IV SA/Po 450/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Józef Maleszewski WSA Monika Świerczak (spr.) Protokolant sekr. sąd. Roman Sukhyi po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2019 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia "[...]" uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...] Decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: "Samorządowe Kolegium Odwoławcze", "Kolegium" albo "organ II instancji"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) oraz § 6 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "[...]" (Dz. U. z 2018 r., poz. 1061) utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania E. P. świadczenia "[...]" na dzieci: W. P. i K. P.. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Kolegium stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo odmówił przyznania E. P. świadczenia "[...]" uzasadniając rozstrzygnięcie zaistnieniem negatywnej przesłanki określonej w § 6 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "[...]". Zgodnie z powołanym przepisem jeżeli dziecko lub osoba ucząca się zostały umieszczone w domu pomocy społecznej, schronisku dla nieletnich, zakładzie poprawczym, areszcie śledczym, zakładzie karnym, szkole wojskowej lub innej szkole, jeżeli instytucje te zapewniają nieodpłatnie pełne utrzymanie, świadczenie [...] nie przysługuje. Organ odwoławczy w oparciu ustalił, że dzieci wnioskodawczyni umieszczone są w Specjalnym Ośrodku Wychowawczym Zgromadzenia Sióstr Służebniczek Niepokalanego Poczęcia N.M.P. w [...], gdzie zgodnie z pismem Dyrektora Ośrodka mają zapewnione całodobowe utrzymanie: wyżywienie, odzież, artykuły szkolne itp. natomiast matka dziewczynek w minimalnym stopniu i dobrowolnie zapewnia dzieciom potrzebne artykuły codziennego użytku. Spełniona została tym samym negatywna przesłanka przyznania świadczenia. Skargą na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu E. P., wskazując, że urlopuje dzieci ze szkoły w każdy weekend oraz w dni wolne od nauki. Dzieci znajdują się w placówce z uwagi na fakt, że ich ojciec znęcał się nad rodziną, a obecnie skarżącą zwróciła się do zwolnienie dzieci do domu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest prawidłowość decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy [...] w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej świadczenia "[...]" na dzieci: W. P. i K. P.. Świadczenie [...] przysługuje raz w roku w związku z rozpoczęciem roku szkolnego przez dziecko lub osobę uczącą się na warunkach określonych w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "[...]" (dalej jako: "rozporządzenie"). Powołany § 6 pkt 1 rozporządzenia, zawiera negatywną przesłankę uniemożliwiającą przyznanie tego świadczenia. Jest to umieszczenie: w domu pomocy społecznej, schronisku dla nieletnich, zakładzie poprawczym, areszcie śledczym, zakładzie karnym, szkole wojskowej lub innej szkole, jeżeli instytucje te zapewniają nieodpłatnie pełne utrzymanie. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy kluczowe jest więc ustalenie czy dziecko jest umieszczony w jednej z wymienionych wyżej placówek, która zapewnia nieodpłatne pełne utrzymanie jako warunku koniecznego i niezbędnego do ewentualnego ograniczenia prawa do świadczenia [...]. Decydujące znaczenie ma zwrot: "nieodpłatne pełne utrzymanie", którego ustawodawca nie zdefiniował w rozporządzeniu. Sąd zwraca uwagę, że pojęcie "nieodpłatnego pełnego utrzymania" było już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym niejednokrotnie przedmiotem wykładni, choćby na gruncie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm.) i zawartego w niej art. 3 pkt 7, zgodnie z którym, instytucja zapewniająca całodobowe utrzymanie - oznacza to dom pomocy społecznej, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, areszt śledczy, zakład karny, szkołę wojskową lub inną szkołę, jeżeli instytucje te zapewniają nieodpłatnie pełne utrzymanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 22 października 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 757/13, Baza NSA uznał, że "pod pojęciem pełne utrzymanie" mieści się zaspokojenie wszystkich uzasadnionych podstawowych potrzeb życiowych osoby uprawnionej, nie tylko w zakresie wyżywienia, mieszkania, opieki, ale także innych potrzeb, choćby na minimalnym poziomie. Do takich potrzeb niewątpliwie należy także zapewnienie stosownego do pór roku ubrania, obuwia, środków czystości, przyborów szkolnych, a także dojazdów. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1352/08, stwierdził, że "wykładnia językowa nie powinna budzić tutaj żadnych wątpliwości interpretacyjnych, co oznacza, <> – jeżeli pokrywa się nawet częściowo swoje koszty utrzymania, to nie można mówić o pełnym niekompletnym utrzymaniu". Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela zaprezentowane wyżej poglądy. Zdaniem Sądu, pełne utrzymanie oznacza zapewnienie dziecku potrzeb umożliwiających właściwy dla jego wieku i uzdolnień prawidłowy rozwój. Niewątpliwie do podstawowych potrzeb związanych z utrzymaniem należy zapewnienie stosownego do pór roku ubrania, obuwia, środków czystości, przyborów szkolnych, wydatków na leki czy dojazdy. Mimo ustaleń organów, że w ośrodku wychowawczym dzieci mają zapewnione całodobowe utrzymanie: wyżywienie, odzież, artykuły szkolne, organy administracji publicznej nie uwzględniły jednakże faktu, że jak wynika z pisma Dyrektor ośrodka matka dziewczynek, co prawda w minimalnym stopniu, lecz dobrowolnie zapewnia dzieciom potrzebne artykuły codziennego użytku. Dodatkowo z oświadczeń skarżącej oraz załączonego do skargi pisma s. E. K. - wychowawczyni dzieci w Ośrodku, wynika, że skarżąca opłaca pobyt córek w ośrodku, opłaca składki szkole, płaci za wycieczki, daje drobne kieszonkowe na ich wyjazdy, dba o to by posiadały o środki czystości i higieniczne, odzież oraz art. szkolne oraz zajmuje się dziećmi w weekendy i w dniu wolne od nauki. Oznacza to, że skarżąca musi częściowo pokrywać koszty utrzymania swoich dzieci. W istniejącym stanie faktycznym, zakres kosztów jakie skarżąca ponosi na utrzymanie dziecka w ciągu całego roku, wbrew twierdzeniom Kolegium, przemawia więc za uznaniem, że szkoła nie zapewnia pełnego nieodpłatnego utrzymania, o którym mowa w § 6 pkt 1 rozporządzenia. Z podniesionych względów Kolegium błędnie przyjęło, że w niniejszej sprawie ma zastosowanie § 6 pkt 1 rozporządzenia uniemożliwiający przyznanie skarżącej świadczenia "[...]", co skutkuje naruszeniem wskazanego przepisu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Uznając, że zostały naruszone jedynie przepisy prawa materialnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.