IV SA/Po 438/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz- Frymus (spr.) Sędziowie WSA Bożena Popowska WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi K.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę /-/ B. Popowska /-/ E. Makosz-Frymus /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak M.K./ Wnioskiem z [...] września 2005r. K.P. wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P., Filia N.M. o przyznanie jej, miedzy innymi, pomocy w formie zasiłku celowego na zakup biletu miesięcznego na przejazdy środkami komunikacji miejskiej. Organ administracji publicznej w toku postępowania administracyjnego ustalił, że skarżąca jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy od [...] marca 2000r. bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku utrzymywała się z zasiłku okresowego w wysokości [...] zł miesięcznie. Decyzją nr [...] z [...] stycznia 2006r. Kierownik Filii Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P., Filia N.M., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta P., na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 108 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004r., nr 64, poz. 593 ze zm., dalej: ustawa o pomocy społecznej), odmówił skarżącej przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na zakup biletu miesięcznego na przejazdy środkami komunikacji miejskiej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że skarżąca spełnia przesłanki z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, przy czym jak wynika z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, K.P. dokumentuje fakt poszukiwania pracy przedkładając wyłącznie terminarz wizyt w PUP, co zdaniem organu nie uzasadnia zwiększonej potrzeby w zakresie poruszania się środkami komunikacji miejskiej w celu aktywnego poszukiwania pracy. Zgodnie z art. 108 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w celu określenia sposobu współdziałania w rozwiązywaniu problemów osoby znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej. Organ podjął próby zawarcia kontraktu socjalnego ze skarżącą. Wezwaniem z [...] października 2005r. organ wyznaczył skarżącej dwa terminy stawiennictwa w celu opracowania kontraktu na dzień [...] listopada 2005r. i [...] listopada 2005r. Wskazane pismo skarżąca odebrała osobiście [...]listopada 2005r., mimo tego nie stawiła się na żaden z wyznaczonych terminów, podobnie jak i na kolejne terminy wyznaczane na koniec listopada 2005r. i na grudzień 2005r. W dniach [...] stycznia 2006r. i [...] stycznia 2006r. pracownik socjalny podjął próby uzgodnienia terminu sporządzenia kontraktu socjalnego w miejscu zamieszkania skarżącej, które okazała się jednak bezskuteczne. Mając powyższe na uwadze, jak również treść art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej i pouczenia skarżącej o skutkach braku współdziałania, organ odmówił przyznania pomocy w formie zasiłku celowego. W odwołaniu z [...] lutego 2006r. skarżąca wniosła o zmianę wskazanej decyzji poprzez przyznanie jej wnioskowanego zasiłku celowego, podnosząc, że nieprawdzie są ustalenia organu o braku współpracy z jej strony. Ponadto skarżąca podniosła, że zawarcie kontraktu socjalnego nie jest niezbędne do przyznania zasiłku celowego, bowiem zarówno przepis art. 108 jak i art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej nie nakładają takiego obowiązku na organ. SKO decyzją nr [...] z [...] marca 2006r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie drugoinstancyjne organ wskazał, że skarżąca była każdorazowo pouczana o konsekwencjach wynikających z art. 4 ustawy o pomocy społecznej, jak również o konsekwencjach wynikających z art. 11 ust. 2 tej ustawy wobec braku współdziałania osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia. W ocenie organu skarżąca nie podjęła starań zmierzających do podpisania kontraktu socjalnego. Ponadto organ odwoławczy, uznał za organem I instancji, że skarżąca nie podejmuje wysiłku i działań zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i poprawy swojej sytuacji. Na wskazaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której domagała się stwierdzenia niezgodności w/w decyzji z prawem. Skarżąca podtrzymała argumenty wyrażone w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a ponadto zarzuciła naruszenie przepisów art. 1, 2 i 43 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej i art. 10, art. 81, 89§1 i 107 kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269, dalej: u.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art.1 §1 u.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 u.s.a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. W ocenie Sądu argumenty skarżącej, zarzucające organom I i II instancji naruszenie przepisów art. 2 ustawy o pomocy społecznej są chybione. Przepis art. 2 ust. 1 stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Kolejne przepisy ustawy precyzują sposób realizacji tego celu przez właściwe organy administracji publicznej. Nie można przy tym, tak jak to czyni skarżąca, wybiórczo powoływać się na przepisy ogólne ustawy o pomocy społecznej, pomijając przepisy art. 3 i art. 4 wskazanej ustawy. Pierwsza ze wskazanych regulacji wskazuje, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jak wynika z literalnego brzmienia powołanego przepisu pomoc społeczna wspiera aktywną postawę osób, które podejmują pewne kroki w celu zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Zwrot "wysiłki" jednoznacznie wskazuje, że osoba ubiegająca się o wsparcie ze strony pomocy społecznej winna faktycznie podejmować działania zmierzające do zmiany swojej sytuacji życiowej. Z pewnością za taką aktywność nie może zostać uznane wyłącznie złożenie wniosku o przyznanie świadczenia. Ponadto istotny w niniejszej sprawie jest również przepis art. 4 nakładający na osoby korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Umiejscowienie tego przepisu w dziale przepisów ogólnych ustawy o pomocy społecznej, oznacza że jest to zasada obowiązująca na gruncie spraw rozstrzyganych w oparciu o przepisy tej ustawy, a w szczególności przepisy uzależniające przyznanie świadczenia od współpracy wnioskodawcy. Stąd też podnoszone przez skarżącą wywody, że sporządzenie kontraktu socjalnego nie jest warunkiem koniecznym do przyznania świadczenia, nie są uprawnione. Istotnie literalne brzmienie art. 11 ust. 2 wskazuje, że brak współdziałania lub odmowa zawarcia kontraktu socjalnego może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Podobnie jak przepis art. 108 ust. 1, który stanowi, że w celu określenia sposobu współdziałania w rozwiązywaniu problemów osoby lub rodziny znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej pracownik socjalny ośrodka pomocy społecznej może zawrzeć kontrakt socjalny z tą osobą lub rodziną. Przy czym, jak już wcześniej wskazano, regułą ogólną jest obowiązek współdziałania samych zainteresowanych z organami pomocy społecznej w celu rozwiązania ich trudnej sytuacji życiowej. Zapisy ustawy zostawiają organom pewną swobodę decyzyjną, jeżeli chodzi o uzależnienie przyznania świadczenia od sporządzenia kontraktu społecznego i współdziałania osoby zainteresowanej, co oznacza, że organy mogą uzależnić przyznanie takiej pomocy od wskazanych w art. 11 ust. 2 i art. 108 ust. 1 przesłanek. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach niniejszej sprawy, organy wyraźnie wskazały skarżącej na możliwość odmowy przyznania świadczenia w przypadku niesporządzenia kontraktu socjalnego, albo braku współdziałania. Biorąc pod uwagę kilkukrotne doręczanie skarżącej wezwań na spotkania w celu sporządzenia kontraktu socjalnego – każdorazowo z pouczeniem o treści art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, nie sposób przyjąć, że doszło do naruszenia zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego. Strona była bowiem informowana o toczącym się postępowaniu i wzywana przez organ administracji do wzięcia w nim udziału poprzez stawienie się do sporządzenia kontraktu socjalnego. Bezzasadne są również zarzuty naruszenia przepisów art. 81, 89 § 1 i 95 § 1 k.p.a., skoro rozprawy w postępowaniu administracyjnym nie są regułą, a organ przeprowadza je tylko w wyjątkowych sytuacjach, albo gdy przepis szczególny tak stanowi. W niniejszej sprawie nie zaszły żadne z ustawowych przesłanek, a nadto podkreślić należy, że skarżąca nie domagała się przeprowadzenia rozprawy, nie przedstawiła też żadnych okoliczności wskazujących, że przyspieszyłoby to lub uprościło postępowanie. Niezrozumiałe jest twierdzenie skarżącej, że decyzja odwoławcza narusza art. 107 k.p.a. przez to, że jest arbitralna i "urąga zasadom tworzenia takich aktów". W ocenie Sądu organ II instancji prawidłowo wskazał fakty i podstawy prawne stanowiące podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Reasumując, organy kierując się zasadą współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej osób ubiegających się o świadczenie pomocy społecznej, mogły uzależnić przyznanie zasiłku celowego od sporządzenia kontraktu socjalnego – o czym pouczyły skarżącą. Stąd też odmowę przyznania świadczenia, w świetle powołanych przez organy przepisów i materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, należało uznać za zgodną z prawem, a skargę jako bezzasadną oddalić zgodnie z art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm.) /-/ B. Popowska /-/ E. Makosz – Frymus /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak