IV SA/Po 393/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 25 września 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosków M.S. i E.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lutego 2011r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy M.S. i E.S. złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosków o przyznanie prawa pomocy skarżący podali, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe a źródłem ich utrzymania jest renta skarżącej (ok. [...] zł.). Z dodatkowych informacji wynika, że wnioskodawcy posiadają dom o pow. [...] m2. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż M.S. jest trwale niezdolny do pracy do dnia 31.05.2015r. i z tego względu nie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako bezrobotny i nie podejmuje prac sezonowych ani dorywczych (decyzją z dnia 13.05.2012r. odmówiono mu również prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy). Wnioskodawcy wskazali, iż na utrzymanie wydają ok. [...] zł. W związku z chorobami M.S. dodatkowo na leki wydaje 300 zł. Na pokrycie powyższych wydatków skarżący otrzymują pomoc finansową od córki. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej skarżących, pismem z dnia 5 września 2012r. wezwano skarżących do wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energia elektr., wodę, telefon; dokumentów potwierdzających wysokość: podatku od nieruchomości, opłat czynszowych, ubezpieczenia itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego (w przypadku występowania jakichkolwiek zaległości z tytułu powyższych opłat należało tę okoliczność wyjaśnić za pomocą zaświadczeń właściwych podmiotów), przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 3 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i jego żonę oraz dokumentów dotyczących lokat, kont oraz kart kredytowych należących do tych osób, określenia wysokości pomocy uzyskiwanej od córki ze wskazaniem kwot i przeznaczenia środków uzyskiwanych od córki oraz określenia źródła i wysokości dochodu córki. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przesłali potwierdzenie odbioru świadczenia z ZUS przez E.S., kserokopie decyzji podatkowej w podatku od nieruchomości za 2012r., rachunków za energię elektryczną, harmonogramu spłat kredytu na inwestycję będącą przedmiotem postępowania, wyciąg z rachunku bankowego skarżących i wyciąg z ksiąg rachunkowych córki skarżących za okres styczeń – lipiec 2012r. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na względzie fakt, iż prawo pomocy jest formą dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie, uwzględniając nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 ppsa - konieczne jest dokładne ustalenie faktycznej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt II FZ 214/07, niepubl.), celem stwierdzenia, czy rzeczywiście potrzebuje on wsparcia ze strony Państwa, bez którego nie mógłby korzystać ze swojego konstytucyjnego prawa do sądu. Uwzględniając wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy oczywistym jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy możliwa jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Stąd też - w przypadku gdy oświadczenia zawarte we wniosku budzą wątpliwości lub okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony oraz jej stanu rodzinnego - stosownie do art. 255 ppsa., Strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Powołany przepis wprost upoważnia do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżący nie wyjaśnili w pełni sytuacji finansowej. Powyższe dotyczy w szczególności sytuacji finansowej córki. Jak wynika bowiem z oświadczeń wnioskodawców córka wspiera skarżących finansowo w prowadzeniu gospodarstwa domowego. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawców, ich jedyny własny dochód stanowi renta skarżącej wynosząca ok. [...] zł. Przy uwzględnieniu deklarowanych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem i zakupem leków wynoszących łącznie ok. [...] zł. oznacza to, iż miesięczna pomoc finansowa ze strony córki wynosi ok. [...] zł. Powyższe pozostaje w sprzeczności z przedłożonymi wyciągami z ksiąg rachunkowych córki skarżących za okres styczeń – lipiec 2012r, z którego wynika strata łączna wynosząca [...] zł. W poszczególnych miesiącach tego okresu (marzec, kwiecień, czerwiec) odnotowano również straty. Oznacza to , że niewiarygodnym jest oświadczenie co do wysokości rzeczywistego dochodu córki B.R. uzyskiwanego z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Wysokość pomocy udzielanej przez córkę skarżących znacznie przekracza bowiem wysokość uzyskiwanego przez nią dochodu. Wobec powyższego uznać należy, że wnioskodawcy nie ujawnili wszystkich danych dotyczących sytuacji materialnej i finansowej córki, przedstawiając tylko takie informacje, które mają świadczyć o tym, że jej sytuacja podobnie jak sytuacja samych skarżących jest zła. Tymczasem, do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy ogólne twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej skarżących. Przyznanie prawa pomocy jest możliwe wyłącznie w przypadku wyczerpującego i wiarygodnego przedstawienia informacji w zakresie wysokości dochodów i wydatków ponoszonych na konieczne utrzymanie, a także pełnej informacji o stanie rodzinnym i możliwościach płatniczych osób wspólnie zamieszkujących. Dopiero bowiem zestawienie tych wielkości umożliwia stwierdzenie, czy skarżących stać na poniesienie kosztów sądowych i czy są w stanie zrezygnować z pewnych wydatków w celu uiszczenia opłaty sądowej. Ponadto wskazać należy, iż rodzina wnioskodawców nie należy do ubogich. Zamieszkują bowiem w domu o pow. [...] m², opłacają związane ze swym utrzymaniem koszty stałe. Wnioskodawcy nie są również dłużnikami. Rodzina ma zapewnione warunki mieszkaniowe i prowadzi inwestycję związaną z budową wiatraka. Zgodnie z oświadczeniem jego budowa została sfinansowana co prawda z kredytu, który skarżący regularnie spłacają. Stwierdzić należy jednak, iż przy ocenie możliwości płatniczych strony nie uwzględnia się wysokości obciążenia kredytowego uznając, że zobowiązania cywilnoprawne nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi i z tych też względów nie mogą być wysuwane jako argument do uprzywilejowanego traktowania jakim jest przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 07.02.2006 r. sygn. akt I OZ 83/06; dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji.