IV SA/Po 423/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędziowie NSA Grażyna Radzicka WSA Józef Maleszewski Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 października 2017 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 29 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę IV SA/Po 423/17 Uzasadnienie Prezydent Miasta Poznania decyzją z dnia 04.09.2015r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 ust. 3 i 4 , w związku z art. 104 ust. 1 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2015r., poz. 163, dalej u.p.s.) w związku z art. 98 ww. ustawy oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 267 z późń. zm., dalej k.p.a.) ustalił, iż należność powstała z tytułu nienależnie pobranego przez [...] (dalej skarżący) zasiłku stałego wynosi 2887 zł, którą to kwotę jako podlegającą zwrotowi, należy w terminie 30 dni od dnia doręczenia wpłacić na wskazany rachunek bankowy MOPR. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu postanowieniem z dnia 29.06.2016r. nr [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wyjaśniono, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu w trybie art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a. Pismo zostało zwrócone do MOPR w Poznaniu jako niepodjęte w terminie dnia 26.09.2015 roku po dwukrotnym awizo w dniach 10.09.2015 roku i 18.10.2015 roku. Dnia 16.03.2016 roku do MOPR w Poznaniu wpłynęło odwołanie [...], sporządzone dnia 16.03.2016 roku, z którego wynika, iż skarżący wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 44. § 1 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. W myśl art. 44 § 2 k.p.a. zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W oparciu o art. 44 § 3 k.p.a. w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Na podstawie art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Organ wskazał, że dnia 16.03.2016 roku do MOPR w Poznaniu wpłynęło odwołanie [...], sporządzone dnia 16.03.2016 roku. Decyzja została uznana za doręczoną dnia 26.09.2015 roku, zatem termin do złożenia odwołania upływał z dniem 10.10.2015 roku. Sporządzenie odwołania i jego złożenie nastąpiło po upływie 14 - dniowego terminu, przewidzianego dla dokonania tej czynności. O możliwości złożenia środka zaskarżenia oraz terminie dokonania tej czynności skarżący został prawidłowo pouczony. Dodatkowo wskazano, iż ponownie wysłano do skarżącego przedmiotową decyzję z dnia 04.09.2015 roku. W przypadku ponownej wysyłki decyzję doręczono dnia 05.04.2016 roku. Skarżący pismem z dnia 06.06.2016 roku uzupełnił swoje wcześniejsze odwołanie. W obu przypadkach nastąpiło przekroczenie terminu do wniesienia odwołania. W odwołaniu skarżący nie wnioskował o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, ani nie wskazał żadnych okoliczności usprawiedliwiających uchybienie terminowi, zatem brak było podstaw do zastosowania art. 58 § 1 k.p.a. Wobec powyższego na podstawie art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdził niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł [...] wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu skargi zarzucono, że decyzja MOPR która miała być doręczona we wrześniu lub w październiku 2015r. nie została skutecznie doręczona albowiem wysłano ją na błędny adres ul. [...] w Poznaniu. W tym czasie skarżący już nie mieszkał pod tym adresem o czym nie miał obowiązku informować MOPR bowiem zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego obowiązek taki istnieje tylko wtedy, gdy toczy się już jakieś postępowanie administracyjne. Tymczasem w niniejszej sprawie w chwili gdy skarżący się wyprowadzał z tego adresu nie toczyło się postępowanie w przedmiocie zwrotu świadczenia nienależnie pobranego wobec czego nie miał on obowiązku informować o zmianie adresu. Skarżący nigdy nie podawał MOPR adresu dla doręczeń przy ul. [...]j w Poznaniu. Jako adres dla doręczeń podawał zawsze adres skrytki pocztowej [...],[...] Poznań [...]. Pomimo tego MOPR błędnie wysłał decyzję na ul. [...] w Poznaniu w związku z czym nie sposób uznać takiego doręczenia jako prawidłowego i prawnie skutecznego. Skarżący zaprzeczył też, iż po odebraniu przedmiotowej decyzji w dniu 05.04.2016r. uchybił terminowi do wniesienia odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o oddalenie skargi podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 04.10.2016r. odrzucił skargę uznając, że wniesiono ją po terminie. W jego uzasadnieniu stwierdzono, że zaskarżone postanowienie zostało doręczone skarżącemu w sposób zastępczy w rozumieniu art. 44 k.p.a., w dniu 22 lipca 2016 r., a zatem termin do jego zaskarżenia skargą do Sądu upłynął w dniu 21 sierpnia 2016 r. [...] dopiero w dniu 24 sierpnia 2016 r. wniósł bezpośrednio do Sądu skargę na opisane powyżej postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu. Następnie zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 25 sierpnia 2016 r. przedmiotowa skarga została przesłana do organu. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 07.04.2017r., o sygn. I OZ 679/17 uchylił powyższe postanowienie wskazując, że przedwczesne jest stanowisko o doręczeniu skarżącemu zaskarżonego postanowienia w dniu 22.07.2016r. i w konsekwencji odrzucenie skargi. Przesyłka zawierająca odpis postanowienia organu z dnia 29 czerwca 2016 r. została zaadresowana do skarżącego na adres: "skr. poczt. [...],[...] Poznań [...]" (k. 11 akt administracyjnych). Przesyłka ta została nadana w dniu 5 lipca 2016 r. w placówce pocztowej "Poznań [...]". W pkt 2 zwrotnego potwierdzenia odbioru przedmiotowej przesyłki zawarto adnotację, że nie doręczono jej w sposób określony w pkt 1 (do rąk odbiorcy) i pozostawiono przesyłkę w placówce pocztowej, o fakcie tym w dniu 8 lipca 2016 r. umieszczono zawiadomienie w "oddawczej skrzynce pocztowej". Jak wynika z adnotacji zawartej na kopercie, data ta stanowiła tzw. pierwsze awizowanie, drugie miało miejsce w dniu 18 lipca 2016 r. Ponadto na kopercie widnieje zapis "ZWROT nie podjęto w terminie" wraz z odciskiem datownika "27072016 Poznań [...]". Z kolei na zwrotnym potwierdzeniu odbioru w pkt 4, wydający przedmiotową przesyłkę odnotował, że nie doręczono jej, gdyż nie podjęto przesyłki z placówki pocztowej, wskazując na datę 27.06.2016 r., pod czym widnieje nieczytelny podpis pracownika poczty. Naczelny Sąd Administracyjny dokonując oceny prawidłowości sposobu doręczenia tej przesyłki stwierdził, że nie można jednoznacznie stwierdzić, iż jest ono zgodne z przepisami regulującymi doręczanie pism, w szczególności z art. 44 k.p.a. Po pierwsze, doręczyciel, zawiadamiając o pierwszym pozostawieniu pisma w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia (art. 44 § 2 k.p.a.), zaznaczył, że umieścił je w oddawczej skrzynce pocztowej, co budzi wątpliwości w zakresie prawidłowego awizowania przesyłki. Niezrozumiałe jest, dlaczego doręczyciel zaznaczył, że pozostawił awizo w oddawczej skrzynce pocztowej, a nie skrytce pocztowej wskazanej na kopercie. Podkreślono, że skarżący wskazał, jako swój adres do doręczeń na skrytkę pocztową, znajdującą się placówce operatora pocztowego Poznań [...] i to z niej odbiera swoją korespondencję. Powyższe może świadczyć o zasadności jego twierdzeń, że po powrocie do Poznania nie znalazł w swojej skrytce pocztowej awiza, skoro zawiadomienie o pierwszym awizowaniu umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej. Po drugie, istnieje rozbieżność co do daty stwierdzenia niepodjęcia przez adresata przesyłki z placówki pocztowej, bowiem odcisk datownika, potwierdzający ten fakt wskazuje na dzień "27072016", natomiast odręczna adnotacja na dzień 27.06.2016 r. Biorąc powyższe pod uwagę zdaniem NSA przedwczesne było stanowisko Sądu pierwszej instancji o doręczeniu postanowienia SKO z dnia 29.06.2016r. nr [...] z dniem 22 lipca 2016 r. i w konsekwencji odrzucenie skargi z uwagi na wniesienie jej po terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 25.10. 2016r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Postanowieniem z dnia 24.01.2017r. odrzucono zażalenie na powyższe postanowienie. Prowadząc dalej postepowanie i mając na uwadze powyższe stanowisko NSA Sąd orzekający zwrócił się do skarżącego o podanie daty, w której zapoznał się on z treścią postanowienia SKO z dnia 29.06.2016r. nr [...]. W odpowiedzi zawartej w piśmie z dnia 05.07.2017r. skarżący wyjaśnił, że dopiero w dniu 01.08.2016r. zapoznał się z treścią postanowienia SKO z dnia 29.06.2016r. nr [...]. Sąd orzekający nie znalazł podstaw, by zakwestionować to oświadczenie skarżącego. W świetle powyższego, biorąc pod uwagę, iż skarżący w dniu 24 sierpnia 2016 r. wniósł bezpośrednio do Sądu skargę na opisane powyżej postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 29.06.2016r. nr [...] w ocenie Sądu orzekającego wniesiona została ona w ustawowym 30-dniowym terminie, co obligowało Sąd do merytorycznego rozpatrzenia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena prawidłowości postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 29.06.2016r. nr [...] stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Poznania z dnia 04.09.2015r. nr [...] ustalającej, iż należność powstała z tytułu nienależnie pobranego przez skarżącego zasiłku stałego wynosi 2887 zł. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sad dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Z istotnego dla sprawy przepisu art. 134 k.p.a. wynika, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a postanowienie to jest ostateczne. W zakresie odnoszącym się do drugiej, spośród wymienionych w art. 134 k.p.a. przesłanek wydania postanowienia, o którym w nim mowa, a mianowicie "uchybienia terminu do wniesienia odwołania" należy uznać, że uchybienie wskazanego terminu ma miejsce wówczas, gdy przy uwzględnieniu zasad określonych w Rozdziale 10 Działu II k.p.a. zostanie ono złożone po upływie przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. terminu 14 dni. W związku z tym każde, nawet nieznaczne przekroczenie tego terminu już stanowi jego uchybienie. W sytuacji więc, gdy uchybienie terminowi nastąpiło, to przy braku istnienia prośby (wniosku) o przywrócenie terminu - organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydanie na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Fakt stwierdzenia (zaistnienia) tej okoliczności wiąże organ administracji, co jednoznacznie wynika z treści bezwzględnie obowiązującego przepisu art. 134 k.p.a., czyniąc niemożliwym i niedopuszczalnym zarazem operowanie w odniesieniu do tejże okoliczności jakimkolwiek marginesem swobody. Każde więc uchybienie terminowi do wniesienia odwołania powoduje, że organ odwoławczy ma obowiązek wydać postanowienie, o którym mowa w art. 134 k.p.a., tj. postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, chyba że strona domaga się przywrócenia terminu stosownie do art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., a wniosek ten zostanie uwzględniony. Należy podkreślić, iż wniosku o przywrócenie terminu nie można domniemywać (musi być on wyraźnie złożony). Także sam fakt dokonania określonej czynności po terminie, nie może być podstawą do domniemania, że osoba zainteresowana składa wniosek o przywrócenie terminu. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 czerwca 2008r. sygn. akt I OSK 1297/07 "z art. 58 k.p.a. wynika jednoznacznie, że przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić wyłącznie na prośbę strony. W tym zakresie wyłączona została możliwość wszczęcia postępowania przez organ administracji z urzędu" (LEX nr 497635). Tym bardziej, wbrew argumentacji zawartej w skardze nie daje to podstawy do twierdzenia o konieczności pouczenia strony o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Termin do wniesienia odwołania liczony jest od dnia doręczenia stronie decyzji organu I instancji. Przechodząc do meritum sprawy stwierdzić należy, iż organy błędnie ustaliły datę doręczenia zastępczego decyzji Prezydenta Miasta Poznania z dnia 04.09.2015r. nr [...] ustalającej, iż należność powstała z tytułu nienależnie pobranego przez skarżącego zasiłku stałego wynosi 2887 zł na dzień 26.09.2015 r. Skoro decyzja ta została pierwszy raz awizowana w dniu 10.09.2015 r. to termin 14 dni upłynął z dniem 24.09.2015 r., a nie 26.09.2015 r. Nie zmienia to faktu, że odwołanie zostało wniesione w dniu 16.03.2016 r., czyli bezsprzecznie po ustawowym terminie. Nie ma racji skarżący twierdząc, że decyzja została błędnie wysłana na adres ul. [...], ponieważ mimo wskazania tego adresu jako adresu zamieszkania skarżącego w decyzji, organ wysłał decyzję na adres skrzynki pocztowej nr [...], zgodnie z życzeniem skarżącego, który wskazał, ten adres jako adres korespondencyjny. Powtórzyć i podkreślić trzeba, że wprawdzie w samej decyzji Prezydenta Miasta Poznania z dnia 04.09.2015r. nr [...] wskazano w jej nagłówku jako adres skarżącego ul. [...],[...] Poznań, jednak ze zwrotnego poświadczenia odbioru tejże decyzji i koperty pocztowej niezbicie wynika, że jako adres skarżącego wpisano skrytkę pocztową [...],[...]Poznań. Wobec powyższego w/w decyzję doręczono prawidłowo pod wskazany przez skarżącego adres. A ponieważ nie budzi wątpliwości, że skarżący odwołanie złożył po upływie ustawowego terminu skargę na podstawie art.151 p.p.s.a. należało oddalić.