IV SA/Po 45/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk Marciniak Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Anna Jarosz /spr./ Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2012r. sprawy ze skargi B. Ś. na decyzję Wojewody W. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia (...) r. nr (...); 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Prezydent Miasta K. orzekł o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji w kwocie (...) zł. Pismem z dnia (...) r. B. Ś. wniósł odwołanie od powyższej decyzji wskazując, iż wydanie decyzji o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w terminie, w którym przysługuje odwołującemu prawo do wniesienia skargi na decyzję Wojewody W. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku z tytułu odbywania szkolenia jest nieuzasadnione. Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Wojewoda W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) oraz art. 76 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 69, poz. 415 ze zm., dalej ustawa o promocji zatrudnienia) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, iż w dniu (...) r B. Ś. zgłosił się do Powiatowego Urzędu Pracy w K. (dalej PUP) w celu uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Po złożeniu stosownych oświadczeń i przedłożeniu odpowiednich dokumentów decyzją z dnia (...) r. nr (...) uzyskał status osoby bezrobotnej. W dniu (...) r., zgodnie z art. 34 a ustawy o promocji zatrudnienia, objęty został Indywidualnym Planem Działania (dalej IPD) zmierzającym do podjęcia odpowiedniej pracy lub innej pracy zarobkowej i został poinformowany o konsekwencjach odmowy lub przerwania udziału w realizacji IPD. W okresie od dnia (...) r. do dnia (...) r. B.Ś. ukończył kurs "Kelner-barman z podstawami języka angielskiego". Jednocześnie w związku z udziałem w ww. szkoleniu, decyzją z dnia (...) r. bezrobotnemu przyznano prawo do stypendium. W dniu (...) r. strona otrzymała skierowanie do pracy w restauracji KTW S., na stanowisku kelnera. W związku z odmową podjęcia pracy na ww. stanowisku decyzją z dnia (...) r. orzeczono o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej z dniem (...) r. z powodu przerwania innej formy pomocy określonej w ustawie o promocji zatrudnienia. W dniu (...) r. strona stawiła się w PUP w celu ponownej rejestracji i uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Podczas rejestracji strona przedłożyła świadectwo pracy, z którego wynikało, iż od dnia (...) r. do (...) r. była zatrudniona w firmie "K." Sp. z o.o. Mając na względzie zaistniałe nowe okoliczności faktyczne, ważne dla rozstrzygnięcia sprawy, a nieznane organowi I instancji w chwili wydania decyzji tj. fakt pozostawania w zatrudnieniu, podczas gdy w tym czasie strona posiadała status osoby bezrobotnej i nie powiadomiła PUP o zatrudnieniu, wznowiono postępowanie w tej sprawie. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Prezydent Miasta K. w dniu (...) r. uchylił decyzje ostateczne z dnia (...) r. o przyznaniu prawa do stypendium (...) r. z tytułu odbywania szkolenia, z dnia (...) r. o utracie prawa do stypendium od dnia (...) r. w związku z zakończeniem odbywania szkolenia, z dnia (...) r. o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem (...) r. z powodu przerwania z własnej winy innej formy pomocy określonej w ustawie tj. IPD i orzekł o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem (...) r. z powodu podjęcia zatrudnienia. Od przedmiotowej decyzji strona złożyła odwołanie, Decyzją z dnia (...) r. Wojewoda W. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia (...) r. Od powyższej decyzji strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W dniu wydania niniejszej decyzji nie zapadł jeszcze wyrok w przedmiotowej sprawie. Strona była zarejestrowana jako osoba bezrobotna od dnia (...) r. i pobierała stypendium w związku z udziałem w szkoleniu w okresie od dnia (...) r. do (...) r. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego stwierdzono, iż stypendium w kwocie (...) zł było świadczeniem nienależnym, ponieważ z dniem (...) r. strona podjęła zatrudnienie. Mając powyższe na względzie organ I instancji zgodnie z prawem orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Jak wynika z treści art. 76 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne o jakim mowa wyżej uważa się świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach (art. 76 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia). Zwrócić należy jednak uwagę na fakt, iż warunkiem wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia jest uprzednie uchylenie lub zmiana decyzji, na podstawie której to świadczenie zostało przyznane. Decyzją z dnia (...) r. Prezydent Miasta K. uchylił ostateczne decyzje: z dnia (...) r. orzekającą o przyznaniu stronie prawa do stypendium od dnia (...) r. z tytułu odbywania szkolenia, z dnia (...) r. orzekającą o utracie przez stronę prawa do stypendium od dnia (...) r. w związku z zakończeniem odbywania przez stronę szkolenia i decyzję z dnia (...) r. orzekającą o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej z dniem (...) r. z powodu przerwania innej formy pomocy określonej w ustawie tj. IPD i orzekł o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej z dniem (...) r. z powodu podjęcia zatrudnienia. Decyzją z dnia (...) r. Wojewoda W. utrzymał w mocy decyzję z dnia (...) r., którą uchylono wskazane wyżej decyzje ostateczne. Na powyższą decyzję strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Natomiast w dniu (...) r., a więc dzień po wniesieniu skargi Prezydent Miasta K. orzekł o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia. Wydanie przedmiotowej decyzji było przedwczesne bowiem o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia orzeczono w terminie kiedy decyzja Wojewody Wielkopolskiego z dnia (...) r. utrzymująca w mocy decyzję z dnia (...) r została zaskarżona do sądu administracyjnego, a więc nie była jeszcze prawomocna, bowiem nie upłynął termin do wniesienia skargi. Przez prawomocność decyzji należy rozumieć stan, w którym decyzja nie podlega już zaskarżeniu do sądu administracyjnego, bo albo została utrzymana w mocy w postępowaniu sądowym, albo nie została zaskarżona w tym postępowaniu z powodu upływu terminu do wniesienia skargi. Takie ujęcie odpowiada tradycyjnemu rozumieniu pojęcia "decyzji prawomocnej", a zarazem nie stoi w sprzeczności z dyspozycją art. 269 kpa. W wyniku wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia (...) r., w sprawie (...) - Sąd uchylił decyzję Wojewody W. z dnia (...) r. i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia (...) r., a więc wyeliminował z obrotu prawnego decyzję, którą uchylono decyzję przyznającą przedmiotowe świadczenie tj. prawo do stypendium od dnia (...) r. z tytułu odbywania szkolenia i dwie pozostałe decyzje w przedmiocie utraty prawa do stypendium i utracie statusu osoby bezrobotnej. W tej sytuacji w obrocie prawnym nadal funkcjonują wymienione powyżej decyzje, w tym decyzja przyznająca prawo do przedmiotowego stypendium. Natomiast jednym z warunków koniecznych do uznania pobranego przez skarżącego świadczenia za nienależnie pobrane z jednoczesnym nałożeniem obowiązku zwrotu tego świadczenia jest uprzednie wzruszenie decyzji przyznającej to świadczenie. Zgodnie z ogólną zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych zawartą w art. 16 § 1 kpa decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Decyzja ostateczna obowiązuje wiec tak długo, dopóki nie zostanie zmieniona lub uchylona przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie prawnym. Tak, więc, dopiero ostateczne i prawomocne pozbawienie skarżącego określonego uprawnienia pozwoli organowi na podjęcie decyzji w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Uznanie świadczenia za nienależne i nałożenie obowiązku jego zwrotu, bez uprzedniego wzruszenia decyzji przyznającej to świadczenie, prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której w obrocie prawnym pozostawałyby dwie sprzeczne ze sobą decyzje administracyjne. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 grudnia 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 331/05). W świetle powyższego, należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja Wojewody W. jak i decyzja ją poprzedzającą Prezydenta Miasta K. z dnia (...) r wydane zostały przedwcześnie z naruszeniem przepisów postępowania i z tego względu należało je uchylić. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien przeprowadzić postępowanie uwzględniając powyższe rozważania, ewentualnie zawiesić postępowanie w sprawie do czasu ukończenia postępowania w sprawie, w której orzekał Sąd (tj.(...)), na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ppsa orzekł jak sentencji.