IV SA/Po 392/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie WSA Maciej Busz WSA Józef Maleszewski (spr.) Protokolant st.sekr. sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego oddala skargę Prezydent Miasta [...] (dalej: Prezydent, organ I instancji) decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] na podstawie art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz.23 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 1 ust. 2, art. 4, art. 5, art. 18, art. 27 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195, dalej: u.p.p.w.d.), oraz § 1, § 2 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia wychowawcze (Dz. U. z 2016 r., poz. 214) po rozpatrzeniu wniosku złożonego dnia [...] czerwca 2016 r. przez S. P. (dalej: wnioskodawca, skarżący) odmówił mu przyznania świadczenia wychowawczego na M. P.. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że S. P. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego zgodnie z przepisami ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Strona uzyskała dochody przekraczające kwotę ustawowego kryterium tj. [...] zł na osobę w rodzinie. Miesięczny dochód na osobę w rodzinie wynosi [...] zł 52 gr. Dochód obliczono na podstawie oświadczenia o dochodach strony za 2014 r. w następujący sposób: Dochody strony [...] zł minus [...] zł (podatek), minus [...] zł (składki zdrowotne), minus [...] zł (składki społeczne). Ogółem dochód w 2014 r. wyniósł [...] zł : 12 miesięcy = [...] zł (dochód miesięczny). Dochód rodziny w przeliczeniu na jedną osobę wyniósł: 2.968,55 : 3 osoby = [...] zł. Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.p.p.w.d. świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza [...] zł. Wnioskodawca nie spełnia zatem wymogów u.p.p.w.d. Od powyższej decyzji wnioskodawca w ustawowym terminie złożył odwołanie. Podniósł, że jego sytuacja jest o tyle szczególna, iż od 2015 roku w wyniku decyzji sądu powierzono mi wykonywanie władzy rodzicielskiej i ograniczono władzę rodzicielską matce nad synem i córką. Tym samym to dochody za rok 2015, nie zaś za 2014 odzwierciedlają w pełni sytuację finansową jego rodziny. Wnioskodawca zauważył też, że w art. 2 pkt. 2 u.p.p.w.d. gdy mowa jest o dochodzie członka rodziny oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, zatem powinien być wzięty przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku 2015. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO, organ II instancji) decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...], działając na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia [...] października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1659 ze zm.), art. 127 § 2 w zw. z art. 138 § 1 k.p.a. oraz art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu SKO wskazało, że zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 u.p.p.w.d. świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka na częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. W myśl zaś art. 5 ust. 3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. W przypadku zaś, gdy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje, jeżeli dochód rodziny przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1.200,00 zł. Ponadto zgodnie z przepisem art. 2 pkt 16 ww. ustawy, w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Jeżeli chodzi o pojęcie dochodu, to u.p.p.w.d. odsyła wprost do przepisów ustawy z dnia 23 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt. 1). Z kolei zgodnie z art. 3 pkt. 1 ww. ustawy ilekroć w ustawie mowa o dochodzie należy przez to rozumieć, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, między innymi przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. W przedmiotowej sprawie organ I instancji ustalił i obliczył, że miesięczny dochód w rodzinie wnioskodawczy w 2014 r. wyniósł [...] zł na osobę i tym samym kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia wychowawczego zostało przekroczone o [...] zł. Organ II instancji, analizując materiał dowodowy ustalił, że wyżej obliczenia te są prawidłowe – nie były one zresztą kwestionowane przezwnioskodawcę. W tej sytuacji, mając na uwadze brzmienie art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d. stanowiącego, że świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł Prezydent zasadnie odmówił wnioskowanego świadczenia. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, SKO wskazało na treść przepisu art. 48 u.p.p.w.d.: 1. Pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy i kończy się dnia 30 września 2017 r. 2. W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu. Skoro wnioskodawca złożył wniosek o ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego w okresie wskazanym w art. 48 ust. 1 u.p.p.w.d., to rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia tego prawa jest rok 2014. Skargę na decyzję organu II instancji złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnioskodawca. Nie negując tego, że w 2014 roku przekroczyłem dochód 800 zł. na członka rodziny co zostało wskazane w decyzji, podtrzymał swe stanowisko zaprezentowane w odwołaniu, że w jego przypadku powinny być wzięte pod uwagę dochody z roku 2015 ponieważ w tym roku powierzono mu wykonywanie władzy rodzicielskiej nad dwójką dzieci. Skarżący ponownie zwrócił też uwagę na treść art. 2 pkt 2 u.p.p.w.d. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację z zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Skarga nie mogła zostać uwzględniona. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. Nr 1647 ze zm.) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017, poz. 1369, dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia prawidłowości odmowy przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego na rzecz syna M. P.. Kwestią sporną jest uzależnienie prawa do świadczenia wychowawczego za okres zasiłkowy od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. od dochodu osiągniętego w 2014 r. Zdaniem skarżącego celowe i dopuszczalne było uwzględnienie jego dochodów z roku 2015. W ocenie Sądu organy prawidłowo zastosowały obowiązujące przepisy. Należy przede wszystkim podkreślić, że organ oceniając zasadność wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego nie może dowolnie "wybierać" roku bazowego, na podstawie, którego obliczane jest tzw. kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia na pierwsze dziecko w rodzinie. Nie mogły zostać więc uwzględnione zarzuty o błędnym wybraniu roku bazowego (2014, a nie jak chciałby skarżący – 2015). Zgodnie z art. 48 u.p.p.w.d. pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. 1 kwietnia 2016 r.) i kończy się dnia 30 września 2017 r. W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na ten okres, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Przytoczony powyżej przepis, w sposób nie pozwalający – z woli ustawodawcy – na żadne wyjątki, ogranicza możliwość obliczania dochodu rodziny wyłącznie do dochodów uzyskanych w 2014 r. Powoływany przez skarżącego przepis art. 2 pkt 2 u.p.p.w.d. nie stoi w sprzeczności z regulacją z art. 48 ust. 1 i 2 tej ustawy. Ten ostatni przepis ma bowiem charakter przejściowy: wskazuje rok kalendarzowy, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia jedynie na potrzeby ustalenia tego prawa na pierwszy okres po wejściu w życie ustawy (i w tym właśnie zakresie wyłącza stosowanie ogólnej regulacji z art. 2 pkt 2 u.p.p.w.d.). W wypadku kolejnych okresów obowiązywać będzie już zasada wyrażona w art. 2 pkt 2 u.p.p.w.d. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, jako nieuzasadnioną.