IV SA/Po 406/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak As.sąd. Izabela Kucznerowicz (spr.) Protokolant sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 28 marca 2007 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1.oddala skargę 2. zasądza od Skarbu Państwa ( Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) na rzecz adw. M. S. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł podwyższoną o kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) zł stawki podatku od towaru i usług przewidzianej dla tego rodzaju czynności- łącznie 292,80 ( dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) zł. /-/ I. Kucznerowicz /-/ M. Dybowski /-/ D. Rzyminiak- Owczarczak WSA/wyr.1-sentencja wyroku Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2005 r. A. G. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. o przyznanie pomocy finansowej na remont mieszkania oraz na opłacenie energii elektrycznej. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta L. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. przyznał wnioskodawcy zasiłek celowy z powodu niepełnosprawności w wysokości 50 zł miesięcznie z przeznaczeniem na energię i remont mieszkania. Decyzję podjęto na podstawie art. 3 ust. 3 i 4, art. 7 pkt 5 i 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 15 pkt 1, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1 pkt 1, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64 poz. 593 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż wniosek został rozpatrzony pozytywnie z uwagi na trudną sytuację materialno-bytową i zdrowotną wnioskodawcy oraz spełnienie kryterium dochodowego, uprawniającego do uzyskania pomocy. A. G. wniósł odwołanie od powyższej decyzji twierdząc, że wysokość przyznanego świadczenia jest niewystarczająca na pokrycie jego potrzeb. W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. Nr [...] zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. Decyzję podjęto na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, art. 17 i 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.-dalej k.p.a.). Organ podniósł, że orzekanie w sprawach zasiłków celowych następuje w ramach tzw. uznania administracyjnego, przy czym celem pomocy społecznej jest umożliwienie przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej, a nie zaspokojenie wszystkich, choćby najbardziej uzasadnionych potrzeb życiowych. Te względy zdecydowały o przyznaniu zasiłku celowego o powyższej kwocie z jednoczesnym uwzględnieniem możliwości finansowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. Przepis art. 39 ustawy o pomocy społecznej nie określa wysokości zasiłku celowego i nie podaje kryteriów ustalania tej wysokości. Oznacza to, że wyznacznikami ustalania tej wysokości są- z jednej strony- sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony- możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Kolegium uznało, że w toku postępowania administracyjnego zebrano materiał dowodowy pozwalający na ustalenie sytuacji materialnej skarżącego i rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Przyznanie zasiłku w wysokości 50 zł wynikało z możliwości finansowych organu. Wzięto także pod uwagę inne formy pomocy społecznej świadczonej skarżącemu, w tym świadczenie niepieniężne w postaci bezpłatnych obiadów w Domu Seniora. Pismem z dnia 4 maja 2006 r., A. G. wniósł skargę na powyższą decyzję. Podniósł on, iż jedyny jego dochód stanowi zasiłek stały w kwocie 418 zł miesięcznie, który w całości przeznacza na opłaty stałe, skutkiem czego nie ma środków na zakup czegokolwiek. Zdaniem skarżącego organ odwoławczy wybiórczo stosuje przepisy ustawy o pomocy społecznej, wypaczając tym samym jej sens. Wskazał, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze odwołując się do wysokości udzielonej mu pomocy przemilcza istotne fakty dotyczące jego jednostkowego przypadku. Zdaniem skarżącego w sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie pokryć jakiejkolwiek części potrzeb, to organy pomocowe zobowiązane są udzielać pomocy w pełnym zakresie, bowiem niczego nie można kupić za część kosztów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn opisanych w zaskarżonej decyzji, dodatkowo akcentując fakultatywny charakter zasiłków celowych oraz ograniczone możliwości MOPR w L. Nadto organ stwierdził, że skarżący jest systematycznie wspomagany przez MOPR. Z "listy wypłat dla podopiecznego" wynika, że za okres od 1 stycznia 2005 r. do lutego 2006 r. otrzymał On łączną pomoc w kwocie 8.242,64 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z treścią art. 3 §1 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega wyłącznie na ocenie ich legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej. Oznacza to, iż sąd administracyjny może zaskarżoną decyzję wzruszyć tylko wówczas, gdyby przy jej wydaniu doszło do naruszenia prawa, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja wydana została z poszanowaniem przepisów prawa materialnego oraz procesowego, a zauważone uchybienia proceduralne nie miały wpływu na wynik sprawy. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 2004 nr 64 poz. 593 ze zm.) przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych należy do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym. Art. 39 ust. 1 tej ustawy stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Ust. 2 art. 39 określa, że zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Wskazany przepis stanowi o uznaniowym charakterze zasiłków celowych, co oznacza, iż sam fakt spełniania kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia, jak również przyznania go w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Uznanie administracyjne nie oznacza jednakże dowolności i arbitralności, a jego zakres jest określony przez prawo; ma ono w każdym przypadku uchwytne granice prawne, które tworzą przepisy kompetencyjne, przepisy o postępowaniu administracyjnym, przepisy prawa materialnego. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 cyt. ustawy tzn. dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań. Ośrodki pomocy dysponują bowiem ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają przy tym charakter subsydiarny, czyli uzupełniający własne środki, możliwości i uprawnienia osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Powyższe oznacza, iż osoby wnioskujące o przyznanie pomocy zobligowane są w pierwszej kolejności do przezwyciężania we własnym zakresie swoich problemów, a dopiero gdy nie są w stanie tego dokonać, pomoc społeczna może zostać przyznana. Wyznacznikami przyznania lub odmowy przyznania zasiłku celowego są więc: sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, oraz możliwości finansowe organu pomocy społecznej i potrzeby innych osób znajdujących się zasięgu jego działania. Uzasadnienie decyzji organu I instancji nie spełnia wymogów art. 107 § 1 i pkt 3 kpa, lecz wobec sanowania tego błędu przez organ odwoławczy, uchybienie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, bowiem rezultat ważenia każdej z owych przesłanek w rozpatrywanej sprawie jest trafny. Zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Znajdujące się w aktach informacje dotyczące wysokości środków pieniężnych, jakimi dysponował MOPR w L. oraz liczby osób i rodzin objętych pomocą tego Ośrodka pozwalają uznać, że organ ten odmawiając przyznania skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego w wyższej wysokości nie naruszył prawa i nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Należy zauważyć, że skarżący ma przyznany zasiłek stały w wysokości 418 zł miesięcznie, a wskazać należy, iż celem tej formy pomocy społecznej, określonej w art. 38 ust. 1 przedmiotowej ustawy, jest zaspokojenie potrzeb życiowych i bytowych osób wnioskujących. Jednocześnie w okresie od 1 stycznia 2005 r. do lutego 2006 r. skarżący otrzymał z MOPR w L. łączną pomoc w kwocie 8.241,64 zł z przeznaczeniem na różne cele. Skarżący z pomocy społecznej korzysta od 1992 r. Przez 10 lat korzystał z tej pomocy jako bezrobotny, a od 2002 r. jako osoba niepełnosprawna. Skarżący otrzymuje zasiłek stały w pewnej wysokości tj. 418 zł ponieważ nie posiada dochodu. Jest także objęty comiesięczna pomocą finansową zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Korzysta także z bezpłatnych obiadów w Domu Seniora przyznanych od stycznia do czerwca 2006 r. W rozpatrywanej sprawie przyczyną odmowy przyznania zasiłku w wyższej wysokości była ocena sytuacji życiowej strony wnioskującej, ograniczone możliwości płatnicze MOPR w L. oraz systematyczne korzystanie przez skarżącego z pomocy społecznej. Kontrolując niniejszą sprawę Sąd nie stwierdził, aby zaskarżone rozstrzygnięcia naruszały przepisy ustawy o pomocy społecznej. Nie stwierdzono również naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. w sposób dostateczny wykazało, iż okoliczności te podlegały ocenie w ramach przeprowadzonego postępowania, a przytoczona w zaskarżonej decyzji argumentacja odmowy przyznania zasiłku w wyższej, oczekiwanej przez skarżącego wysokości, nakazuje uznać, iż jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 §3 KPA, zawiera bowiem wskazanie faktów oraz dowodów, na których rozstrzygający sprawę organ się oparł, oraz uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji. Stwierdzić także należy, że organy administracji działające na podstawie przepisów prawa materialnego (art. 39 ust 1 ustawy o pomocy społecznej) przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia są obowiązane zgodnie z zasadą art. 7 KPA, załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Nie jest więc tak, że każda osoba spełniająca warunki do przyznania pomocy społecznej tę pomoc musi uzyskać w żądanej wysokości i na każdy cel, gdyż organy administracji muszą gospodarować określoną pulą środków finansowych i rozeznać potrzeby osób samotnych oraz rodzin wielodzietnych żyjących w ubóstwie. Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach uznania administracyjnego. Załatwiając sprawę organ powinien kierować się interesem obywatela, interesem społecznym oraz własnymi środkami. Uznanie nie pozwala organowi na dowolność w rozstrzygnięciu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Organ II instancji wskazał, iż Skarżący jest uprawniony do otrzymania pomocy, jednocześnie podniósł, że posiadane środki finansowe nie pozwalają mu uwzględnić żądania w wysokości wskazanej we wniosku o pomoc. W powyższych okolicznościach na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm- dalej ppsa) skarga podlega oddaleniu. O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 250 ppsa zw. z § 18 ust. 1 pkt 1c, § 2 ust. 3 oraz §19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.). /-/ I. Kucznerowicz /-/ M. Dybowski /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak AT