IV SA/Po 45/09
WyrokWSA w Poznaniu2009-05-07
Skład orzekający: Maciej Dybowski, Bożena Popowska, Izabela Kucznerowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy funkcjonariusz Policji, który korzysta z urlopu wychowawczego, jest uprawniony do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego, jeśli przed uzyskaniem prawa do urlopu pozostawał w służbie krócej niż 6 miesięcy?Ratio decidendi
Funkcjonariusz Policji nie jest pracownikiem w rozumieniu Kodeksu pracy, a jego stosunek prawny oparty jest na ustawie o Policji. Zmiana w ustawie o świadczeniach rodzinnych z 2007 roku, która zastąpiła termin "zatrudnienie" terminem "stosunek pracy", wykluczyła osoby pełniące służbę z kręgu podmiotów uprawnionych do dodatku, jeśli przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego pozostawały w służbie krócej niż 6 miesięcy. Ustawa o Policji kompleksowo reguluje status funkcjonariusza, nie odsyłając w sposób ogólny do przepisów prawa pracy.Stan faktyczny
Skarżący, funkcjonariusz Policji, złożył wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego. Organ pierwszej instancji przyznał zasiłek rodzinny, ale odmówił przyznania dodatku, wskazując, że skarżący nie jest pracownikiem w rozumieniu Kodeksu pracy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do sądu, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie WSA Bożena Popowska WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 07 maja 2009 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych oddala skargę /-/ I.Kucznerowicz /-/ M.Dybowski /-/ B.Popowska
sygn. IV SA/Po 45/09
U Z A S A D N I E N I E
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] r.) Burmistrz [...] (dalej Burmistrz) na podstawie art. 3 pkt 23 lit. a, art. 4 ust. 2, art. 5 ust. 1 i 4, art. 6, art. 8, art. 10 ust. 1 pkt 1 i ust. 5 pkt 2, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 1 i 2, art. 25 ust. 1 i 2, art. 26, art. 30 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. 139/06/992 ze zm.- dalej uśr lub ustawa o świadczeniach rodzinnych), art. 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy ([t.j] Dz. U. 21/98/94 ze zm.- dalej kp), §§ 2, 3, 15, 17 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. 105/05/881 ze zm.- dalej rozporządzenie Ministra) i §§ 1, 7, 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. 130/06/903) i upoważnienia Burmistrza [...] z dnia [...] r. do prowadzenia postępowania w sprawach świadczeń rodzinnych i wydawania w tych sprawach decyzji administracyjnych, po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] r.: przyznał S. M. świadczenie w formie zasiłku rodzinnego na dziecko A. M. , w kwocie 48 zł miesięcznie na okres od [...] r.; odmówił świadczenia w formie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem A. M. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego – opieka nad jednym dzieckiem.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że S. M., w związku z faktem, że miesięczny dochód rodziny w 2007 r., po odliczeniu dochodu utraconego, w przeliczeniu na osobę wynosi 259,96 zł, spełnia przesłanki określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych do przyznania zasiłku rodzinnego na córkę A. M. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 1 uśr, dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego (dalej dodatek) przysługuje osobie, w szczególności ojcu uprawnionemu do urlopu wychowawczego, jeśli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką. Dodatek nie przysługuje, jeśli osoba ta, bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, pozostawała w stosunku pracy przez okres krótszy niż 6 miesięcy (art. 10 ust. 5 pkt 2 uśr). Dodatek przysługuje wyłącznie pracownikom, a zgodnie z art. 2 kp, pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Pracownikiem nie jest natomiast funkcjonariusz Policji. S. M. jest zatrudniony od [...] r. w Komendzie [...] jako funkcjonariusz Policji i jego status prawny w sposób kompletny określa ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ("Dz. U. 2002, Nr 7, poz. 58" ze. zm.; k. akt administracyjnych).
W odwołaniu S. M. zaskarżył decyzję z dnia [...] r. w części dotyczącej odmowy przyznania dodatku w okresie korzystania przezeń z urlopu wychowawczego, zarzucają naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną ich wykładnię i istotne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia. Odwołujący podniósł, że decyzja z dnia 18 września 2008 r. narusza art. 10 ust. 1 pkt 1 i ust. 5 pkt 2 uśr w zw. z art. 2 i art. 9 § 1 kp w zw. z art. 78 i 79 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. 43/07/277 ze zm.- dalej uPol). Odwołujący zarzucił istotne naruszenie art. 7, 8, 11, art. 75 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] r.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej Samorządowe Kolegium) na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 4 ust. 2, art. 5 ust. 1-3, art. 6, art. 10 ust. 1 – 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. 139/06/992 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] r.
Samorządowe Kolegium, przywołując przebieg zdarzeń w dotychczasowym postępowaniu, w szczególności wskazało, że postanowieniem z dnia 17.1.1997 r.- I PKN 66/96- OSNP 20/97/401, Sąd Najwyższy wykluczył traktowanie policjanta jako pracownika. Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i poglądy prawne organu I instancji. Zgodnie z art. 2 i 9 kp, Odwołujący się nie może być uznany za pracownika, bowiem do administracyjnoprawnego stosunku służbowego jako policjanta, nie odsyłają przepisy kp, a jest on kompletnie uregulowany w ustawie o Policji i przepisach doń wykonawczych (w szczególności w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2002 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów- Dz.U. 151/02/1261; k. 14-16 akt administracyjnych).
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadną.
Zgodnie z art. 3 § 1 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/02/1270 ze zm.- dalej ppsa) sądowa kontrola decyzji administracyjnej polega wyłącznie na ocenie jej legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej w danym postępowaniu. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeśli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa).
Stan faktyczny sprawy jest bezsporny. Sąd podziela ustalenia faktyczne organów obu instancji, czyniąc je integralną częścią ustaleń Sądu.
Rozstrzygając sprawę dotyczącą przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, zarówno organ I instancji, jak i II instancji nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
W szczególności Skarżący nie wskazuje, w czym upatruje się naruszeń art. 7, 8, 11, art. 75 § 1, art. 80 kpa. S. M. nie wskazuje, jakiego dowodu organy obu instancji nie dopuściły z naruszeniem art. 75 § 1 kpa ani też w jakim zakresie doszło do naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa). Wzgląd na słuszny interes policjanta (art. 7 kpa), zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, zasadę oddziaływania organów Państwa na świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 kpa) bądź zasadę przekonywania (art. 11 kpa), nie mogły prowadzić do odmiennej wykładni art. 78 i 79 uPol. Naruszenia art. 107 § 3 kpa Skarżący upatruje w "nie przedstawieniu w uzasadnieniu decyzji treści przepisów ustawy o Policji mających uprawnienie do korzystania przepisów prawa pracy- przepisów o świadczeniach rodzinnych przez policjantów". Organy obu instancji przedstawiły akt subsumcji w sposób dostateczny, a ewentualna możliwość pełniejszego uzasadnienia prawnego nie prowadzi do wniosku, że doszło do innego naruszenia przepisów postępowania (art. 107 § 3 kpa), które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa. W istocie bowiem zarzuty w zakresie przepisów postępowania, Skarżący konstruuje tak, jak zarzuty w zakresie prawa materialnego, domagając się prawidłowej wykładni art. 78 i 79 uPol i uprawnie do korzystania z "przepisów prawa pracy- przepisów o świadczeniach rodzinnych przez policjantów".
Wobec powyższego należało rozważyć, czy w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego.
Zgodnie z art. 10 ust. 1 uśr, dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, uprawnionemu do urlopu wychowawczego, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką.
Dla nabycia prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego nie jest wystarczające spełnienie warunków pozytywnych, określonych w art. 10 ust. 1 – 3 uśr, ale należy dodatkowo ustalić, czy względem osoby ubiegającej się o dodatek nie zaszła żadna z przesłanek negatywnych z art. 10 ust. 4 i 5 uśr.
Na podstawie art. 10 ust. 5 pkt 2 uśr (w brzmieniu obowiązującym w datach wydania decyzji obu instancji) dodatek nie przysługuje osobie, o której mowa w ust. 1 art. 10 tejże ustawy, jeżeli bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego pozostawała w stosunku pracy przez okres krótszy niż 6 miesięcy. Do dnia 5 lipca 2007 r. art. 10 ust. 5 lit. b uśr przewidywał, że dodatek nie przysługuje osobie, o której mowa w ust. 1 [art. 10], jeżeli bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego pozostawała w zatrudnieniu przez okres krótszy niż 6 miesięcy. Takie brzmienie przepisu nawiązywało wprost do art. 3 pkt 22 uśr, wskazującego, że ilekroć w ustawie jest mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą...Komentator pod rządem pierwotnego brzmienia art. 10 ust. 5 pkt 2 uśr wskazywał, że zatrudnienie musi być jednym ze stosunków wchodzących w skład zatrudnienia w rozumieniu art. 3 pkt 22 uśr (W. Maciejko w: "Świadczenia rodzinne. Komentarz" C.H. Beck 2007 wyd. 1 s. 222 nb 14).
Dnia 6 lipca 2007 r. weszła w życie ustawa z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych i ustawy o podatku rolnym (Dz. U. 109/07/747- dalej nowelizacja majowa; art. 3), która w art. 1 pkt 5 lit. a nadała nowe brzmienie art. 10 ust. 5 lit. b uśr w ten sposób, że dodatek nie przysługuje osobie, o której mowa w ust. 1 [art. 10], jeżeli bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego pozostawała w stosunku pracy przez okres krótszy niż 6 miesięcy. Nowelizacja majowa art. 10 ust. 5 pkt 2 uśr, zastępując termin "zatrudnienie" terminem "stosunek pracy" w znaczeniu, w jakim posługuje się nim art. 2 i 76 kp, usunęła z zakresu podmiotowego art. 10 ust. 5 pkt 2 uśr przedmiotowej ustawy w szczególności osoby pełniące służbę. W doktrynie trafnie wskazuje się, że do dnia 6.7.2007 r., tj do dnia wejścia w życie art. 1 pkt 5 lit. a nowelizacji majowej, w skład okresu 6-ciomiesięcznego określonego w art. 10 ust. 5 pkt 2 uśr wchodził każdy okres wykonywania zatrudnienia w znaczeniu art. 3 pkt 22 ab initio uśr, tj. wykonywania pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego lub umowy o pracę nakładczą; nowelizacja, zastępując termin zatrudnienie terminem stosunek pracy, usunęła z zakresu podmiotowego art. 10 ust. 5 pkt 2 uśr osoby pełniące służbę i zarobkujące na podstawie umowy o pracę nakładczą (W. Maciejko w: "Świadczenia rodzinne. Komentarz" C.H. Beck 2008 wyd. 2 s. 240 nb 14).
W uzasadnieniu projektu nowelizacji majowej wskazano, że "Zmiana w art. 1 pkt 5 lit. a projektu Z uwagi na pojawiające się wątpliwości do obecnego kształtu przepisu proponuje się jego doprecyzowanie" (druk nr 1444 Sejmu V Kadencji- http://www.sejm.gov.pl). Przy nie zmienionym brzmieniu art. 3 pkt 22 i punktu 3 ust. 5 art. 10 uśr (gdzie pozostawiono dotychczasowe brzmienie przepisu podjęła lub kontynuuje zatrudnienie lub inną pracę zarobkową w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, przyjąć należy, że wzgląd na racjonalność ustawodawcy przemawia za tym, że uprawnionym do dodatku z art. 10 ust. 1 uśr jest tylko osoba, która przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy pozostawała w stosunku pracy, zaś osoba która pozostawała w stosunku służbowym (bez względu na długość tego okresu) takiego uprawnienia nie mogła nabyć. W przeciwnym wypadku doprecyzowanie punktu 2 ust. 5 art. 10 uśr, przy niezmienionym brzmieniu art. 3 pkt 22, jak i punktu 3 ust. 5 art. 10 uśr, byłoby niecelowe.
Wbrew ocenie Skarżącego, ustawa o Policji- w tym art. 78 i 79- nie odsyłają co do zasady do przepisów prawa pracy. Z kolei przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie są przepisami prawa pracy.
Mimo wielokrotnej nowelizacji ustawy o Policji, w pełni aktualne dla oceny istoty stosunku służbowego policjanta i zakresu jego praw i obowiązków (poza zagadnieniem prawa do odsetek od nieterminowo wypłaconego uposażenia), postają poglądy prawne, zaprezentowane przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 17.1.1997 r.- I PKN 66/96 (OSNP 20/97/401). SN wskazał, że stosunek służbowy policjantów ma charakter administracyjnoprawny, co do którego możliwość stosowania innych przepisów istnieje tylko w zakresie wyraźnie wynikającym z ustawy. Nie ma natomiast zastosowania reguła wyrażona w art. 5 kp, w myśl której jeżeli stosunek pracy określonej kategorii pracowników regulują przepisy szczególne, przepisy Kodeksu pracy stosuje się w zakresie nie uregulowanym tymi przepisami. Stosunek służbowy policjanta nie jest bowiem stosunkiem pracy w rozumieniu art. 2 kp, lecz stosunkiem administracyjnoprawnym. Sama ustawa nie zawiera też postanowienia, że w sprawach w niej nie uregulowanych mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu pracy. Ustawa o Policji wprowadza rozbudowany system uprawnień, wśród których jako najważniejsze są: prawo do emerytury policyjnej po 15 latach służby (art. 69 ust. 1 uPol), własny system emerytalno- rentowy, obejmujący także członków rodzin (art. 69 ust. 3 i 4 uPol), prawo policjanta do otrzymania uposażenia specjalnego (art. 71 uPol), prawo do otrzymania wyżywienia i innych świadczeń socjalno-bytowych także dla członków rodziny - w tym prawo do bezpłatnego przejazdu (art. 72 i 73 uPol), traktowanie okresu służby policjanta jako pracy w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (art. 78 uPol), prawo do corocznego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 30 dni kalendarzowych bez względu na długość okresu służby (art. 82 ust. 1 uPol), w okresie do 31 grudnia 1994 r. prawo do otrzymywania uposażenia wolnego od podatku od wynagrodzeń (art. 99 ust. 2 uPol w brzmieniu sprzed nowelizacji) i szereg innych - przywołanych przez SN w powołanym postanowieniu. Prowadzi to do wniosku, że ustawa o Policji w sposób kompletny uregulowała status prawny policjanta, przewidując wyczerpująco instytucje prawne służące realizacji praw i obowiązków funkcjonariuszy Policji i nie zawierając zastrzeżenia, że w sprawach w ustawie nie uregulowanych mają zastosowanie przepisy prawa pracy, a w przypadkach, w których posłużenie się inną regulacją było konieczne, odesłała w sposób jednoznaczny do tych regulacji. Do takich wyjątkowych odesłań należy art. 79 uPol, stanowiący, że policjantowi – kobiecie przysługują szczególne uprawnienia dla pracownic według przepisów prawa pracy, jeżeli przepisy ustawy o Policji nie stanowią inaczej. W doktrynie trafnie wskazuje się tu np. na przepisy wprowadzające zakaz zatrudniania kobiet przy pracach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia (art. 176 kp; rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 1996 r.- Dz.U. 114/96/545 ze zm.; W. Kotowski "Ustawa o Policji. Komentarz" ABC 2008 s. 498). Ani z tego odesłania, ani z odesłania do art. 192 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (j. t. Dz.U. 39/04/353 ze zm.- dalej uerFUS) nie wynika, że stosunek służbowy "jest stosunkiem pracy" (jak to przyjmuje Skarżący- k. 5 akt odwoławczych; k. 3-4 akt sądowych).
Jedynie na marginesie należy wskazać, że w wyroku z dnia 21 września 2006 r. I OSK 151/06 Naczelnego Sąd Administracyjny wyraził stanowisko, że w przepisach ustawy o Policji brak podstaw prawnych do przyznania policjantowi urlopu wychowawczego. Zagadnienie to pozostaje jednak poza granicami niniejszej sprawy (art. 134 i 135 ppsa). Art. 44a uPol wyraźnie wprowadza zasadę, że udzielenie urlopu wychowawczego może nastąpić wobec policjanta- kobiety; za taką wykładnią przemawia także wzgląd na systematykę ustawy (umieszczenie art. 44a za art. 44 uPol).
Zgodnie z art. 2 kp pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę, natomiast stosunek prawny funkcjonariuszy Policji oparty jest na podstawie ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Zawiera ona przepisy, które świadczą o tym, że funkcjonariusz Policji ma szczególne obowiązki i szczególne przywileje wynikające przede wszystkim z faktu, że łączy go z Policją stosunek służbowy (art. 28 ust. 1 uPol), który wymaga nie tylko konieczności podporządkowania się, ale także zdolności fizycznej i psychicznej do służby w formacjach uzbrojonych wymagających takiego podporządkowania (art. 28). Obowiązkom funkcjonariusza Policji towarzyszy jednak rozbudowany system uprawnień socjalnych (przykładowo przewidzianych w § 4-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2002 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków ... policjantów – Dz.U. 151/02/1261).
W związku z faktem, że szczególne obowiązki jak i uprawnienia funkcjonariuszy Policji wynikają bezpośrednio z ustawy o Policji co uzasadnia twierdzenie, że ustawa ta w sposób kompletny uregulowała status prawny policjanta nie tylko przez to, że przewidziała wyczerpująco instytucje prawne służące realizacji praw i obowiązków funkcjonariuszy Policji, lecz także wskutek tego, że nie zawarła zastrzeżenia, iż w sprawach w ustawie nie uregulowanych mają zastosowanie przepisy prawa pracy, a w tych przypadkach, w których posłużenie się inną regulacją było konieczne, odesłała w sposób jednoznaczny do tej regulacji.
Konstytucyjna kategoria zabezpieczenia społecznego zawiera w sobie szereg instytucji prawa socjalnego- w szczególności: prawo pracy (w tym sferę pracy socjalnej), pomoc społeczną, zatrudnienie (organizację administracji i rynku pracy wraz ze świadczeniami na wypadek pozostawania bez pracy), świadczenia rodzinne. W szczególności przepisy o świadczeniach rodzinnych zakotwiczone są w konstytucyjnym obowiązku nakazującym państwu prowadzenie takiej polityki społecznej i gospodarczej, która uwzględnia dobro rodziny (art. 71 ust. 1 Konstytucji; cz. III pkt 3 uzasadnienia wyroku TK z 18 maja 2005 r. – K 16/04-OTK-A 5/05/51).
W szczególności ustrojodawca w sposób wyraźny zaznaczył, że matka przed i po urodzeniu dziecka, ma prawo do szczególnej pomocy władz publicznych, której zakres określa ustawa (L. Garlicki w: "Konstytucja RP. Komentarz" Wyd. Sejm. 2003 t. III s. 3 uw. 5, s. 4-6 uw. 6-7 do art. 71; i akceptowane przez Komentatora orzecznictwo i piśmiennictwo; W. Muszalski "Prawo socjalne" PWN 1999 s. 12 i n.; I. Sierpowska "Prawo pomocy społecznej" Zakamycze 2006 s. 25-34). Praw tej kategorii, określonych w art. 65 ust. 4 i 5, art. 66, art. 69, art. 71 i art. 74-76 można dochodzić w granicach określonych w ustawie (art. 81 Konstytucji; J. Trzciński w: "Konstytucja RP. Komentarz" Wyd. Sejm. 2003 t. III s. 1-3 uw. 2-4 do art. 81).
Do prawa zabezpieczenia społecznego należą w szczególności: ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. 71/01/734 ze zm.), ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 64/04/593 ze zm.- obecnie j.t. Dz.U. 115/08/728 - dalej ups), ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu socjalnym (Dz.U. 122/03/1143 ze zm.- dalej uzs), ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. 99/04/1001 ze zm.- obecnie j.t. Dz.U. 69/08/415 ze zm.- dalej upz), ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz.U. 139/06/992 ze zm.- dalej uśr), ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. 210/04/2135 ze zm. – obecnie j.t. Dz.U. 164/08/1027 ze zm. – dalej uośz), ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (j.t. Dz.U. 39/04/353 ze zm.- dalej uerFUS), ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j. t. Dz.U. 11/07/74 ze zm.- dalej usus) i szereg innych - z uwagi na stan faktyczny- nie mających zastosowania w sprawie. Ustawy te tworzą system zabezpieczenia społecznego, realizujący w szczególności art. 65-66, art. 67-71, art. 74-76 i 81 Konstytucji RP. Założeniem tego systemu jest spójność i wzajemne uzupełnianie się instytucji zabezpieczenia społecznego. Co do zasady- chyba że ustawodawca wyraźnie postanowi inaczej - klient zabezpieczenia społecznego nie powinien na koszt podatnika otrzymywać kilku świadczeń z tego samego tytułu, na podstawie różnych ustaw z zakresu zabezpieczenia społecznego (przykładowo: art.1 ust. 3 uzs, art. 3 ust. 3 udm, art. 6 pkt 3 i 4, i art. 8 ust. 3- 13 ups, art. 3 pkt 1- 3 uśr).
Zabezpieczenie społeczne opiera się na zasadach pomocniczości i solidarności, zakotwiczonych w preambule Konstytucji RP. Z zasady pomocniczości wynika podział zadań między obywateli, stowarzyszenia, fundacje, samorządy terytorialne i państwo (W. Łączkowski "Etyczne aspekty finansowania potrzeb socjalnych ze środków publicznych" RPEiS 1/04/8 i n.). Rozmiar świadczeń zabezpieczenia społecznego w znacznym stopniu zależy od kondycji danej gospodarki, dla której nie może być nadmiernym, a jedynie adekwatnym obciążeniem. Podatnicy co do zasady nie mogą bowiem pokrywać pełnych kosztów utrzymania małoletnich dzieci - nawet przez osoby ubogie.
W sprawie nie doszło do naruszenia zasady równości (art. 32 ust. 1) ani do dyskryminacji z uwagi na płeć w rozumieniu art. 32 ust. 2 Konstytucji (zwłaszcza mając na uwadze art. 71 ust. 2 Konstytucji; L. Garlicki – op. cit. – s. 17 uw. 17, s. 22-24 uw. 22). Skoro bowiem ustawodawca w ustawie o Policji wprowadził szeroką gamę zabezpieczenia socjalnego- szerszego niźli wobec ogółu obywateli - z uwagi na charakter stosunku służbowego policjanta, to mógł pewne świadczenia z zabezpieczenia społecznego (w tym wypadku na podstawie art. 10 ust. 1 w zw. z ust. 5 pkt 2 uśr), ograniczyć do osób, nie pozostających w stosunku służbowym. Nie doszło zatem do naruszenia prawa materialnego.
Biorąc pod uwagę powyższe należało orzec jak w sentencji (art. 151 ppsa).
/-/I. Kucznerowicz /-/ M. Dybowski /-/ B. Popowska
KB/
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło