IV SA/Po 408/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie NSA Ewa Makosz – Frymus NSA Paweł Miładowski (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 21 października 2009 r. sprawy ze skarg R. Sz. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego o d d a l a s k a r g i /-/ P. Miładowski /-/ M. Dybowski /-/ E. Makosz-Frymus Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. , nr [...] Prezydent Miasta L. przyznał R. Sz. zasiłek okresowy z tytułu bezrobocia od [...] stycznia 2009 r. do [...] marca 2009 r. w wysokości [...] zł. Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. [...] Prezydent Miasta L. przyznał R.Sz. zasiłek celowy w wysokości [...] zł określając cel przyznania jako dojazd na rehabilitację [...] zł, opłaty mieszkaniowe [...] zł, leki [...] zł. Odwołania od powyższych decyzji wniósł R. Sz. wskazując, iż na zakup leków przyznano mu kwotę [...] zł co stanowi połowę faktycznie poniesionych wydatków. Ponadto skarżący zauważył, iż na koszty dojazdu wydał [...] a organ przyznał mu wyłącznie kwotę [...] zł. Odnośnie przyznanego zasiłku okresowego skarżący podniósł, iż niezrozumiałe jest dla niego dlaczego w sytuacji braku zmian w kryterium dochodowym i pogorszenia się jego sytuacji zaniżono mu zasiłek z kwoty [...] zł na [...] zł. Decyzja z dnia [...] marca 2009 r. S[...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] stycznia 2009 r. , nr [...] wskazując, iż dochód wnioskodawcy wynosił 99,58 zł i był znacznie niższy od kryterium dochodowego dla osoby samotnej tj. 477 zł. SKO podniosło, iż organ I instancji zasadnie wskazał, że 477 – 99,58 = 377,42 zł. Z kolei 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnej a jaj dochodem równa się kwocie 188,71 zł, tj. kwocie przyznanego zasiłku. Organ zwrócił również uwagę, że skarżącemu w latach 2007-2008 i styczeń 2009 r. przyznano pomoc w łącznej kwocie 9.245,80 zł oraz że z informacje dotyczące wykorzystania przez MOPR w L. środków w okresie styczeń-grudzień 2008 r. i styczeń 2009 r. utwierdzają, iż potrzebujących pomocy jest bardzo dużo. Decyzja z dnia [...] marca 2009 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L.utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] stycznia 2009 r. , nr [...] wskazując w uzasadnieniu, iż zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, leczenia. Z powyższego nie wynika, aby organ musiał finansować wskazane potrzeby w 100 %. Organ podniósł, iż zasiłek celowy jest forma pomocy doraźnej, a nie stałym źródłem utrzymania. Organ zwrócił również uwagę, iż z akt sprawy nie wynika jakie faktycznie koszty związane z lekami i leczeniem skarżący ponosi. Skargę na powyższe decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł R. Sz. podnosząc, iż organ nie uwzględnił norm i kryteriów zawartych w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.). Skarżący podniósł również, iż do dochodu zgodnie z ustawą 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. nr 71, poz. 734 ze zm. ) do dochodu nie wlicza się dodatku mieszkaniowego. Zdaniem skarżacego organ zaliczając kwotę 99,58 zł uznał tę kwotę jako dochód. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2009 r. Sąd połączył skargi na ww. decyzje do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Przyznaje się go w szczególności na pokrycie w części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 ustawy). Zasiłek celowy przysługuje osobom spełniającym kryteria dochodowe określone w art. 8 ust. 1 ustawy. Natomiast zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje - w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego - osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego. Z powyższego jednoznacznie wynika, iż zarówno zasiłek celowy jak i zasiłek okresowy może być przyznany, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej nie przekracza 477 zł miesięcznie. Ponadto wskazać należy, iż pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej). Zgodnie z intencją ustawodawcy, celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia osobie znajdującej się potrzebie, a nie zastąpienie jej indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy swej sytuacji bytowej. Wykładnia przepisów ustawy o pomocy społecznej nie może w żadnym razie prowadzić do wniosku o dopuszczalności uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła utrzymania. Interpretacja taka byłaby niedopuszczalna jako całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, który pomocy społecznej wyznaczył jedynie funkcję wspierania tych wysiłków, a nie ich zastępowania, wyręczania osoby fizycznej od starań o zaspokojenie swoich niezbędnych potrzeb życiowych. Decyzja w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach uznania administracyjnego. Art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej upoważnia organ do przyznania tej formy pomocy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art. 7 Kpa, załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Decyzja powinna zatem uwzględniać zasady ogólne określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, a w zakresie meritum rozstrzygnięcia - zasady ustawy o pomocy społecznej. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 1464/06 (Lex nr 2994150), zgodnie z którym z przepisów regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym bowiem jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega zatem wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza zatem załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, iż uzasadnienie decyzji uznaniowej organu powinno precyzyjnie wskazywać zarówno możliwości finansowe organu (m.in. ilość przeznaczonych na ten cel środków pieniężnych, którymi w danym okresie czasu dysponuje organ, ilość osób zainteresowanych uzyskaniem takiego zasiłku), jak również sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia, ponieważ uznanie organu jest uzależnione od wielkości przyznanych z budżetu państwa środków finansowych na pomoc społeczną oraz od liczby osób uprawnionych do korzystania z tej pomocy i ubiegających się o nią. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż co prawda decyzja organu I instancji nie spełnia powyższych wymogów, to SKO naprawia ten błąd. W aktach sprawy znajduje się zestawienie, na które powołuje się organ w swoim uzasadnieniu, o pomocy udzielonej skarżącemu w poprzednim okresie. Oceniając powyższe wskazać należy, iż skarżący regularnie otrzymuje od pomocy społecznej wsparcie finansowe zarówno w postaci przyznanych zasiłków celowych jak i zasiłku okresowego. Ponadto w aktach znajduje się dokument z którego wynika, iż organ na pomoc w samym styczniu wydatkował 5,61 % przyznanej na ten cel pomocy z jednoczesnym zaznaczeniem, że faktury za obiady, faktury za bony do sklepu i leki organ otrzymuje w terminie późniejszym. Zatem po nadesłaniu pozostałych dokumentów okazać się może, iż organ wydatkował o wiele większą kwotę. Organy pomocy społecznej mają obowiązek tak dysponować przyznaną kwotą aby pod koniec roku nie pozbawić rodzin najbardziej potrzebujących pomocy państwa. Zatem zasadnie organ widząc, iż wykorzystał już znaczną, biorąc pod uwagę wydatki w pierwszym miesiącu, środki przyznał skarżącemu pomoc ale nie w wysokości odpowiadającej jego oczekiwaniom. Odnosząc się do przyznanego zasiłku okresowego wskazać należy, iż wyliczenie przedstawione przez organ jest zgodne z obowiązującym prawem. Co prawda w niniejszej sprawie organ przyznał minimalna kwotę tego świadczenia, to jednakże biorąc pod uwagę ww. okoliczności dotyczące ograniczonych możliwości finansowych jak również ilość rodzin korzystających z tego rodzaju pomocy nie można uznać, iż przekroczył ona granice swobodnego uznania w zakresie wysokości przyznanego zasiłku okresowego. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż organ niesłusznie zaliczył do dochodu dodatek mieszkaniowy wskazać należy, że skarżący powołuje się definicją dochodu użytą na potrzeby ustawy o dodatkach mieszkaniowych, która nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. Natomiast zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Do dochodu nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze oraz świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. W świetle wyżej przytoczonej definicji dochodu, dochodem jest dodatek mieszkaniowy jeśli nie miał on charakteru jednorazowego. Podkreślić należy, iż kontrola decyzji uznaniowej przez Sąd, a więc takiej jaka zapadła w sprawie niniejszej, ogranicza się do zbadania zgodności z prawem decyzji uznaniowej, ale nie wnika już w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Oceniając zaskarżone decyzji w wyżej wskazanym zakresie uznać należy, iż organy przy ich wydawaniu nie przekroczyły granic uznania administracyjnego jak również nie naruszyły przepisów uzasadniających uchylenie zaskarżonych decyzji. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). /-/ E. Makosz-Frymus /-/ M. Dybowski /-/ P. Miładowski