IV SA/Po 395/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2012r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych P.S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, z którego wnika, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe a źródłem jego utrzymania jest zasiłek dla bezrobotnych. Zgodnie z oświadczeniem zawartym w formularzu wniosku majątkiem skarżącego jest samochód marki [...] z 1984 i [...] z 1984r. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy pismem z dnia 20 czerwca 2012r. wezwano go do przedłożenia wyciągów z kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych należących za okres ostatnich 6 miesięcy, wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energia elekt!., wodę, telefon itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym z podaniem marki pojazdu, pojemności silnika i szacunkowej wartości, nadesłania kopii zeznań podatkowych podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2010-2011, wyjaśnienia czy korzysta z jakiejkolwiek formy pomocy, wykonuje prace dorywcze i czy jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wyjaśnił, iż posiada samochód ciężarowy marki [...] rok prod. 1982, którego wartość szacuje na 1500 zł. oraz [...] rocznik 1984, którego wartość szacuje na 1000 zł. (w załączeniu przesłano kserokopie dowodu rejestracyjnego samochodu [...] rok prod.1984 i [...] z 1987). Wnioskodawca poinformował, iż oba pojazdy są obecnie zabezpieczone przez Urząd Skarbowy w związku z postępowaniem egzekucyjnym. Skarżący poinformował również, iż z uwagi na sytuację majątkową i osobistą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoją matką. W związku z czym skarżący przesłał zestawienie rachunków za prąd, gaz, wodę i telefon wystawione na nazwisko matki. Wnioskodawca przesłał również zeznania podatkowe za 2010 i 2011r., zestawienie obrotów z miesiąca stycznia 2012 r., decyzję Starosty I. z dnia [...].02.2012 o uznaniu za osobę bezrobotną i przyznaniu zasiłku oraz historię rachunku bankowego za okres 01.01.2012 – 29.06.2012r. W uzupełnieniu powyższego wyjaśnienia na wezwanie przesłano wyciąg z konta bankowego matki za okres 01.01.2012 – 9.07.2012, kserokopię ewidencji przychodów matki za okres od stycznia do maja 2012r., harmonogram spłat pożyczki hipotecznej z ratą ok. [...] zł. , zawiadomienie o zajęciu środków transportu [...] i [...], postanowienie Sądu Rejonowego w B. o wpisaniu do Krajowego Rejestru Sądowego Rejestru Dłużników Niewypłacalnych i wniosek o nakazanie wyjawienia majątku. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być więc udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597). Zauważyć należy również, iż zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). Obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na opłacenie kosztów koniecznych do prowadzenia postępowania przed sądem administracyjnym, w tym również w drodze oszczędności we własnych wydatkach spoczywa jednak na wnioskodawcy. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżący utrzymujący się obecnie z zasiłku dla bezrobotnych, wobec którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne należy do osób znajdujących się w sytuacji materialnej uniemożliwiającej opłacenie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji. MZ