IV SA/Po 402/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędziowie WSA Maciej Busz WSA Józef Maleszewski Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 września 2017 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji przyznających zasiłek okresowy oddala skargę w całości Sygn. akt IV SA/Po [...] Uzasadnienie Decyzją z dnia 23 grudnia 2016r. nr [...], wydaną w oparciu m.in. o art. 8, art. 14, art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.2016, poz.930 ze zm.), Prezydent Miasta K. odmówił J. S. zmiany własnych decyzji z dnia 3.11.2015r. nr [...] przyznającej zasiłek okresowy z powodu niepełnosprawności w kwocie [...]zł miesięcznie od 1.10.2015r. do 31.12.2015r.; z dnia 19.01.2016r. nr [...] przyznającej zasiłek okresowy z powodu bezrobocia w kwocie [...]zł miesięcznie od 1.01.2016r. do 29.02.2016r.; z dnia 9.03.2016r. nr [...] przyznającej zasiłek okresowy z powodu bezrobocia w kwocie [...]zł miesięcznie od 1.03.2016r. do 30.04.2016r.; z dnia 11.05.2016r. nr [...] przyznającej zasiłek okresowy z powodu bezrobocia w kwocie [...]zł miesięcznie od 1.05.2016r. do 31.07.2016r., w części dotyczącej wysokości świadczenia. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawca zwrócił się o zmianę decyzji w związku z wyrokiem Sądu Rejonowego w K. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23.06.2016r. sygn. akt IV U [...] zaliczającym go do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym od 1.10.2015r. na stałe. Wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. We wrześniu 2015r., w grudniu 2015r., w lutym 2016r., w kwietniu 2016r., nie posiadał dochodu. Decyzją z dnia 28.07.2016r. przyznano mu zasiłek stały wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne od 1.07.2016r. na stałe. Ponadto wyrok Sądu Rejonowego w K. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23.06.2016r. sygn. akt IV U [...] zaliczający wnioskodawcę do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym od 1.10.2015r. na stałe nie miał wpływu na wysokość przyznanych zasiłków okresowych. Wysokość zasiłku okresowego jest uzależniona od dochodu oraz od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, a orzeczenie o niepełnosprawności jest jedynie szczególną okolicznością do przyznania świadczenia. Okres na jaki jest przyznawany zasiłek ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Zasiłek okresowy przyznano stronie w minimalnej wysokości, ponieważ środki jakimi dysponuje gmina na realizację zadań w zakresie pomocy społecznej nie pozwalają na przyznawanie zasiłków okresowych w kwotach wyższych niż minimalne. Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. S. domagając się zmiany decyzji i przyznania zasiłku okresowego w wyższej kwocie z uwagi na wyrok sądowy. Decyzją z dnia 15 lutego 2017r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1 , art. 3 ust.1-4, art. 7, art.8, art.38 ust.1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej , utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył przepisy ustawy o pomocy społecznej wyjaśniając, że ustalenie prawa do zasiłku okresowego uzależnione jest przede wszystkim od dochodu i spełnienia przez osobę zainteresowaną kryterium dochodowego. Decyzja przyznająca zasiłek okresowy ma charakter częściowo uznaniowy, a organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Przyznał stronie świadczenie mieszczące się w granicy określonej przez przepisy prawa chociaż w minimalnej kwocie, uzasadniając iż środki jakimi dysponuje gmina na realizację zadań z pomocy społecznej nie pozwalają na przyznawanie zasiłków okresowych w kwotach wyższych niż minimalne. W tej sytuacji decyzję organu I instancji organ odwoławczy uznał za uzasadnioną. J. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Zdaniem skarżącego organ wydał decyzję niezgodnie z ustawą o pomocy społecznej, nieprawidłowo ocenił dowody i fakty. Skarżący domagał się uchylenia decyzji obu instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Postanowieniem z dnia 16 maja 2017r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zasiłek okresowy jest świadczeniem pieniężnym z pomocy społecznej, którego zasady przyznawania normuje artykuł 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( jt. Dz.U.z 2016 r. , poz.23 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego : osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zasiłek okresowy ustala się : w przypadku osoby samotnie gospodarującej – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż [...] zł miesięcznie (art.38 ust.2 pkt 1 u.p.s.). Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust.2 nie może być niższa niż 50% różnicy między : kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby (art.38 ust.3 pkt 1 u.p.s.). Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż [...] zł (art.38 ust.4 i.p.s.). Okres na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy (art.38 ust.5 u.p.s.). O tym czy zasiłek okresowy będzie przyznawany w rozmiarze wyższym czy niższym decyduje organ, kierując się szczególnymi zasadami przyznawania pomocy społecznej wyrażonymi w art.3 ust.3 i ust.4 u.p.s., to znaczy dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. W przedmiotowej sprawie nie ma wpływu na przyznane wcześniej świadczenia wyrok Sądu Rejonowego w K. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23.06.2016r. sygn. akt IV U [...] zaliczający skarżącego do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym od 1.10.2015r. na stałe. Wyrokiem tym zmieniono orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 14.01.2016r. Wyrok ten nie powoduje jednak, że wysokość zasiłku powinna ulec zmianie, albowiem decyzja w przedmiocie przyznania zasiłku jest decyzją uznaniową. Ponadto podstawą zmiany decyzji jest przepis art. 106 ust.5 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten stanowi, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Oprócz przywołanego przepisu art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej także przepisy zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego - art. 155, art. 161, art. 163 k.p.a. przewidują możliwość zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej. Przepis art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej jest przepisem lex specialis w stosunku do wskazanych przepisów k.p.a. Ustawodawca w przepisie tym konsekwentnie posługuje się pojęciami: "zmienia" i "uchyla" decyzję. Oznacza to, że zarówno zmiana decyzji pierwotnej przyznającej świadczenie z pomocy społecznej, jak i jej uchylenie mają charakter konstytutywny, bo tworzy, zmienia lub uchyla stosunki prawne, przy czym ta zmiana konkretnej sytuacji prawnej następuje z mocy samej decyzji. Konstytutywny charakter decyzji, o której mowa w przepisie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej przesądza więc, że tego rodzaju decyzja może wywierać tylko skutki ex nunc, tj. na przyszłość. Wobec tego brak jest jakichkolwiek podstaw by uchylać lub zmieniać decyzje przyznające prawa do określonych świadczeń z pomocy społecznej z mocą wsteczną - ex tunc. Takie skutki można wiązać jedynie z decyzjami deklaratoryjnymi, tj. potwierdzającymi zaistniały już stan rzeczy. Tego rodzaju decyzje nie są jednak wydawane na gruncie ustawy o pomocy społecznej ( por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 stycznia 2011 r. sygn. akt IV SA/Wr 317/10, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Sz 676/10, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 1097/16, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 marca 2015 r. , sygn. akt II SA/Bd 1331/14). Mając na uwadze powyższe stwierdzić trzeba, że zaskarżone decyzje nie naruszają przepisów prawa, a organy słusznie odmówiły zmiany decyzji przyznających zasiłek okresowy skarżącemu, wobec czego Sąd, na podstawie art.151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.