IV SA/Po 449/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2016r. nr [...] w przedmiocie doprowadzenia części budynku do stanu poprzedniego postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i odmówić ustanowienia adwokata S.R. wniósł skargę na decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2015r. nr [...] w przedmiocie doprowadzenia części budynku do stanu poprzedniego. Skarżący złożył również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący poinformował, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, a źródłem ich utrzymania są należne im emerytury w łącznej wysokości [...] zł. Wnioskodawca oświadczył, że jego jedyny majątek stanowi mieszkanie o powierzchni [...] m2 i nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, a także przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000,00 zł. Stałe wydatki i zobowiązania wnioskodawca oszacował w następujący sposób: woda i ścieki [...] zł., prąd [...] zł, gaz w butli [...] zł., wywóz śmieci [...] zł./ 2 m-ce, telefon [...] zł., TV [...], zakup opału [...] zł./rok, podatek od nieruchomości [...]/rok, zakup leków dla siebie i żony [...] zł. Dodatkowo skarżący oświadczył, że spłaca raty wyłudzonych kredytów w wysokości [...] zł. podając sygnaturę sprawy karnej związanej z powyższymi zobowiązaniami. Na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016r. poz. 718 – dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Z przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym, finansowym i rodzinnym wynika, że dwuosobowe gospodarstwo domowe, w którym pozostaje wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji. Środki finansowe, jakimi dysponuje co miesiąc wnioskodawca są przeznaczane na pokrycie miesięcznych wydatków na minimalnym poziomie egzystencji. Dodatkowo skarżący wskazał na okoliczność spłacania kredytów, których wyłudzenie objęte jest prowadzonym postępowaniem karnym. Wnioskodawca nie jest zatem w stanie ponieść dodatkowych wydatków związanych z prowadzonym postępowaniem sądowym. Tym samym należy uznać, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania, co czyni zasadnym jego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Odnosząc się do wniosku o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia adwokata należy zaznaczyć, że samodzielne działanie skarżącego na obecnym etapie postępowania nie pozbawia go prawa do sądu. W istocie bowiem zweryfikowanie przez Sąd zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie wymaga udziału w postępowaniu na jego obecnym etapie profesjonalnego pełnomocnika. Jest tak dlatego, ponieważ zgodnie z art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonywana przez Sąd ocena nie ogranicza się zatem jedynie do zbadania trafności zarzutów skargi, a stawiennictwo skarżącego na rozprawie co do zasady nie jest obowiązkowe. Warto w tym miejscu zatem przytoczyć wyrażony w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2010 r., sygn. akt II FZ 62/10, LEX nr 606576). Wobec powyższego, mając na uwadze fakt, iż wskazany wyżej przypadek nie zachodzi na obecnym etapie postępowania, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.