IV SA/Po 390/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska (spr.) WSA Donata Starosta Protokolant st.sekr.sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2013 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w L. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie stypendium z tytułu podjęcia dalszej nauki, uchyla zaskarżoną decyzję Wyrokiem z dnia [...]sierpnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 465/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Wojewody W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] W uzasadnieniu Sąd wskazał, że na skutek odwołania wnioskodawcy Wojewoda winien rozpoznać sprawę ponownie, w jej całokształcie, tj. zarówno w aspekcie zgodności zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta L. z prawem, jak i jej merytorycznej zasadności oraz celowości. Tymczasem, jak wynika z lektury uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy ograniczył się do kontroli legalności decyzji organu I instancji, uchybiając tym samym zasadzie z art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 – dalej jako "Kpa"). Na tle tego przepisu w szczególności nietrafne jest stanowisko Wojewody, że "organ odwoławczy nie może narzucić organowi I instancji dokonania wypłaty świadczenia, bowiem nie jest dysponentem środków". Wskazane uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, gdyż w świetle całokształtu uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie sposób wykluczyć, że gdyby organ odwoławczy nie oparł się na przywołanym wyżej, błędnym stanowisku co do zakresu przysługującej mu kompetencji, w sprawie mogłoby zapaść rozstrzygnięcie odmiennej treści. Dalej Sąd wskazał, że zakres kognicji ograniczony do kryterium legalności cechuje natomiast kontrolę sprawowaną przez sąd administracyjny, co wynika jednoznacznie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej Ppsa). Analizując, w związku z dyspozycją art. 135 Ppsa, z tej perspektywy także decyzję Prezydenta Miasta L., będącą niewątpliwie decyzją uznaniową, Sąd nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszenia prawa. W ocenie Sądu organ I instancji odmawiając Skarżącemu przyznania wnioskowanego stypendium nie wykroczył poza granice uznania administracyjnego. Wskazane przez organ motywy takiego rozstrzygnięcia należy ocenić jako dopuszczalne i uzasadniające wydaną decyzję w stopniu nie pozwalającym na postawienie jej zarzutu niedozwolonej arbitralności. Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] Wojewoda W. uchylił decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] oraz orzekł o przyznaniu M. W.stypendium z tytułu podjęcia dalszej nauki w szkole wyższej. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł Prokurator Rejonowy w L. zarzucając jej naruszenie: – zasady uznania administracyjnego (art. 55 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy), – zasady uwzględniania interesu społecznego (art. 7 KPA), – zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 KPA), – zasady dwuinstancyjności (art. 15 KPA), – obowiązek wyczerpującego uzasadnienia decyzji (art. 107 § 3 KPA), – zasady praworządności (art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 KPA). W uzasadnieniu skargi Prokurator po przedstawieniu przebiegu postępowania wskazał m.i., że prawodawca pozostawił organowi I instancji swobodę w wyborze konsekwencji stosowanego przepisu art. 55 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Naruszeniem prawa przez Prezydenta Miasta uzasadniającym uchylenie w całości jego decyzji z dnia [...] marca 2012 r., byłoby więc zdaniem skarżącego, tylko szczególnie istotne (rażące) naruszenie wymienionej ramy swobody uznania. Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 30 sierpnia 2012 r. sformułował jednoznaczną ocenę, że "organ I instancji odmawiając Skarżącemu przyznania wnioskowanego stypendium nie wykroczył poza granice uznania administracyjnego. Wskazane przez organ motywy takiego rozstrzygnięcia należy ocenić jako dopuszczalne i uzasadniające wydaną decyzję w stopniu nie pozwalającym na postawienie jej zarzutu niedozwolonej arbitralności". W ocenie skarżącego zarzut niedozwolonej arbitralności można natomiast postawić Wojewodzie, który nie wykonując wytycznych WSA w Poznaniu o ponowne rozpoznanie "zgodności zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta z prawem, jak i jej merytorycznej zasadności oraz celowości", bez uwzględnienia postawy T. W., ilości środków Funduszu Pracy pozostających w dyspozycji Prezydenta Miasta L. na aktywne formy przeciwdziałania bezrobociu, a w szczególności ich efektywne wykorzystanie w sprawie bezrobotnego oraz bez jakiegokolwiek wyjaśnienia przyczyn i przebiegu rozumowania prowadzącego organ odwoławczy do wydania rozstrzygnięcia uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] marca 2012 r. oraz przyznał T. W. stypendium z tytułu podjęcia dalszej nauki w szkole wyższej z dniem [...]grudnia 2011 r. Zdaniem skarżącego, przy rozpatrywaniu odwołania strony od niekorzystnej dla niej decyzji organu I instancji, wydanej w ramach uznania administracyjnego, organ odwoławczy nie powinien badać zaskarżonej decyzji tylko i wyłącznie z punktu widzenia spełnienia przez stronę przesłanek do otrzymania stypendium (tak jak to zrobił Wojewoda Wielkopolski) , ale przede wszystkim powinien zbadać, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji organ I instancji nie przekroczył granic przyznanego mu prawem działania w ramach uznania administracyjnego, a w szczególności czy podjęte rozstrzygniecie nie wykracza poza te granice i nie jest rozstrzygnięciem dowolnym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w zaskarżonej decyzji szczegółowo wskazano na jakiej podstawie prawnej i faktycznej ustalono, iż zainteresowany powinien mieć przyznane prawo do stypendium. Ponadto organ zauważył, że przyznanie prawa do stypendium nie było sprzeczne z zasadą poszanowania interesu społecznego, ponieważ zainteresowany spełniał warunki do otrzymania tego rodzaju świadczenia. Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia [...] października 2013 r. uczestnik postępowania wniósł o oddalenie skargi podnosząc, że Wojewoda nie naruszył zasady uznania administracyjnego i zasady uwzględniania interesu publicznego. Na rozprawie w dniu 17 października 2013 r. prokurator podtrzymał skargę oraz zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenia art. 153 Ppsa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 Ppsa polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Na gruncie niniejszej sprawy podkreślić należy, iż zgodnie z treścią art. 153 Ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (zob. A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 345). Jak wynika z ugruntowanego stanowiska sądów administracyjnych, skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy. Obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie to zostało wydane; postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne; przyszłe postępowanie administracyjne, w tym także w sprawie stwierdzenia nieważności aktu i wznowienia postępowania administracyjnego, oraz ewentualne przyszłe postępowanie sądowoadministracyjne, w tym także przed NSA w przypadku ewentualnego rozpoznawania skargi kasacyjnej od ponownego wyroku sądu pierwszej instancji (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Łd 1230/08, LEX 493588). Stąd skutkiem wyroku sądu administracyjnego w toku każdego z tych postępowań jest zakaz formułowania nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej przez sąd administracyjny poglądem. Z uwagi na powyższe zarówno organ administracji publicznej ponownie rozstrzygający sprawę, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest oceną wyrażoną w powołanym powyżej wyroku. W tym miejscu wskazać należy, że wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 465/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Wojewody W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd po dokonaniu oceny decyzji organu odwoławczego wskazał, że analizując, w związku z dyspozycją art. 135 Ppsa, z tej perspektywy także decyzję Prezydenta Miasta, będącą niewątpliwie decyzją uznaniową, Sąd nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszenia prawa. W ocenie Sądu organ I instancji odmawiając skarżącemu przyznania wnioskowanego stypendium nie wykroczył poza granice uznania administracyjnego. Wskazane przez organ motywy takiego rozstrzygnięcia należy ocenić jako dopuszczalne i uzasadniające wydaną decyzję w stopniu nie pozwalającym na postawienie jej zarzutu niedozwolonej arbitralności. Wobec powyższego w wyroku tym Sąd przesądził o prawidłowości i legalności decyzji organu I Instancji. Natomiast organ odwoławczy rozpoznający sprawę ponownie nie miał podstaw prawnych do odstąpienia od oceny dokonanej w wyroku. Z powyższych względów uznać należy, że organ odwoławczy uchylając decyzję organu I instancji i dokonując odmiennej oceny zaskarżonej decyzji niż dokonana w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dopuścił się naruszenia art. 153 Ppsa. Wobec powyższego podkreślić trzeba, iż na mocy cytowanego wyżej wyroku, którym niniejszy skład jest związany na mocy art. 153 Ppsa, należy przyjąć, że organ I instancji odmawiając skarżącemu przyznania wnioskowanego stypendium nie wykroczył poza granice uznania administracyjnego. Naruszenie powyższego przepisu przez organ odwoławczy czyni niemożliwym odniesienie się do kwestii zasadności przyznania zainteresowanemu wnioskowego stypendium. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy uwzględni uwagi poczynione w niniejszym uzasadnieniu, w szczególności mając na uwadze, że w wyroku z dnia 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 465/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu dokonał wiążącej oceny decyzji organu I instancji, od której nie mógł odstąpić organ odwoławczy rozpoznając sprawę ponownie. MZ