IV SA/Po 439/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędziowie WSA Donata Starosta (spr.) WSA Izabela Bąk-Marciniak Protokolant ref. staż. Agata Pawlicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2016 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę w całości; 2. przyznaje adwokat E.B. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych podwyższone o kwotę 110,40 (sto dziesięć 40/100) złotych stanowiącą podatek od towarów i usług - łącznie 590,40 (pięćset dziewięćdziesiąt 40/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Decyzją z dnia [...] lutego 2016r., znak: [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działająca z upoważnienia Prezydenta Miasta, na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39 ust. 1 i 2, 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t.j. Dz. U z 2015 r. poz. 163 z późn. zm.; zwanej dalej jako "u.p.s.") i § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń , pieniężnych z pomocy społecznej ( Dz. U. z 2015 r poz. 1058) oraz art. 104 i art. 108 ustawy z dnia 13 czerwca 2960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. Z 2016 r. poz. 23; zwanej dalej jako "k.p.a") przyznał M. S. (zwanemu dalej jako "Skarżący") zasiłek celowy w kwocie [...]zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do doładowania energii elektrycznej oraz koszty związane z uzupełnieniem brakującego opału na sezon grzewczy [...]. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji przedstawił sytuację bytowo- zdrowotną wnioskującego oraz wyjaśnił, że została ona ustalona w oparciu o przeprowadzony w dniu [...] stycznia 2016r. wywiad środowiskowy. Dochód Skarżącego nie przekroczył kryterium dochodowego. W odwołaniu od decyzji organu I instancji Skarżący zakwestionował wysokość przyznanego zasiłku. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 1 kwietnia nr [...] ma podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło że w dniu [...] stycznia 2016r. przeprowadzono ze Skarżącym aktualizację wywiadu środowiskowego. W tym samym dniu Skarżący złożył oświadczenie o stanie majątkowym. Kolegium ustaliło, że Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie pracuje zawodowo ani dorywczo. Jego jedynym dochodem jest zasiłek stały w kwocie [...]zł miesięcznie. Skarżący posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności. Ponadto Kolegium ustaliło na podstawie pisma Spółki A z dnia [...] stycznia 2016r., że w roku 2015 na koncie Skarżącego zostały wystawione i zaksięgowane faktury na łączną kwotę [...]zł. W przeliczeniu na miesiąc daje to kwotę [...]zł. Wobec tego Kolegium uznało, decyzja organu pierwszej instancji, przyznająca Skarżącemu kwotę [...]zł tytułem zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup energii elektrycznej oraz kwotę [...]zł z przeznaczeniem na uzupełnienie opału, została wydana zgodnie z przepisami obowiązującego prawa oraz jest w pełni zasadna. Organ pierwszej instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego wydając tę decyzję. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. S. stwierdził, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem art. 35 § 4 k.p.a. W jego ocenie organ pozostawał w bezczynności. Podniósł, że organ nie zawiadomił go o niezałatwieniu sprawy w terminie oraz o przyczynach zwłoki. Zaznaczył, że kwota przyznanego zasiłku została wypłacona dopiero w dniu [...] marca 2016 r., a nie jak wskazano to w decyzji w dniu [...] lutego 2016 r. W ocenie Skarżącego organ nie ustalił też jaka jest rzeczywista sytuacja zdrowotna Skarżącego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia [...] września 2016 r. pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów udzielonej z urzędu pomocy prawnej, nieopłaconych w całości ani w części. Pełnomocnika Skarżącego powtórzył argumentację zawartą w skardze, a także zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. W ocenie pełnomocnika Skarżącego organ nie wyjaśnił w sposób dogłębny wszystkich okoliczności faktycznych sprawy mających istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, a także nie dokonał analizy aktualnej sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej skarżącego. Skutkiem tego zarówno organ pierwszej instancji oraz organ drugiej instancji nie wyjaśnił istoty sprawy, mającej znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Organ, badając stan faktyczny sprawy w celu wydania decyzji w przedmiocie przyznania zasiłku celowego, miał obowiązek dokonania dogłębnej analizy sytuacji finansowej oraz osobistej skarżącego aktualnej na dzień orzekania w sprawie, a następnie skonfrontowanie jej z ponoszonymi przez nią wydatkami oraz wysokością otrzymywanego przez nią rzeczywiście dochodu. Organ I i II instancji nie wziął pod uwagę, przy rozpatrywaniu sprawy skarżącego, jego aktualnego stanu zdrowia (potwierdzonego dokumentami w postaci wypisów ze szpitala), umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, niezdolności do pracy, jak również okoliczności iż Skarżący oczekiwał na kolejną już operację prawej ręki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016 r. poz. 718; zwanej dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), kontrola dokonywana przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Ewentualne stwierdzenie uchybień w działaniu administracji publicznej obliguje sąd od uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności, bądź też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 ust. 1 p.p.s.a.). Sąd administracyjny, kontrolując działalność administracji publicznej, pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. związany granicami sprawy, a nie granicami skargi. Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszym postępowaniu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] utrzymująca w mocy wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta K. decyzję z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] przyznającą Skarżącemu zasiłek celowy w kwocie [...]zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do doładowania energii elektrycznej oraz koszty związane z uzupełnieniem brakującego opału na sezon grzewczy [...]. Z przepisu art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s wynika, iż zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek celowy może być przyznany również w celu realizacji postanowień kontraktu socjalnego (art. 39a. ust. 1 u.p.s.), osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego (art. 40 ust. 1 u.p.s.), a także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej (art. 40 ust. 2 u.p.s.). Zaznaczyć trzeba, że decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania zasiłku celowego ma charakter decyzji uznaniowej. Taki charakter decyzji oznacza, że organ administracji ma swobodę decyzyjną, co do ustalenia treści decyzji uznaniowej, związaną z realizowaniem określonej w zakresie przedmiotu decydowania, polityki państwa. Kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do takich decyzji ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz czy organ w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu owego materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu owego uprawnienia. Istotne znaczenie przy tym ma uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 1794/10 dostępny na http://cbois.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu organy rozpatrujące niniejszą sprawę nie uchybiły wskazanym powyżej przepisom, w wystarczającym stopniu zebrały i oceniły materiał dowodowy. Bezspornym jest, że Skarżący spełnia kryteria wynikające z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., jednak rozpoznając niniejszą sprawę na uwadze należało mieć w szczególności podstawowe cele jakie spełniać ma instytucja pomocy społecznej. Z art. 2 ust. 1 u.p.s. wynika, że ma ona na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zwrócić należy również uwagę na treść art. 3 ust. 1 u.p.s. w którym wskazano, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Ponadto istotnym jest, że z art. 3 ust. 4 u.p.s. wynika, iż potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Bezspornym w rozpoznawanej sprawie pozostaje, że Skarżący spełnia przesłanki do przyznania żądanego świadczenia z pomocy społecznej. Z prawidłowo poczynionych ustaleń organu wynika, że Skarżący samodzielnie jednoosobowe gospodarstwo domowe. Mieszka sam, nie posiada innych osób na utrzymaniu. Nie pracuje zawodowo, ani dorywczo. Orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. orzekania o Niepełnosprawności z dnia 21lutego 2012 r. został zaliczony do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Skarżący jest obejmowany systematycznie pomocą w formie zasiłków celowych, zasiłku stałego, a także ma przyznaną pomoc w formie gorącego posiłku. Ponadto Skarżący ma opłaconą składkę na ubezpieczenie zdrowotne od kwoty zasiłku stałego. Dochodem Skarżącego w miesiącu grudniu 2015 roku, tj. miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku był zasiłek stały w pełnej wysokości tj. [...] zł. Kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje wysokość przyznanego Skarżącemu zasiłku celowego. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela przywołany przez Kolegium pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 2 sierpnia 2012r., sygn. I OSK 407/12, iż wydając decyzję z zakresu pomocy społecznej organ winien kierować się przesłankami ustawowymi, w tym między innymi wskazaniami zawartymi w art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. stanowiącymi iż rodzaj i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy oraz, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, jeśli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Wobec bowiem ograniczonych środków finansowych organ nie jest w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc w zgłaszanej przez nie wysokości. Musi zatem przyjąć obiektywne kryteria, według których dokonuje rozdziału środków finansowych. Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśniło, że kwota [...]zł przyznana tytułem zasiłku celowego na zakup energii ustalona została jako kwota faktur wystawionych przez Spółkę A Podzielona przez 12 miesięcy. Skarżący kwestionując wysokość przyznanego zasiłku nie przedstawił żadnych okoliczności jakie przemawiać maiłyby za przyznaniem zasiłku w innej wysokości. Ponadto należało mieć na uwadze, że Skarżący objęty jest systematyczną opieką MOPS m.in. w formie zasiłków celowych i okresowych, pomocy w zakresie dożywiania oraz opłacane są za niego składki na ubezpieczenie zdrowotne. Reasumując wskazać należy, że w ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu. Organy w sposób wystarczająca zebrały i oceniły materiał dowodowy. Zarzuty podniesione w skardze nie mogą odnieść zamierzonego przez Skarżącego skutku. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu nie jest podniesiona w skardze kwestia bezczynności organu. W sytuacji jeśli Skarżący uważa, że organ pozostawał w bezczynności służyło mu prawo do założenia zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie w trybie art. 37 k.p.a., a następnie skarga na bezczynność organu do sądu administracyjnego. Ponadto jako niezasadne Sąd ocenił zarzuty podniesione w piśmie pełnomocnika Skarżącego z dnia [...] września 2016 r. Wbrew argumentacji pełnomocnika Skarżącego organy w sposób wystarczający ustaliły stan faktyczny sprawy, następnie odniosły go do sytuacji materialnej i zdrowotnej Skarżącego. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku. Wynagrodzenie pełnomocnika wyznaczonego z urzędu ustalone zostało na podstawie § 21 ust. 12 pkt 1 lit. c oraz pkt 2 lit. a Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2015 poz. 1801).