IV SA/Po 406/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak as. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant: sekretarz sąd. Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę, zasądza od Skarbu Państwa – Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na rzecz adwokata T. G. kwotę 240 /dwieście czterdzieści/ złotych podwyższoną o stawkę podatku od towaru i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego dla strony z urzędu. /-/I. Kucznerowicz /-/P. Miładowski /-/D. Rzyminiak-Owczarczak MW Decyzją z dnia [...]września 2004 r. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Kierownik Filii [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie działając na podstawie m.in. art. 4 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 i 3, art. 13 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 64 poz. 593 z późn. zm.) odmówił przyznania K. P. przebywającemu w Zakładzie Karnym we [...] pomocy pieniężnej w formie zasiłku stałego. Z uzasadnienia decyzji wynika, że K. P. złożył wniosek o przyznanie zasiłku stałego, który wpłynął do organu 2 czerwca 2004 r. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego (jego aktualizacji) wynika, że ubiegający się o świadczenie jest osobą niepełnosprawną II grupy – na stałe i nie posiada żadnego dochodu. Formalnie rzecz biorąc jego stan majątkowy mógłby uzasadniać przyznanie wnioskowanej formy pomocy lecz przeszkodę w uzyskaniu świadczenia stanowi wyraźna regulacja zawarta w art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł K. P. . Skarżący zarzucił naruszenie praw konstytucyjnych, przedstawił swoją złą sytuację zdrowotną i wydatki z tym związane. Wskazywał nadto na naruszenie konwencji o ochronie praw i podstawowych wolności dopatrując się dyskryminacji w rozumieniu art. 14 tej umowy międzynarodowej. W ocenie odwołującego się kwestionowane rozstrzygnięcie pozbawia go jedynego źródła utrzymania z tego tylko powodu, że przebywa w Zakładzie Karnym. Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]lutego 2005 r. orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W ocenie organu odwoławczego schorzenia strony wymagają pielęgnacji lecz niesporna okoliczność, iż odbywa on karę pozbawienia wolności stanowi wyraźną przeszkodę do przyznania oczekiwanej formy pomocy społecznej z uwagi na zapis art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podnosiło, iż nie jest organem uprawnionym do badania zgodności z Konstytucją przepisów prawnych. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. P. , której argumentacja generalnie odwołuje się do podniesionych wcześniej w odwołaniu zarzutów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Stan majątkowy strony był podstawą przyznania stronie prawa pomocy poprzez ustanowienie dla skarżącego adwokata z urzędu. Pełnomocnik strony popierając zarzuty i wnioski skargi wniósł o zwrócenie się z pytaniem prawnym co do zgodności treści art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z Konstytucją RP. Zaskarżona decyzja narusza bowiem art. 32 i 67, i 69 Konstytucji. Przepis, na podstawie którego wydano kwestionowane orzeczenie jest wyrazem dyskryminacji, która polega na pozbawieniu konstytucyjnego prawa do pomocy społecznej ze względu na odbywanie kary pozbawienia wolności. Nadto pełnomocnik skarżącego o zarządzenie doprowadzenia skarżącego na rozprawę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja wolna jest od uchybień, które pociągają za sobą konieczność jej uchylenia. W szczególności nie narusza norm prawa materialnego ani procesowego w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Niewadliwie bowiem organy orzekające w tej sprawie oparły się o normę prawną zawartą w przywołanym przez nie art. 13 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64 poz. 539 z późn. zm.). Brzmienie tego przepisu nie pozostawia bowiem wątpliwości interpretacyjnych. Stanowi on wyraźnie, że osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej (ust. 1). Osobie tymczasowo aresztowanej zawiesza się prawo do świadczeń z pomocy społecznej, a za okres tymczasowego aresztowania nie udziela się świadczeń (ust. 2). Okolicznością niesporną jest w tej sprawie fakt, że skarżący w dacie składania wniosku, aż do dzisiaj przebywa w Zakładzie Karnym odbywają karę długoletniego pozbawienia wolności. Zatem przeszkodą do przyznania świadczeń jest ust. 1 omawianego przepisu. Wbrew zarzutom skargi zawarta w owym przepisie norma nie jest w ocenie sądu sprzeczna z postanowieniami Konstytucji Rzeczypospolitej Polski. W szczególności nie jest sprzeczna z art. 32 Ustawy Zasadniczej. Przepis ten generuje zasadę równości wobec prawa i zakazie dyskryminowania w życiu publicznym. Tymczasem kwestionowana regulacja równo traktuje wszystkie osoby osadzone w zakładach karnych na skutek orzeczonej wobec nich kary pozbawienia wolności. Kara pozbawienia wolności jest karą dolegliwą jednak jej uzasadnione stosowanie nie stanowi dyskryminacji, o której mowa w art. 32 Konstytucji i przywołanej przez skarżącego Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada 1950 r. (Konwencja Rzymska) czy też Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych z 19 grudnia 1966 r. (Pakt Nowojorski). Generalnie przyjmuje się bowiem, że zakaz dyskryminacji naruszony jest wówczas gdy Państwo traktuje odmiennie osoby znajdujące się w analogicznej sytuacji bez przedstawienia obiektywnego i rozsądnego uzasadnienia. Tymczasem istnieją podstawy do różnicowania uprawnień osób, które znalazły się w niedostatku z przyczyn losowych od osób pozbawionych wolności na skutek orzeczonej za popełnione przez nich przestępstwa kary. Zgodnie z art. 2 omawianej ustawy z 12 marca 2004 r. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa umożliwiającą osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie takich osób w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ustawy). Przebywając w Zakładzie Karnym skarżący nie jest obciążony troszczeniem się o swoje wyżywienie, stan zdrowia i zakwaterowanie mając zapewnioną egzystencję co do zasady nie naruszającą godności człowieka. W tych okolicznościach zróżnicowanie uprawnień do pomocy społecznej osób osadzonych w zakładach prawnych od osób pozostających na wolności jest usprawiedliwione celami opieki społecznej nie naruszając przy tym także chronionej umowami międzynarodowymi zasady proporcjonalności. Z przedstawionych też względów nie można kwestionowanemu rozwiązaniu zarzucać oczywistą sprzeczność z art. 67 i 69 Konstytucji. Szczególnie, że w ust. 2 pierwszej z wymienionej normy konstytucyjnej mowa jest o pozostawaniu bez pracy nie z własnej woli i nie posiadania innych środków utrzymania. Zważyć przy tym należy, że art. 67 Konstytucji ustanawia zasadę, iż zakres i formy zabezpieczenia społecznego określa ustawa - w przedmiotowym przypadku art. 13 ustawy o pomocy społecznej. W tych okolicznościach Sąd nie widział potrzeby zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, co do zgodności art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Postępowanie przed sądem administracyjnym nie wymaga osobistego stawiennictwa, a w konsekwencji i doprowadzenia strony skarżącej na rozprawę, tym więcej w sytuacji gdy strona na koszt podatników reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata), z założenia fachowo przygotowanego do reprezentowania interesów strony także przed sądem administracyjnym. Stąd też sąd nie uwzględnił wniosku o doprowadzenie K. P. na rozprawę. Skoro zarzuty skargi okazały się chybione, bo pozbawione uzasadnionych podstaw, to skargę K. P. należało z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) oddalić (pkt 1 wyroku). Kosztami nieopłaconej pomocy prawnej sąd obciążył Skarb Państwa orzekając jak w punkcie 2 wyroku zgodnie z art. 250 ppsa i § 19 w zw. z § 18 i § 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.). /-/I. Kucznerowicz /-/P. Miładowski /-/D. Rzyminiak-Owczarczak za nieobecnego sędziego /-/P. Miładowski MW