Innymi słowy: ze względu na niekonkurencyjność trybów nadzwyczajnych brak udziału strony w postępowaniu może być z woli samego ustawodawcy jedynie oceniany na gruncie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. H. W. nie mogła w związku z tym żądać stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 2014r. na tej tylko podstawie, że nie brała ona udziału w postępowaniu.
Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie o wszczęcie postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Złożenie wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie nieważności nie powoduje automatycznie wszczęcia tego postępowania. Inicjuje jedynie postępowanie wyjaśniające, które w tej fazie nie może jeszcze obejmować badania czy przyczyny nieważności rzeczywiście miały miejsce i dotyczy jedynie formalnej dopuszczalności wniosku, w tym ustalenia istnienia po stronie wnioskodawcy przymiotu strony (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 980/14, "CBOSA").
W niniejszej sprawie organy odmowę wszczęcia postępowania uzasadniły tym, że H. W. nie jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. Choć samo stanowisko o niedopuszczalności wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie było zasadne, to już argumentacja, która prowadziła do podjętego rozstrzygnięcia nie była trafna. Rzeczywiście, z treści księgi wieczystej nie wynika, aby H. W. była właścicielem nieruchomości, która jest położona na terenie oddziaływania spornego przedsięwzięcia, co do którego miała zostać wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach. Rzecz jednak w tym, że treść księgi wieczystej w chwili wydania decyzji – ze względu na zawarte ostrzeżenie – a później ze względu na nieprawomocność wpisu, nie przesądzała również, że H. W. tym właścicielem nie jest. W tym kontekście ocena zachodzenia interesu prawnego po stronie skarżącej na tzw. etapie wstępnym byłaby przedwczesna. Organy nie były jednak obowiązane do wszczęcia a następnie zawieszenia postępowania do czasu wyjaśnienia tej kwestii, ponieważ wszczęcia postępowania należało odmówić ze względu na zachodzenie "innych uzasadnionych przyczyn", o których mowa w art. 61a §1 k.p.a. Tą inną uzasadnioną przyczyną było to, że wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji 2 stycznia 2014 r. było niedopuszczalne, ponieważ jest to tzw. "przesłanka wznowieniowa", a nie przesłanka, która umożliwiałyby stwierdzenie nieważności decyzji. Jedynie wady decyzji wskazane w art. 156 § 1 k.p.a. oraz wady nieważności ustanowione w przepisach odrębnych uzasadniają stwierdzenie nieważności decyzji. Do takich wad nie należy niezawiniony brak udziału strony w postępowaniu.
Niewskazanie okoliczności odpowiadającej przynajmniej jednej z przyczyn nieważności decyzji opisanych w art. 156 § 1 k.p.a. musi skutkować odmową wszczęcia postępowania (zob. Knysiak-Molczyk H. [red.], Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex Polonica Perfecta 2015).
Za prawidłową należało uznać podstawę prawną zaskarżonej w sprawie decyzji. Niedopuszczalność postępowania o stwierdzenie nieważności z przyczyn przedmiotowych powinna znaleźć rozstrzygnięcie w postanowieniu o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji, wydanym na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. (T. Woś (w:) T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2012, s. 776).
Podanie skarżącej, oprócz żądania stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r., powinno wskazywać okoliczności odpowiadające przynajmniej jednej z przyczyn nieważności decyzji opisanych w art. 156 § 1 k.p.a. Brak tego elementu musiał skutkować odmową wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. ze względu na formalną przeszkodę do oceny wniosku w postępowaniu nadzwyczajnym (por wyrok WSA w Olsztynie z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 686/13, CBOSA).
Podkreślenia wymaga, że w przedmiotowej sprawie z żadnych innych zastrzeżeń skarżącej, które zostały wskazane w jej pismach, a które były kierowane do decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r. nie można było zakwalifikować jako rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. W szczególności dla rozstrzygnięcia sprawy nie było istotne to, czy zwolnienie inwestora z obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla inwestycji polegającej na zmianie układu komunikacyjnego [...] było zgodne z prawem. To nie wydanie postanowienia z dnia [...] grudnia 2013 r. zwalniającego z obowiązku przeprowadzenia ww. oceny było przyczyną wydania w dniu [...] stycznia 2014 r. decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ale cofnięcie wniosku inwestora o wydanie decyzji. Podobnie bez znaczenia pozostaje pismo organu do inwestora z dnia [...] stycznia 2014 r. informujące, że przedsięwzięcie nie wymaga uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Nosi ono zresztą datę późniejszą niż wpływ cofnięcia wniosku o wydanie decyzji ([...].12.2013 r.). Cofnięcie wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego jest równoznaczne z brakiem żądania uprawnionego podmiotu do rozpoznania konkretnej sprawy administracyjnej, co oznacza, że przedmiot postępowania, oznaczony we wniosku, przestaje istnieć. Nie mają przy tym znaczenia przyczyny, dla jakich doszło do cofnięcia wniosku (zob. wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 września 2011 r., sygn. akt I OSK 394/11, CBOSA). Oświadczenie o cofnięciu wniosku o wydanie decyzji środowiskowej oznacza, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. (zob. wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1339/10, CBOSA). Nie należy również zapominać, że dla wnioskującego o wydanie decyzji środowiskowej uzyskanie tej decyzji jest warunkiem dopuszczalności przeprowadzenia kolejnych etapów procesu inwestycyjnego (art. 72 ust. 1 i 2 u.i.ś.). W tym kontekście zarzut nieważności decyzji ze względu na niewydanie decyzji środowiskowej decyzji mógłby ewentualnie być podnoszony przez skarżącą – o ile będzie miała w tym interes prawny – dopiero na późniejszym etapie i zostać zrelatywizowany do którejś z decyzji wskazanej w art. 72 ust. 1 u.i.ś, a nie do decyzji z dnia 2 stycznia 2014 r.
Ze względu na funkcjonalne powiązanie zarzutu naruszenia art. 28 k.p.a. z pozostałymi zarzutami skargi również one musiały okazać się nieskuteczne. Wadliwość uzasadnienia – tj. wyeksponowanie nietrafnej przesłanki odmowy wszczęcia postępowania – nie mogła mieć żadnego, a tym bardziej istotnego wpływu na wynik sprawy (art. 145 §1 pkt 1 lit c p.p.s.a.). Organ nie naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., ponieważ zebrał w odpowiednim zakresie materiał dowodowy.
W związku z powyższym skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło