IV SA/Po 444/14
WyrokWSA w Poznaniu2015-01-29
Skład orzekający: Tomasz Grossmann, Donata Starosta, Izabela Paluszyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przekroczenie granic obszaru górniczego określonego w koncesji na wydobywanie kopalin stanowi działalność prowadzoną bez wymaganej koncesji, podlegającą opłacie podwyższonej na podstawie art. 140 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego, czy też rażące naruszenie warunków koncesji, podlegające opłacie dodatkowej na podstawie art. 139 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przekroczenie granic obszaru górniczego określonego w posiadanej koncesji i rozpoczęcie eksploatacji sąsiedniego złoża stanowi rażące naruszenie warunków koncesji, a nie działalność prowadzoną bez wymaganej koncesji. W związku z tym, zastosowanie art. 140 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego przez organy było błędne, a sprawa powinna być rozpatrywana w oparciu o art. 139 ust. 1 tej ustawy. Ponadto, sąd wskazał, że wpływy z opłaty podwyższonej stanowią dochód gminy (60%) i NFOŚiGW (40%), a nie wyłącznie dochód powiatu.Stan faktyczny
Spółka A została ukarana decyzją Starosty G. i utrzymującą ją w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. opłatą podwyższoną za wydobywanie kruszywa naturalnego z udokumentowanego złoża "[...]" bez wymaganej koncesji. Spółka posiadała koncesję na wydobycie z innego złoża, jednak przekroczyła jego granice, rozpoczynając eksploatację sąsiedniego złoża. Spółka kwestionowała kwalifikację swojej działalności jako prowadzonej bez koncesji, argumentując, że było to jedynie rażące naruszenie warunków posiadanej koncesji. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty G. i określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Donata Starosta (spr.) WSA Izabela Paluszyńska Protokolant ref. staż. Agata Pawlicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za działalność wykonywaną bez wymaganej koncesji 1.uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty G.z dnia [...] sierpnia 2013 r. [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącego Spółki A kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] Starosta G. na podstawie art. 104 ust. 1, ust. 2 pkt 3, ust. 3 pkt 3, ust. 6, art. 141 ust. 4, art. 142 ust. 1 i ust. 2, art. 143 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2011 r. Nr 163 poz. 981) zwanej dalej jako "p.g.i.g" oraz art. 104 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267) zwanej dalej jako "k.p.a." w pkt 1 ustalił opłatę podwyższoną dla Przedsiębiorcy S.N., prowadzącego działalność gospodarczą po nazwą Spółka A (dalej jako "skarżący") za działalność wykonywaną bez wymaganej koncesji - -wydobywanie kruszywa naturalnego z udokumentowanego złoża "[...]" – działka nr ewidencyjny [...] w m. W. gm. T. W ppkt 1 pkt 1 Starosta wskazał, że opłata podwyższona w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożona przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny (40 x 0,51 zł/t x 43.672 t) wynosi 890.908,80 zł. W ppkt 2 pkt 1 Starosta wskazał, że wpływy z tytułu niniejszej opłaty podwyższonej stanowią dochód powiatu, wskazując jednocześnie konto bankowe na które należy wpłacić ww. kwotę. W pkt 2 Starosta ustalił termin płatności niniejszej opłaty – 14 dni od dnia, w którym decyzja jest ostateczna.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że skarżący posiadał koncesję z dnia [...] kwietnia 2004 r. na wydobywanie kopalin ze złoża "[...]" w granicach utworzonego obszaru górniczego "[...]" o powierzchni [...] m2, wyznaczonego na mapie w skali 1:1000, stanowiącego załącznik do koncesji, natomiast nie posiadał zezwolenia do wydobywania kopalin ze złoża "[...]". Dalej organ wyjaśnił, że ostateczne rozliczenie zasobów bilansowych złoża "[...]" wg. stanu na dzień [...].12.2011 r. nastąpiło w formie "Dodatku nr 1 do dokumentacji geologicznej złoża kruszywa naturalnego [...] kat C1". Ze względu na niewielkie wydobycie w ostatnim kwartale 2011 r. organ uznał, że eksploatację tego złoża ostatecznie zakończono w październiku 2011 r. W dniu [...] grudnia 2011 r. przeprowadzono kontrolę dotyczącą kopalin na działce [...]. W dniu kontroli nie prowadzono prac wydobywczych, skarżący przedstawił ostatnią zaktualizowaną mapę wyrobiska według stanu na dzień [...].08.2011 r. Na podstawie tej mapy oraz oględzin organ stwierdził postęp robót górniczych w stosunku do stanu z dnia [...].10.2011 r., uznając że przekroczono granice złoża "[...]" i tym samym rozpoczęto eksploatację złoża "[...]", jednak z powodu braku możliwości pomiaru w dniu kontroli, nie określono zasięgu przekroczenia granic złoża "[...]" oraz wielkości wydobycia ze złoża "[...]".
Dalej organ wyjaśnił, że zlecił specjalistom wykonanie obliczeń kopaliny wydobytej poza obszarem górniczym "[...]". Przedłożone przez uprawnionego geodetę opracowanie oparte na geodezyjnym pomiarze sytuacyjno-wysokościowym wykonanym w dniu [...].05.2012 r. ocenił jako rzetelne i merytorycznie poprawne. Wskazał, że wynika z niego, iż wielkość wydobycia kopaliny ze złoża "[...]" wynosi 56.207,5 tony. Ponadto jak wyjaśnił organ, skarżący przedstawił operat geodezyjny z obliczenia kubatury wydobytych mas ziemi ze złoża "[...]" sporządzony przez uprawnionego geodetę, z którego to operatu wynika, iż wydobycie kruszywa ze złoża "[...]" wynosiło 45.259,8 ton.
Organ stwierdził, że obydwa pomiary są prawidłowe i rzetelne, a różnice wynikają z metod pomiaru i obliczeń. Nadto stwierdził również, że geodeta wykonujący pomiar na rzecz skarżącego nie dysponował mapą zasadniczą przedstawiającą stan nieruchomości przed rozpoczęciem wydobycia. W związku z tym organ zwrócił się do skarżącego o wykonanie nowych obliczeń z wykorzystaniem danych z mapy zasadniczej z dokumentacji złoża "[...]" i mapy terenu według stanu na wrzesień 2012 r. Z przedstawionych nowych obliczeń wynika, iż wydobycie kopaliny wynosiło 48.525 ton. Również to opracowanie organ uznał za rzetelne i spójne.
Obie opinie zdaniem organu potwierdzają, że miało miejsce wydobycie ze złoża "[...]", natomiast ich analiza stwierdza zdaniem organu, że rzeczywista ilość wydobycia jest trudna do oszacowania, jednak ustalił on ją na 48.525 – 56.207,5 ton i przyjął, że ze złoża wydobyto nie mniej niż 48.525 ton kruszywa, a łączna sprzedaż po odliczeniu strat eksploatacyjnych powinna się kształtować na poziomie 43.672 ton i jest to ilość kruszywa, która przyniosła przedsiębiorcy korzyść gospodarczą.
Ponadto organ wyjaśnił, że skarżący poinformował, iż wyrokiem nakazowym w sprawie o sygn. akt II [...] Sąd Rejonowy w G. Wydział II Karny uznał skarżącego za winnego zarzucanego mu czynu "jako przedsiębiorca zakładu górniczego [...] położonego w m. W. gm. T., powiat g., województwo w. dopuścił się w okresie pomiędzy [...] czerwca 2011 r. a [...] listopada 2011 r. nadziałce [...] położonej w miejscowości W., gm. T., powiat g., województwo w. czynu noszącego znamiona wykroczenia tj. wydobywał kopalinę poza granicami obszaru górniczego, tj. wykroczenia z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze".
Dalej Starosta wyjaśnił, że odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego o umorzenie postępowania w związku z ww. wyrokiem sądu powszechnego.
Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ I instancji uznał, iż zasadne jest zastosowanie art. 140 ust. 3 p.g.i.g. Do obliczeń organ przyjął ilość kopaliny, która przyniosła skarżącemu korzyść gospodarczą tj. 43.672 ton i stawkę określoną w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 25 listopada 2010 r. w sprawie stawek opłat eksploatacyjnych (Dz.U. 232 poz. 1523), która dla kruszywa naturalnego w okresie rozliczeniowym wynosiła 0,51 zł/t.
W odwołaniu skarżący zarzucił organowi I instancji błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia poprzez przyjęcie, iż skarżący wydobywał, bez wymaganej koncesji kopaliny na działce nr [...], wbrew ustaleniom Sądu Rejonowego w G. Wydział II Karny, pomimo iż w obrocie prawnym do 2013 r. funkcjonowała koncesja z dnia [...] kwietnia 2003 r., w oparciu o którą skarżący prowadził wydobycie kopaliny na działce nr [...] zakład górniczy "[...]". Zarzucił organowi również naruszenie art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) zwanej dalej jako "p.p.s.a" polegające na pominięciu ustaleń zawartych w ww. wyroku Sądu Rejonowego. Nadto zarzucił organowi I instancji naruszenie przepisu art. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.i.g. poprzez jego błędne zastosowanie, wynikające z przyjęcia iż skarżący wydobywał kopaliny bez wymaganej koncesji. Zdaniem skarżącego organ nie zastosował również pkt 4.20 pkt 3 części IV załącznika nr 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 grudnia 2011 r. w sprawie dokumentacji mierniczo-geologicznej.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 140 ust. 1, ust. 3 pkt 3 p.g.i.g. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło treść przepisu art. 127 § 1 k.p.a., art. 1 ust. 1 pkt 2 i art. 140 ust. 1 p.g.i.g.
W ocenie organu odwoławczego bezspornym pozostawało, że skarżący posiadał koncesję z dnia [...] kwietnia 2004 r. na wydobywanie kopalin ze złoża "[...]" w granicach utworzonego obszaru górniczego "[...]" o powierzchni [...] m2 i koncesja ta nie obejmowała wydobywania kopalin ze złoża "[...]".
Zdaniem Kolegium Starosta prawidłowo przystąpił do ustalenia wysokości opłaty za wydobywanie kruszywa bez wymaganej przepisami prawa koncesji. SKO uznało, że obie przedstawione w sprawie opnie potwierdzają, że miało miejsce wydobycie ze złoża "[...]". Za celowe Kolegium uznało uwzględnienie wniosku skarżącego i przyjęcie za podstawę obliczeń wielkości w zakresie ilości wydobycia ze złoża "[...]" bez wymaganej koncesji wynikających z przełożonej przez skarżącego opinii. Dla obliczeń opłaty przyjęte ilość kopaliny, która przyniosła skarżącemu korzyść gospodarczą tj. 43.672 tony i stawkę określoną ww. rozporządzeniu z dnia 25 listopada 2010 r.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu SKO wskazało, że przepis art. 11 p.p.s.a. ni miał zastosowania, bowiem w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z przestępstwem, a jak wprost wynika z treści wyroku sądu powszechnego, z wykroczeniem.
Zdaniem Kolegium nie mają też zastosowania przepisy rozporządzenia z dnia 22 grudnia 2011 r. , bowiem wydane zostały na podstawie art. 116 ust. 7 p.g.i.g.i dotyczą przedstawienia aktualnej sytuacji geologicznej oraz górniczej zakładu górniczego. Ponadto do wyliczenia opłaty podwyższonej przyjęta została ilość kruszywa naturalnego, która przyniosła przedsiębiorcy korzyść gospodarczą tj. faktyczna łączna sprzedaż, po odliczeniu strat eksploatacyjnych, w ilości 10% wydobytej kopaliny.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu S.N. zarzucił decyzji SKO naruszenie art. 77 ust. 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. oraz art. 6 i art. 7 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na przyjęciu, iż skarżący wydobywał bez wymaganej koncesji kopaliny na działce nr [...] pomimo, iż w obrocie prawnym do 2013 r. funkcjonowała koncesja z dnia [...] kwietnia 2003 r. , w oparciu o którą prowadził wydobycie kopaliny na działce nr [...] zakład górniczy "[...]", a w konsekwencji naruszenie prawa materialnego art. 140 ust. 1 p.g.i.g. poprzez jego błędne zastosowanie. Zarzucił również organowi naruszenie pkt 4.20 pkt 3 części IV załącznika nr 1 ww. rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 grudnia 2011 r. poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie błędu pomiarowego uzyskanych obliczeń. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji oraz umorzenie postępowania w sprawie ustalenia podwyższonej opłaty za wydobywanie kopaliny bez wymaganego zezwolenia, o zasądzenie kosztów postępowania, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
W uzasadnieniu wskazał, że ustawodawca w art. 140 ust. 1 p.g.i.g. uregulował kwestę wydobywania kopalin bez zezwolenia, a w art. 139 ust. 1 ww. ustawy działalność wykonywaną z rażącym naruszeniem warunków określonych w koncesji lub zatwierdzonym projekcie robót geologicznych. Tym samym ustawodawca dokonał rozróżnienia działalności wykonywanej bez wymaganej koncesji oraz działalności wykonywanej z rażącym naruszeniem warunków określonych w koncesji. Gdyby uznać za prawidłową kwalifikację przyjętą przez SKO, to działanie skarżącego polegające na naruszeniu granicy wyznaczonej w koncesji, zostałoby uznane za jednoznacznie naganne z działaniem osoby, która nie uzyskawszy koncesji prowadziłaby wydobycie bez koncesji i innych wymaganych decyzji i zezwoleń. Działalność skarżącego można ewentualnie zakwalifikować jako wydobycie kopaliny z naruszeniem warunków posiadanej koncesji. Wydobycie ze złoża "[...]" było skutkiem przekroczenia granicy wyznaczonego obszaru koncesyjnego, zatem ciężar naruszenia przepisów prawa i warunków koncesji i ciężar zawinienia skarżącego jest inny od prowadzenia wydobycia bez koncesji. Nie można zatem uznać, że skarżący prowadził działalność bez koncesji, bowiem koncesję taką posiadał.
Skarżący podniósł również, że skoro ustawodawca dopuścił błąd pomiarowy objętości kruszywa oraz błąd oszacowania średnich wartości parametrów złoża i zasobów, a wątpliwości nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść przedsiębiorcy, to zarówno biegły jak i organy rozpoznające sprawę winny uwzględnić kwestię błędu pomiarowego wyliczonej ilości kopaliny i umniejszyć wyliczoną ilość kruszywa o wielkość błędu pomiarowego.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skarżącego Kolegium wskazało, że przedsiębiorca posiadający koncesję uprawniony jest do wydobywania kopalin w jej granicach. Na wydobycie ze złoża "[...]" należało uzyskać odrębną koncesję i tym samym wydobywanie kruszywa i innego złoża uznane winno być jako wydobywanie go bez koncesji. Z kolei odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów rozporządzenia z dnia 22 grudnia 2011 r., Kolegium wskazało, że wydane ono zostało na podstawie art. 116 ust. 7 p.g.i.g.i dotyczy przedstawienia aktualnej sytuacji geologicznej oraz górniczej zakładu górniczego. Ponadto do wyliczenia opłaty podwyższonej przyjęta została ilość kruszywa naturalnego, która przyniosła przedsiębiorcy korzyść gospodarczą tj. faktyczna łączna sprzedaż, po odliczeniu strat eksploatacyjnych, w ilości 10% wydobytej kopaliny.
Postanowieniem z dnia 6 maja 2014 r. Wojewódzki Sad Administracyjny w Poznaniu przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi, a postanowieniem z dnia 3 czerwca 2014 r. oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2014 r. skarżący dodatkowo zarzucił organowi naruszenie art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie odniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, podnoszonych przez skarżącego oraz art. i 9 k.p.a. poprzez rozpatrzenie sprawy z pominięciem słusznego interesu strony oraz z pominięciem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Wskazał, że przekroczenie warunków koncesji nastąpiło z przyczyn niezależnych pod skarżącego, a z przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ koncesyjny, jak również wynikało z obiektywnej okoliczności zapewnienia kruszywa na realizację inwestycji związanych z EURO 2012 - m.in. budową trasy S5. Skarżący powołał się również na uchwałę NSA z dnia 2 grudnia 2012 r. sygn. akt II OPS 2/11 wskazując, że przyczyna braku pozwolenia może mieć znaczenie, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska na podstawie wymaganego pozwolenia wystąpił o wydanie pozwolenia na kolejny okres.
W piśmie z dnia [...] stycznia 2015 r. skarżący ponownie wskazał na błędną jego zdaniem kwalifikację jego działań, jako działalność prowadzoną bez koncesji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola dokonywana przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Ewentualne stwierdzenie uchybień w działaniu administracji publicznej obliguje sąd od uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności, bądź też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 ust. 1 p.p.s.a.). Sąd administracyjny, kontrolując działalność administracji publicznej, pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. związany granicami sprawy, a nie granicami skargi.
Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] listopada 2013 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty G. z dnia [...] sierpnia 2013 r. Decyzją organu I instancji ustalono skarżącemu opłatę podwyższoną za działalność wykonywaną bez wymaganej koncesji - wydobywanie kruszywa naturalnego z udokumentowanego złoża "[...]" – działka nr ewidencyjny [...] w m. W. gm. T. w wysokości 890.908,80 zł.
Organy administracji za podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji przyjęły przepis art. 140 ust. 1 p.g.i.g. oraz art. 140 ust. 3 pkt 3. p.g.i.g. Pierwszy ze wskazanych przepisów przewiduje, że działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Drugi natomiast, że opłatę podwyższoną za wydobywanie kopalin ustala się w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny.
Bezspornym w rozpoznawanej sprawie pozostaje, iż skarżący uzyskał koncesję z dnia [...] kwietnia 2004 r. na wydobywanie kopalin ze złoża "[...]" w granicach utworzonego obszaru górniczego "[...]" o powierzchni [...] m2, wyznaczonego na mapie w skali 1:1000, stanowiącego załącznik do koncesji. Bezspornym w rozpoznawanej sprawie pozostaje również okoliczność wydobywania przez skarżącego kruszywa ze złoża "[...]". Okoliczność ta, mimo rozbieżności w zakresie ilości wydobytej kopaliny, potwierdzona została uznanymi przez organ jako dowód w sprawie opiniami specjalistów. Ponadto okoliczności wydobycia kopaliny ze złoża "[...]" nie kwestionuje sam skarżący, wskazując jednak, iż organy administracji błędnie za podstawę prawną przyjęły art. 140 ust. 1 p.g.i.g. uznając, iż prowadził on działalność bez wymaganej koncesji, w sytuacji gdy w sprawie zastosowanie mógł ewentualnie znaleźć zastosowanie jedynie przepis art. 139 ust. 1 p.g.i.n. sankcjonujący przekroczenie granic udzielonej koncesji.
W ocenie Sądu zarzut błędnego zastosowania przepisu prawa materialnego – art. 140 ust. 1 p.g.i.g. jest zasadny.
Stosownie do treści art. 21 ust. 1 pkt 2 działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż, może być wykonywana po uzyskaniu koncesji. W przepisach art. 139 i 140 p.g.i.g. ustawodawca przewidział możliwość nałożenia sankcji na podmiot wykonujący działalność w zakresie wydobycia kopalin, uzależniając nałożenia każdej z nich od odmiennych okoliczności faktycznych danej sprawy. Przepis art. 139 ust. 1 p.g.i.g. przewiduje ustalenie opłaty dodatkowej w przypadku ustalenia, że działalność w zakresie wydobywania kopalin wykonywana jest z rażącym naruszeniem warunków określonych w koncesji albo w zatwierdzonym albo w podlegającym zgłoszeniu projekcie robót geologicznych. Z kolei art. 140 ust. 1 ww. ustawy przewiduje możliwość ustalenia opłaty podwyższonej w przypadku wykonywania działalności bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych. Powyższe regulacje odnoszą się do dwóch odmiennych stanów faktycznych. Pierwszy zakłada bowiem sytuację w której prowadzona jest działalność z naruszeniem udzielonej koncesji, a więc gdy określony podmiot posiada koncesję, jednak prowadzi działalność wydobywczą z naruszeniem tej koncesji, oraz drugi gdy podmiot taki prowadzi działalność wydobywczą bez jakiejkolwiek koncesji na prowadzenie takiej działalności, przewidując dotkliwszą sankcję dla drugiego ze wskazanych przypadków.
Z akt administracyjnych niniejszej sprawy w sposób bezsporny wynika, iż skarżący uzyskał koncesję z dnia [...] kwietnia 2004 r. na wydobywanie kopalin ze złoża "[...]" w granicach utworzonego obszaru górniczego "[...]" oraz że prowadząc eksploatację ww. złoża naruszył jego granicę, rozpoczynając eksploatację bezpośrednio sąsiadującego złoża "[...]". W ocenie Sądu orzekającego, okoliczności faktyczne niniejszej sprawy wypełniać mogą dyspozycję przepisu art. 139 ust .1 p.g.i.g., a nie jak błędnie uznały organy administracji przepisu art. 140 ust. 1 tej ustawy. W orzecznictwie sądów administracji, tak na gruncie obecnie obowiązującej ustawy z dnia z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze, jak również nieobowiązującej już, jednak również zawierającej rozróżnienie w tym zakresie ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze, wydobycie kopalin poza granicami obszaru górniczego przewidzianego w posiadanej koncesji jest wykonywaniem koncesji w sposób rażąco niezgodny z jej warunkami, bo wiąże się z prowadzeniem działalności w obszarze, w którym przedsiębiorcy nie przysługuje uprawnienie. Wydobycie poza obszarem objętym koncesją traktowane jest jako rażące naruszenie warunków koncesji (por. wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 2012 r. sygn. akt II GSK 1100/11, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 27 lutego 2013 r. sygn. akt III SA/Gd 27/12, wyrok WSA w Łodzi z dnia 15 maja 2014 r. sygn. akt III SA/Łd 246/14, wyrok WSA w Warszawie s z dnia 17 grudnia 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 1736/10 dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym skoro skarżący posiadał koncesję na prowadzenie wydobycia kopalin w granicach złoża "[...]" i granice tą przekroczył rozpoczynają eksploatację sąsiedniego złoża "[...]", to nie sposób uznać, że działalność taką prowadził bez koncesji, bowiem koncesję taką posiadał. Działania skarżącego polegały na nieuprawnionym przekroczeniu granic złoża określone w uzyskanej koncesji, działanie takie wypełnia dyspozycję przepisu art. 139 ust. 1 p.g.i.g., a nie jak błędnie przyjęły organy administracji w niniejszej sprawie art. 140 ust .1 p.g.i.g. Powyższe prowadzić musiało do uchylenia decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty, bowiem wydane one zostały z mającym wpływ na wynika sprawy naruszeniem przepisów prawa materialnego.
Ponadto wskazania wymaga, że błędnie Starosta wskazał, iż wpływ z tytułu ustalonej opłaty stanowi dochód powiatu, w sytuacji gdy z przepis art. 141 ust. 1 p.g.i.g. wynika wprost, że wpływy z tytułu opłat, o których mowa w dziale VII tej ustawy, w 60% stanowią dochód gminy, na terenie której jest prowadzona działalność, a w 40% dochód NFOŚiGW.
Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów skarżącego w pierwszej kolejności wskazać należy, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie może znaleźć zastosowania stanowisko zaprezentowane przez NSA w uchwale z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt II OPS 2/11, bowiem przedmiotem rozważań NSA było wymierzenie opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia. Sąd w niniejszej sprawie przyjął, iż materiał dowodowy zebrany przez organy administracji wskazuje, że skarżący nie prowadził działalności bez wymaganego zezwolenia, a jedynie z rażącym naruszeniem warunków określonych w koncesji. Tym samym okoliczność, iż skarżący wystąpił o uzyskanie stosownej koncesji już w 2008 r. i do tej pory jej nie uzyskał nie mają znaczenia w rozpoznawanej sprawie. Natomiast w sytuacji gdy skarżący zarzuca organom koncesyjnym przewlekłe prowadzenie postępowania, nic nie stało na przeszkodzę aby szukać ochrony w trybie przepisu art. 37 § 1 k.p.a. Z akt sprawy nie wynika, ażeby skarżący występował z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie, ani też ze skargą do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłość postępowania. Tym samym zarzuty kierowane w stosunku do organu koncesyjnego związane z długim zdaniem skarżącego okresem prowadzenia postępowania związanego z uzyskaniem koncesji na eksploatację złoża "[...]" nie mogą odnieść zamierzonego przez skarżącego skutku w niniejszym postępowaniu.
Ponadto niezasadnie skarżący zarzuca organom niezastosowanie przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 grudnia 2011 r. w sprawie dokumentacji mierniczo-geologicznej, bowiem jak trafnie zauważyło Kolegium rozporządzenie to wydane zostało na podstawie upoważnienia zawartego w art. 116 ust. 7 p.g.i.g. i dotyczy sporządzania dokumentacji mierniczo-geologicznej przedstawiającej aktualną sytuację geologiczną oraz górniczej zakładu górniczego, a także stanu powierzchni w granicach terenu górniczego. Ponadto stosownie do treści art. 116 ust. 1 p.g.i.g. obowiązany do posiadania dokumentacji mierniczo-geologicznej, jej aktualizowania i uzupełniania w trakcie postępu robót jest przedsiębiorca, z wyjątkiem przedsiębiorcy prowadzącego działalność na podstawie koncesji udzielonej przez starostę. Rozporządzenie to nie mogło więc znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie.
Marginalnie wskazać należy, iż Sąd nie mógł uwzględnić wniosku skarżącego o umorzenie postępowania w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji, bowiem do kognicji sądów administracyjnych nie należy merytoryczne orzekanie w sprawach. Sąd dokonuje jedynie kontroli zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia.
W tym stanie rzeczy, uznając że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty G. z dnia [...] sierpnia 2013 r. naruszają przepisy prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 zaskarżonego wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. Z kolei o kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, zasądzając na rzecz strony skarżącej ich zwrot w kwocie równej uiszczonemu wpisowi sądowemu, wynagrodzeniu pełnomocnika, będącego adwokatem w oparciu o treść § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw z § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 Nr 461) oraz opłacie od pełnomocnictwa.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ weźmie pod uwagę wykładnię przepisów przedstawioną powyżej w uzasadnieniu wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło