IV SA/Po 44/05

WyrokWSA w Poznaniu2006-08-31

Skład orzekający: Grażyna Radzicka, Bożena Popowska, Izabela Kucznerowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy praca przymusowa na rzecz III Rzeszy na terytorium Polski w czasie II wojny światowej może być podstawą do przyznania uprawnień kombatanckich na podstawie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego?
Ratio decidendi
Praca przymusowa na rzecz III Rzeszy na terytorium Polski w czasie II wojny światowej nie jest uznawana za działalność kombatancką w rozumieniu ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Ustawa precyzyjnie określa rodzaje represji, które kwalifikują do przyznania uprawnień, a praca przymusowa u gospodarzy niemieckich nie mieści się w tym katalogu. W związku z tym, organ administracyjny słusznie odmówił przyznania uprawnień kombatanckich.
Stan faktyczny
Skarżący S. Z. domagał się przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pracy przymusowej na rzecz III Rzeszy na terenie Polski w czasie II wojny światowej. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dwukrotnie odmówił przyznania tych uprawnień, argumentując, że wskazany rodzaj represji nie podlega przepisom ustawy. Skarżący powtarzał swoje zarzuty w skardze do sądu, podkreślając doznane represje. Sąd administracyjny uznał skargę za nieuzasadnioną.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bożena Popowska As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant ref.-staż. Paweł Grzęda po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. oddala skargę /-/I.Kucznerowicz /-/G.Radzicka /-/B.Popowska KP Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił przyznania uprawnień kombatanckich S. Z. z tytułu pracy przymusowej na rzecz III Rzeszy na terenie Polski w czasie II wojny światowej i to z tych powodów, że wykazany przez wnioskodawcę rodzaj represji nie podlega przepisom ustawy z 24 stycznia 1941 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. nr 42, poz. 371 ze zm.). We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy S. Z. zarzucił, że represją wobec niego: była nienawiść Niemców do niego - obywatela Polski, praca przymusowa w miejscowości K. K., okres ukrywania i następnie praca przymusowa w P.. Z tych powodów w oczach S. Z. winien on otrzymać uprawnienia kombatanckie. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z [...] r. podtrzymując dotychczasową argumentację związaną z odmową przyznania uprawnień kombatanckich. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący powtórzył zarzuty zarówno z wniosku jak i odwołania podkreślając, że represje jakich doznał podczas II wojny światowej w pełni uzasadniają żądania przyznania uprawnień kombatanckich. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153 poz. 1269 ze zm.) podczas kontroli działalności administracyjnej Sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonej decyzji administracyjnej z prawem, w świetle stanu faktycznego sprawy ustalonego przed tym organem. Art. 1 ust. 1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. nr 42, poz. 371 ze zm.) określa, że kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. Dokładne wyliczenie jaka działalność jest, w świetle ustawy, działalnością kombatancką zawiera ust. 2 tego artykułu. Z kolei w art. 2 wymienionej ustawy opisano formy działalności równorzędne z działalnością kombatancką, zaś zgodnie z art. 4 wymienionej ustawy, jej przepisy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Oznacza to, że represjami za które są przyznawane uprawnienia kombatanckie są okresy przebywania: 1) z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych: a) w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady, b) w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, c) w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, 2) z przyczyn narodowościowych i rasowych w gettach, 3) z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych: a) w więzieniach oraz poprawczych obozach pracy i poprawczych koloniach pracy podległych Głównemu Zarządowi Obozów i Kolonii Poprawczych NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR, b) na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR, 4) w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956, na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne albo w latach 1944-1956 bez wyroku - za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość. W aktach administracyjnych znajdują się zeznania świadków potwierdzające, że skarżący pracował w czasie wojny u gospodarzy niemieckich, w tym również zeznania świadków którzy podali, że pracowali razem ze skarżącym. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w obu swoich decyzjach nie kwestionował żadnej z przytaczanych przez skarżącego i świadków okoliczności oraz losów skarżącego. Również Sąd tego nie czyni. Okoliczności te nie są natomiast żadną z wyszczególnionych w ustawie a przytoczonych wyżej represji. Oznacza to, że w opinii Sądu Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych słusznie odmówił skarżącemu przyznania uprawnień kombatanckich. Również Naczelny Sąd Administracyjny prezentuje pogląd, że praca przymusowa nie została uznana za działalność kombatancką, przez ustawę z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (wyrok NSA z 26 kwietnia 2001 r. sygn. V SA 2570/00, LEX 81362). W powyższych okolicznościach, uznając skargę za nieuzasadnioną, na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę należało oddalić. /-/ I. Kucznerowicz /-/ G. Radzicka /-/ B. Popowska za nieobecnego Sędziego /-/G.Radzicka KP

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło