IV SA/Po 399/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.M. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2009.r nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy /-/ D.Mataczyński M.M. wniósł skargę na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2009r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Wraz ze skargą M.M. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z informacji zawartych we wniosku złożonym na wezwanie sądu na urzędowym formularzu wynika, iż wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe a źródłem jego utrzymania są dochody uzyskiwane z prowadzonej kancelarii radcy prawnego, przynoszącej zgodnie z oświadczeniem stratę. Wnioskodawca uzasadniając swą trudną sytuację majątkową podał, iż miesięcznie spłaca raty kredytów bankowych na łączną kwotę 4.080 zł. oraz płaci alimenty na dwójkę dzieci w wysokości 1200 zł. Z dodatkowych informacji wynika, iż M.M. posiada nieruchomość o pow. 2,2 ha. Sąd celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy, pismem z dnia 24 czerwca 2009r. (odebranym w dniu 29 czerwca 2009r. – k.19 akt) wezwał go do przedłożenia wyciągów ze wszystkich kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych należących do skarżącego i prowadzonej przez niego kancelarii za okres ostatnich 6 miesięcy; kopii zeznań podatkowych; kopii dokumentacji finansowej prowadzonej działalności gospodarczej za 2009r. sporządzanej dla celów podatkowych; zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym i w kancelarii; informacji z banków, które udzieliły kredytów dotyczących zawartych umów, w tym w szczególności informacji dotyczących wysokości kredytu, aktualnego zadłużenia, daty zawarcia umów, okresu obowiązywania oraz celu udzielonych pożyczek, określenia kwoty stałych wydatków miesięcznych (np. prąd, gaz, leki itp.); przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym i w kancelarii i przesłania kopii aktów notarialnych dotyczących zakupu domu, mieszkania i nieruchomości gruntowej ujawnionych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca nie udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie Sądu, w związku z czym na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa), stwierdzić należy, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być więc udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597). Zauważyć należy również, iż zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). Obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na opłacenie kosztów koniecznych do prowadzenia postępowania przed sądem administracyjnym, w tym również w drodze oszczędności we własnych wydatkach spoczywa jednak na wnioskodawcy. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący wykonujący zawód radcy prawnego posiada dochód w wysokości pozwalającej na regulowanie zobowiązań finansowych (kredyty bankowe i alimenty na dzieci) na łączną kwotę 5.280 zł. Powyższe przy uwzględnieniu braku odpowiedzi wnioskodawcy na wezwanie Sądu mające na celu doprecyzowanie jego sytuacji majątkowej, podważa wiarygodność oświadczenia złożonego przez M.M. dotyczącego straty z prowadzonej kancelarii radcy prawnego. Trudno bowiem przyjąć (bez wglądu w dokumentację podatkową i zawarte umowy kredytu) aby wiarygodne było oświadczenie o stracie (braku dochodów), przy jednoczesnym określeniu zobowiązań finansowych, (bez uwzględnienia kosztów bieżącego utrzymania) na wskazanym wyżej poziomie. Mając więc na względzie fakt, iż skarżący wbrew wezwaniu Sądu nie przesłał żądanych dokumentów finansowych dotyczących prowadzonej kancelarii radcy prawnego oraz jego bieżącej sytuacji finansowej, co przy uwzględnieniu wskazanych wyżej wątpliwości dotyczących wiarygodności oświadczenia dotyczącego uzyskiwanych dochodów uniemożliwia rzetelną ocenę możliwości finansowych skarżącego w ramach postępowania o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Tym samym stwierdzić należy, że skarżący wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi nie wykazał w wystarczający sposób aby można uznać go za osobę, która nie jest w stanie zgromadzić środków koniecznych do opłacenia kosztów sądowych od niniejszej sprawy, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie. W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji. /-/D.Mataczyński j.a.