IV SA/Po 434/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Protokolant St. sekr. sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2010r. sprawy ze skargi A. M., A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2010r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę Decyzją z dnia [...] grudnia 2009r. nr [...] P. Centrum Świadczeń , na podstawie art.1 ust.2, art.9 ust.1 i ust.2, art.12 ust.1, art.15 ust.1 i ust.2, art.25 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (T.j. Dz.U. z 2009r., Nr 1, poz.7 ze zm.) oraz art.3 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r., o świadczeniach rodzinnych (T.j. Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz.992 ze zm.) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (T.j. Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz.1071 ze zm.) odmówił przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz A. M. i A. M.. W uzasadnieniu organ wskazał, iż jednym z warunków niezbędnych dla skorzystania z pomocy państwa świadczonej z funduszu alimentacyjnego jest nie przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego. Zgodnie z art.9 ust.2 ustawy z dnia7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Tymczasem po przeanalizowaniu wniosku i obliczeniu dochodu J. M. (matki uprawnionych) z 2008r. ustalono dochód rodziny w przeliczeniu na osobę na kwotę 847,62 zł miesięcznie , co przekroczyło ustawowe kryterium dochodowe o 122,62 zł. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła J. M., działająca jako pełnomocnik A. i A. M.. Wyraziła ona swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia, podkreślając, że cały czas istnieje zaległość alimentacyjna dłużnika T. M.. Spłata alimentów z 2008r. wyegzekwowanych przez komornika została zaliczona na poczet zaległości alimentacyjnych. Ponadto nie ma prawa do pobierania zasiłków rodzinnych na dzieci. Komornik cały czas prowadzi egzekucję należności alimentacyjnych, która jest bezskuteczna. Utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy na podstawie art. 9 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wyjaśniło, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Warunkiem jednak koniecznym do uzyskania prawa do świadczeń z funduszu jest uzyskanie w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy ( a nie w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku) dochodu na osobę w rodzinie nie przekraczającego kwoty 725 zł. Z analizy akt wynika, iż w zaświadczeniu Naczelnika Urzędu Skarbowego P. – G., wskazany został w roku poprzedzającym okres świadczeniowy czyli w 2008 dochód jaki osiągnęli J. M. i A. M. w kwocie 30.514,28 zł, co na osobę daje kwotę 847,62 zł i tym samym przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego. Na dochód ten prócz wynagrodzenia za pracę składały się również świadczenia wypłacone w 2008r. przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym P. S. M. w P.. W skardze na powyższą decyzję J. M. - pełnomocnik skarżących zawarła żądanie ponownego rozpatrzenie sprawy, podnosząc te same argumenty co w dowołaniu od decyzji I instancji. Do skargi dołączyła zaświadczenia lekarskie dzieci i dane z rejestru ewidencji działalności gospodarczej dłużnika. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło ojej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem organy ustaliły wszechstronnie i w sposób wyczerpujący okoliczności mające wpływ na ustalenie wysokości dochodu na osobę w rodzinie skarżącej. Zasadniczym motywem odmowy przyznania skarżącym świadczenia z funduszu alimentacyjnego było przekroczenie kryterium dochodowego określonego w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r. Nr 1,poz. 7). W myśl art.2 ust.4 cytowanej ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie (dochodzie rodziny) - oznacza to dochód (bądź dochód rodziny), o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych. W tym miejscu należy podkreślić, iż dostarczenie środków utrzymania osobom, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb, a w szczególności dzieciom, jest w pierwszej kolejności obowiązkiem wskazanych w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym członków ich rodziny. Zasada pomocniczości nakłada na państwo obowiązek wspierania jedynie tych osób ubogich, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób; należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji. Zarówno A. jak i A.M. są osobami uprawnionymi do alimentów. Mają odpowiednio 21 i 23 lata i obecnie uczą się w szkole średniej - liceum plastyczne w P. (A.), A. M. jest studentem I roku Politechniki P. (studia stacjonarne). Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Przez pojęcie rodziny należy rozumieć rodziców osoby uprawnionej, małżonka rodzica osoby uprawnionej, osobę, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia oraz dziecko, które ukończyło 25 rok życia otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, ze zm.), a także osobę uprawnioną; do rodziny nie zalicza się: a) dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, b) dziecka pozostającego w związku małżeńskim, c) pełnoletniego dziecka posiadającego dziecko, d) rodzica osoby uprawnionej zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz (art. 2 pkt 2). T. i J. M. są biologicznymi rodzicami A. i A.. Oznacza to, że definicja rodziny została spełniona. Zgodnie z art.3 ust.1 lit.c ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (T.j. Dz.U. z 2006r.,Nr139, poz.992), do dochodu rodziny wlicza się: przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne; deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne oraz inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych w tym m. in. otrzymywane alimenty na rzecz dzieci. Kwota "dochodu rodziny" to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Skoro J. M. złożyła wniosek w organie właściwym wierzyciela dnia [...] września 2009 r., to zasadnym było ustalić kryterium dochodowe na osobę w rodzinie na podstawie łącznego dochodu rodziny osiągniętego w roku poprzedzającym ten okres (2008 r.). Prawidłowo więc organ pierwszej instancji ustalił, że dochód w tej rodzinie łącznie wyniósł 30.514,28 zł, co na poszczególnych jej członków dało kwotę 847,62 zł i tym samym przekroczył kwotę kryterium tj. 725 zł o 122,62 zł. Zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w przypadku utraty dochodu prawo do świadczenia z funduszu ustala się na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego na podstawie dochodu rodziny pomniejszonego o utracony dochód. Przez "utratę dochodu" należy natomiast rozumieć między innymi "utratę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" (art. 2 pkt 17 lit. c ustawy). Uzupełniając powyższe wskazać można na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który wypowiedział się w kwestii przepisów regulujących zasady ustalania dochodu według ustawy o świadczeniach rodzinnych (analogiczne jak w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2009 r. sygn. akt P 45/08 Trybunał stwierdził niekonstytucyjność § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (przepis ten ograniczał możliwość odliczenia dochodu utraconego), podkreślając, że "przyjęta konstrukcja ustalania wysokości dochodu rodziny pozwala przy ustalaniu prawa do zasiłku na uwzględnienie zdarzeń w postaci zarówno utraty dochodu, czyli pogorszenia się sytuacji materialnej rodziny, jak i uzyskania dochodu. W konsekwencji możliwa jest więc korekta ustalenia dochodów rodziny w wyniku ich pomniejszenia, bądź powiększenia". "Ustawodawca uzależnił, co do zasady, prawo do pomniejszenia dochodu rodziny od samego faktu utraty dochodu przez któregoś z jej członków - niezależnie od tego, kiedy owa utrata nastąpiła i w jakim terminie nastąpiło ewentualne uzyskanie innego dochodu". Organy rozpatrujące sprawę pouczyły pełnomocnika skarżących o możliwości wykazania kwestii pomniejszenia dochodu, jednakże nie podniósł on w żadnym z pism jakoby taka okoliczność miała miejsce. Przedłożone natomiast dokumenty świadczące o źródłach dochodu dłużnika alimentacyjnego winny zostać przedstawione komornikowi prowadzącemu postępowanie egzekucyjne w sprawie. Tym bardziej, iż w 2008r. na poczet alimentów wyegzekwowano i przekazano wierzycielce kwotę 17.304,25 zł. Mając na względzie powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. jh