IV SA/Po 398/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.Ś. i Z.Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] marca 2012r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności robót budowlanych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W.Ś. i Z.Ś. wnieśli skargę na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] marca 2012r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności robót budowlanych. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia solidarnie uzupełniającego wpisu sądowego w kwocie [...] zł. złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podali, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe a źródłem ich utrzymania jest renta wnioskodawcy i wynagrodzenie za pracę wnioskodawczyni w łącznej kwocie [...] zł. brutto. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż skarżący posiadają dom o pow. [...] m2 i spłacają kredyt hipoteczny w wysokości [...] CHF (rata [...] zł.) i kredyt konsumpcyjny (rata [...] zł.). W uzasadnieniu wniosku Z.S. wyjaśnił, iż przeszedł operację stawu biodrowego a koszty jego leczenia i rehabilitacji (wg rachunków i PIT 36 za 2011r.) wynosiły [...] zł. Od początku roku na rehabilitację skarżący wydał ponad [...] zł. Skarżący wyjaśnił również, iż oprócz zwyrodnienia stawów biodrowych, kolanowych i kręgosłupa choruje na nadciśnienie tętnicze i cukrzycę w związku czym musi przyjmować leki. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawców, pismem z dnia 20 czerwca 2012r. wezwano skarżących do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kart kredytowych i kont należących do skarżących, wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energia elektr., wodę, telefon itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym z podaniem marki pojazdu, pojemności silnika i szacunkowej wartości, nadesłania kopii zeznań podatkowych podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2010-2011, złożenia oświadczenia o prowadzeniu (nieprowadzeniu) działalności gospodarczej przez Z.Ś. i przedłożenia kopii umów kredytowych wraz z harmonogramem spłat. W odpowiedzieli na powyższe wezwanie Z.Ś. pismem z dnia 28 czerwca 2012r. wyjaśnił, iż nie jest w stanie przedłożyć dokumentów wymienionych w w/w wezwaniu gdyż koszty uzyskania wyciągów bankowych za okres 6 miesięcy dotyczących rachunków bankowych w [...] S.A. i [...] oraz wyciągów z kart kredytowych przekroczyłby wysokość przyznanej pomocy prawnej. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na względzie fakt, iż prawo pomocy jest formą dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie, uwzględniając nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 ppsa - konieczne jest dokładne ustalenie faktycznej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt II FZ 214/07, niepubl.), celem stwierdzenia, czy rzeczywiście potrzebuje on wsparcia ze strony Państwa, bez którego nie mógłby korzystać ze swojego konstytucyjnego prawa do sądu. Uwzględniając wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy oczywistym jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy możliwa jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Stąd też - w przypadku gdy oświadczenia zawarte we wniosku budzą wątpliwości lub okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony oraz jej stanu rodzinnego - stosownie do art. 255 ppsa., Strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Powołany przepis wprost upoważnia do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżący nie wyjaśnili w pełni sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożyli wszystkich żądanych dokumentów, w tym w szczególności dotyczących sytuacji finansowej, posiadanych lokat, kont oraz kart kredytowych oraz zobowiązań kredytowych. Brak odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej, oznacza że wnioskodawcy nie wywiązali się z ciążącego na nich obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). W tym miejscu należy wskazać również, iż przy ocenie możliwości płatniczych strony nie uwzględnia się wysokości obciążenia kredytowego uznając, że zobowiązania cywilnoprawne nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi i z tych też względów nie mogą być wysuwane jako argument do uprzywilejowanego traktowania jakim jest przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 07.02.2006 r. sygn. akt I OZ 83/06; dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji.