IV SA/Po 432/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosków K.W. i T.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] marca 2014r. nr [...] w przedmiocie doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu poprzedniego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy K.W. i T.W. wnieśli skargę na decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] marca 2014r. nr [...] w przedmiocie doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu poprzedniego. Skarżący wraz ze skargą złożyli wnioski o przyznanie pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, z których wynika, iż prowadzą gospodarstwo wraz z synem a źródłem ich utrzymania jest wynagrodzenie ze pracę T.W. w kwocie [...] zł. oraz dochód z działalności gospodarczej (kiosk R.) prowadzonej przez K.W. w kwocie [...] zł. Opisując swą sytuację materialną wnioskodawcy ujawnili, iż jedynym ich majątkiem jest mieszkanie o pow. [...] m2. We wnioskach o przyznanie prawa pomocy skarżący ujawnili, iż w związku z działalnością gospodarczą K.W. opłaca koszty ZUS w kwocie [...], opłatę za dzierżawę gruntu w kwocie [...] zł., światło ([...] zł.), wynagrodzenie księgowej ([...] zł.) oraz podatek wynoszący ok. [...] zł. Dodatkowo skarżący spłacają kredyt bankowy ([...] zł.), czynsz za mieszkanie ([...] zł.), gaz ([...] zł.), prąd ([...] zł.) oraz opłatę za RTV i Internet ([...] zł.). Ponadto skarżąca ponosi opłaty związane z telefonem związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej (ok. [...] zł.). Na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.– dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawaną osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że złożone oświadczenia majątkowe nie uzasadniają przyznania wnioskodawcom prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Ze złożonych formularzy wniosków o przyznanie prawa pomocy wynika bowiem, iż skarżący uzyskują stały dochód wynoszący [...] zł. Powyższa kwota powinna wystarczyć na opłacenie kosztów sądowych, które na obecnym etapie ograniczają się do opłacenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł. i opłacenie kosztów koniecznego utrzymania. Wymagany na obecnym etapie postępowania sądowego wpis sądowy nie narazi przy tym skarżących na znaczny uszczerbek, szczególnie biorąc pod uwagę fakt, iż dochody wnioskodawców znacznie przewyższają jego wysokość. W tym miejscu wskazać również należy, iż zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.. regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie, wobec stałego dochodu skarżących przy faktycznej możliwości jego dysponowania i wobec deklarowanych kosztów utrzymania, nie zostały bowiem wykazane w stopniu uzasadniającym zwolnienie od kosztów sądowych. Odnosząc się w tym miejscu do wyliczeń skarżących wskazać należy bowiem, iż nawet fakt zaciągniętego kredytu bankowego z ratą wynoszącą [...] zł. nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów, a spłata zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Zaciągnięte przez stronę kredyty świadczą bowiem o jej zdolnościach płatniczych a przez to wyłączają możliwość przyznania jej prawa pomocy ( post. NSA z 28.06.2005r. II GZ 56/05 ). Odnosząc się do szczegółowych wyliczeń zawartych w formularzach wniosków o przyznanie prawa pomocy wskazać należy również iż wydatki związane z dzierżawą gruntu, opłatami za prąd w kiosku ruchu, wynagrodzeniem księgowej i opłatami za telefon zgodnie z deklaracją wnioskodawców nie stanowią niezbędnych kosztów prowadzonego gospodarstwa domowego lecz stanowią koszty prowadzonej działalności gospodarczej i podlegają rozliczeniu w ramach kosztów jej prowadzenia. Należy także podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący, ze względu na wykazane powyżej okoliczności, do takich osób nie należą. Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200, 203 P.p.s.a. będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Podsumowując należy zaznaczyć, iż w aktualnej sytuacji finansowej skarżących zwolnienie ich od kosztów sądowych byłoby niezasadne. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 §1 pkt 2, art. 255 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.