IV SA/Po 424/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie WSA Maciej Dybowski (spr.) WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant sekr. sąd. Monika Wiśniewska po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2006 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję (postanowienie) Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] nr [...] /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/P.Miładowski /-/M.Dybowski KP sygn. IV SA/Po 424/05 U Z A S A D N I E N I E Decyzją ostateczną z dnia [...] nr [...] Wójt Gminy na podstawie art. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.228/ 03/2255 ze zm.- dalej uśr), przyznał A.S. na dziecko M.S.: zasiłek rodzinny w kwocie 43 zł, płatny miesięcznie na okres od 1 lipca 2004 do 31 sierpnia 2005 r.; dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka w kwocie 170 zł, płatny miesięcznie na okres od 1 lipca 2004 do 31 sierpnia 2005 r.; dodatek z tytułu urodzenia dziecka w kwocie 500 zł. Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy decyzją ostateczną z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 6 pkt 6, art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 23 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a-c i lit. e-g ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (j.t. Dz.U. 58/03/514) orzekł o nabyciu przez A.S. statusu bezrobotnego od dnia 11 sierpnia 2003 i prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 19 sierpnia 2003 r. "na okres i w wysokości określonej Ustawą", nie określając ustawowej długości tego okresu. Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. b i art. 73 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. 99/04/1001) orzekł o utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 9 grudnia 2004 r. (k. 12, 14 akt administracyjnych). Wójt Gminy decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 6 ust.1, art. 11, art. 24 ust. 2, art. 25, art. 27 ust. 2, "art. 30", art. 47 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.228/ 03/2255 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku A.S. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, odmówił przyznania A.S. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania w kwocie 400 zł miesięcznie na M.S. W uzasadnieniu Wójt wskazał, że dnia 24 stycznia 2005 r. A.S. złożyła wniosek o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania wraz z koniecznymi dokumentami. Dodatek ten nie przysługuje, jeśli wniosek o przyznanie dodatku złożono po upływie 30 dni od dnia ustania prawa do zasiłku dla bezrobotnych ( art. 11 ust. 6 pkt 1 uśr). Ponieważ Wnioskodawczyni złożyła wniosek o przyznanie ww dodatku dnia 24 stycznia 2005 r., a termin utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych upłynął dnia 9 grudnia 2004 r., (po ponad 30 dniach), nie przyznano A.S. owego dodatku. W odwołaniu A.S. wskazała, że dnia 24 stycznia 2005 r. otrzymała odpis decyzji PUP o utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem 9 grudnia 2004 r.; w tym samym dniu złożyła wniosek o udzielenie Jej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Odwołująca się nie miała żadnych podstaw do wcześniejszego poinformowania Urzędu Gminy o utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych, by otrzymać przysługujące Jej świadczenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 11 ust. 1 i ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.228/ 03/ 2255 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Samorządowe Kolegium w uzasadnieniu podzieliło ustalenia faktyczne i poglądy prawne organu I instancji. Wnioskodawczyni samotne wychowuje córkę M.; dochód rodziny A.S. nie przekracza kryterium dochodowego, uprawniającego do przyznania świadczeń rodzinnych ( art. 5 uśr). Termin 30 dniowy do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 11 ust. 6 pkt 1 uśr, jest terminem prawa materialnego i niezachowanie tego terminu powoduje bezskuteczność ubiegania się o przyznanie pomocy w formie przewidzianej w tym przepisie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A.S. oceniła, że zaskarżona decyzja jest niezgodna prawem; przytoczyła argumenty uprzednio zaprezentowane w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadną. 1. W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153/02/1270 ze zm.– dalej ppsa). Zgodnie z zasadą oficjalności, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją - obowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. 2.W doktrynie trafnie wskazuje się, że wykładnią, czyli interpretacją tekstów prawnych, nazywa się operację myślową, w toku której dokonuje się przekładu zbioru przepisów ogłoszonych w aktach prawodawczych na zbiór norm postępowania równoznaczny jako całość z danym zbiorem przepisów; w toku wykładni dokonuje się przyporządkowania różnokształtnym przepisom prawnym- norm postępowania rozumianych w jakiś jeden, dostatecznie określony sposób ( Z. Ziembiński "Logika praktyczna" PWN 2002 s. 230; M. Zieliński: "Interpretacja jako proces dekodowania tekstu prawnego" WN UAM Poznań 1972 s. 26 i n.; "Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki" W. Pr. 2002 s. s. 47). Podstawą orzekania przez organy stosujące prawo nie jest przepis prawny, lecz norma prawna, w praktyce wywiedziona z szeregu przepisów prawnych- w tym częstokroć ( jak w rozpatrywanej sprawie) także z aktów prawnych o różnej randze. 3.W nauce prawa powszechnie akceptuje się regułę impossibile nulla obligatio (glosa częściowo krytyczna Ewy Łętowskiej do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2002 r. sygn. II SA 129/02- OSP 12/02/157), znajdującą oparcie w szczególności w zasadzie demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r.- Dz.U. 78/97/483, sprost. 28/01/319) i w zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 kpa). Bez znaczenia jest, czy do naruszenia owej zasady doszło ze strony innego organu ( in casu- Kierownika PUP), czy też organu prowadzącego niniejsze postępowanie, bowiem zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa nie może ograniczać się jedynie do organu prowadzącego dane postępowanie. Obywatel nie może znaleźć się w pułapce prawnej, stworzonej na skutek nieprawidłowego działania innego organu administracji publicznej. W tym stanie rzeczy, skoro do naruszenia art. 11 ust. 6 pkt 1 uśr doszło wyłącznie z przyczyn leżących po stronie Kierownika PUP (bowiem Kierownik PUP wydał decyzję o utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych po upływie 45 dni od ustania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a w żadnej wcześniejszej decyzji nie wskazano Zainteresowanej terminu, do którego ustawowo będzie go pobierać), a Zainteresowana tego samego dnia, w którym otrzymała odpis decyzji PUP, wystąpiła z wnioskiem o przyznanie dodatku na podstawie art. 11 ust. 1 uśr (k.8-11,14 akt administracyjnych), to przyjąć należy, że dla Wnioskodawczyni termin z art. 11 ust. 6 pkt 1 zaczął biec od dnia, w którym otrzymała odpis decyzji Kierownika PUP z dnia [...] o utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 9 grudnia 2004 r. (art. 11 ust. 6 pkt 1 w zw. z art. 2 Konstytucji RP i art. 8 kpa). Za tym, że wyłączna przyczyna tak późnego wydania owej decyzji przez Kierownika PUP leżała po stronie organu zatrudnienia przemawia i to, że zlecenie wypłaty A.S. zasiłku dla bezrobotnych za okres od 1 grudnia 2004 do 8 grudnia 2004 r. nosi także datę [...] (k. 13, 14 akt administracyjnych). Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji zobligowany jest ustalić i rozważyć zagadnienia podniesione w uzasadnieniu niniejszego wyroku, będąc związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania ( art. 153 ppsa), przy uwzględnieniu art. 59b uśr. Jedynie na marginesie należy wskazać, że Wójt błędnie w podstawie prawnej decyzji przywołał art. 30 uśr mimo, że przedmiotem postępowania nie było nienależne świadczenie rodzinne Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 135 ppsa, należało orzec jak w sentencji. /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/P.Miładowski /-/M.Dybowski . KP