IV SA/Po 395/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2012r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia odmówić przyznania prawa pomocy J.S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, z którego wnika, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe a źródłem jego utrzymania jest działalność gospodarcza przynosząca obecnie straty. Zgodnie z oświadczeniem zawartym w formularzu wniosku majątkiem skarżącego jest mieszkanie o pow. [...] m2, udział w nieruchomości oraz 6 pojazdów związanych z działalnością gospodarczą. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy pismem z dnia 20 czerwca 2012r. wezwano skarżącego do przedłożenia wyciągów z kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych za okres ostatnich 6 miesięcy, wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energia elekt!., wodę, telefon itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym z podaniem marki pojazdu, pojemności silnika i szacunkowej wartości, nadesłania kopii zeznań podatkowych podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2010-2011, przedłożenia kopii dokumentacji finansowej prowadzonej działalności gospodarczej za 2012r. sporządzanej dla celów podatkowych oraz informacji z Urzędu Skarbowego o wysokości wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy i podatek VAT oraz określenia przedmiotu i miejsca prowadzenia działalności gospodarczej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wyjaśnił, iż prowadzi działalność gospodarczą zarejestrowaną jako Zakład Pogrzebowy "[...]". Dodatkowo wnioskodawca poinformował, iż z uwagi na sytuację majątkową i osobistą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką. W związku z powyższym skarżący przedłożył zestawienie rachunków za prąd, gaz, wodę i telefon wystawione na jej nazwisko. J.S. przedłożył również wyciągi z kont bankowych i lokat, zaświadczenie o kredytach, kopie zeznań podatkowych za lata 2010-2011, kopię dokumentacji finansowej działalności gospodarczej za okres styczeń – maj 2012r. W uzupełnieniu skarżący na wezwanie przesłał wyciąg z konta bankowego matki za okres 01.01.2012 – 9.07.2012, kserokopię ewidencji przychodów matki za okres od stycznia do maja 2012r. oraz harmonogram spłat pożyczki hipotecznej z ratą ok. [...] zł. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być więc udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597). Zauważyć należy również, iż zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). Obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na opłacenie kosztów koniecznych do prowadzenia postępowania przed sądem administracyjnym, w tym również w drodze oszczędności we własnych wydatkach spoczywa jednak na wnioskodawcy. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżący nie wyjaśnił w wiarygodny sposób, iż jego sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Z analizy konta wynika bowiem, iż poza kontem w [...] S.A. którego wyciąg przedłożono, skarżący posiada również konto bankowe firmy Zakład Pogrzebowy [...] J.S. i konto zabezpieczające. Pomiędzy w/w kontami skarżący dokonuje licznych przelewów. W samym miesiącu czerwcu skarżący miedzy posiadanymi kontami dokonał przelewu m.in. na [...],[...]zł. i [...] zł. (operacje z dnia 28.06.2012r.), [...] zł. (operacja z dnia 18.06.2012r.), [...] zł. (operacja z dnia 18.06.2012r.), [...] zł. (operacja z dnia 13.06.2012r.), [...] zł. (operacja z dnia 13.06.2012r.), [...]zł. (operacja z dnia 12.06.2012r.), [...] zł. (operacja z dnia 12.06.2012r.), [...] zł. , [...] zł., [...] zł. (operacje z dnia 05.06.2012r.). Analiza operacji na koncie posiadanym w [...] S.A., z uwzględnieniem kwot wpływów oraz dat dokonanych zasileń tego konta wskazuje, iż konto, którego wyciąg skarżący przedłożył stanowi dla niego konto rozliczeniowe. Stan tego konta bez wiedzy o stanie pozostałych kont skarżącego nie pozwala na rzetelną analizę jego stanu finansowego. Uchylenie się przez skarżącego z obowiązku przedłożenia wyciągów ze wszystkich kont bankowych oznacza, że wnioskodawca nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Ponadto wskazać należy, iż z wyciągu z konta bankowego wynika, iż skarżący w okresie ostatnich 6 miesięcy dokonał licznych wpłat gotówkowych w tym m.in. [...] zł. (w dniu 28.06.2012r.), [...] zł. (w dniu 18.06.2012r.), [...] zł. (w dniu 25.05.2012r.), [...] zł. (w dniu 10.05.2012r.), [...] zł. (w dniu 26.04.2012r.), [...] zł. (w dniu 16.04.2012r.), [...] zł. (w dniu 22.03.2012r.), [...] zł. (w dniu 21.03.2012r.), [...]zł. (w dniu 29.02.2012r.), [...] zł. (w dniu 22.02.2012r.), [...] (w dniu 30.01.2012r.), [...] zł. (w dniu 23.01.2012r.), [...] zł. (w dniu 13.01.2012r.), [...] zł. (w dniu 05.01.2012r.). Powyższe wpłaty obok przelewów między posiadanymi kontami świadczą o tym, iż skarżący dysponuje dochodem pozwalającym na opłacenie kosztów w niniejszej sprawie. W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji. MZ