IV SA/Po 458/04

W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 stycznia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Makosz - Frymus po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 25 stycznia 2005 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. G. ma decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. E. Makosz - Frymus Skarżący M. G. wniósł o przyznanie mu uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w lipcu 1944 r. w obozie przesiedleńczym w Łodzi. Z przedstawionych dokumentów wynika, iż skarżący urodził się [...] sierpnia 1942 r. W piśmie z dnia [...] stycznia 1999 r. wskazano, iż świadkowie, znani skarżącemu przebywali w obozie przesiedleńczym w Łodzi dwukrotnie, w 1940 r. oraz ponownie w 1944 r. Skarżący przedstawił oświadczenia K. W. (siostry) oraz T. G. (brata) potwierdzające, iż w lipcu 1944 r. przebywali oni wraz z nim w obozie w Łodzi. Decyzją z dnia [...] września 2000 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych umorzył postępowanie w sprawie M. G. w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich. Uzasadniając decyzję wskazano, że skarżący złożył wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich po wskazanym w art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r., Nr 142, poz. 950 ze zm.). Następnie decyzją z dnia [...] lutego 2001 r. nr [...] Kierownik Urzędu po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] września 2000 r. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zawiesił postępowanie z urzędu do czasu podjęcia rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] Kierownik Urzędu podjął z urzędu postępowanie zawieszone postanowieniem z dnia [...] lutego 2003 r. Decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] Kierownik Urzędu uchylił decyzję własną z dnia [...] lutego 2001 r. nr [...] oraz decyzję ją poprzedzającą z dnia [...] września 2000 r. nr [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego oraz odmówił przyznania uprawnień kombatanckich. Uzasadniając decyzję wskazano, iż skarżący nie przedstawił dostatecznych dowodów, na okoliczność, iż zachodzą w jego sprawie przesłanki z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "c" cytowanej ustawy. Zgodnie z pouczeniem skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie jego sprawy, załączając zaświadczenie Archiwum Państwowego w Łodzi z [...] lipca 1998 r. informujące, iż K. G. została wraz z rodziną wysiedlona do obozu przesiedleńczego w Łodzi, przy ul. Żeligowskiego 41. Wykaz, w oparciu o który wydano zaświadczenie, pochodził z dnia [...] września 1940 r. Ze złożonych przez świadków oświadczeń wynikało, nadto iż z Łodzi cała - siedmioosobowa - rodzina została deportowana do pracy do III Rzeszy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podał, że wraz z rodziną przebywał w obozach na terenie III Rzeszy (Meckenheim, Heilbronn, Schwëbisch). Do akt załączono także zaświadczenie Międzynarodowego Biura Poszukiwań, poświadczające pobyt skarżącego w tych obozach w maju 1945 r. Decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] Kierownik Urzędu utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2003 r. Uzasadniając organ wskazał, iż nie stwierdzono podstaw do przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich. Podano, iż bezspornym jest, iż rodzina skarżącego przebywała w obozie przesiedleńczym w Łodzi w 1940 r. i z tego tytułu osoby te uzyskały świadczenia kombatanckie. Z oświadczeń tych osób wynika jednak, że po pobycie w obozie rodzina została deportowana do III Rzeszy, co w opinii organu świadczy o tym, iż urodzony [...] sierpnia 1942 r. skarżący nie mógł w 1940 r. przebywać w Łodzi. Dnia [...] kwietnia 2004 r. skarżący wniósł skargę na Decyzję Kierownika Urzędu z dnia [...] lutego 2004 r. powołując się na nazwiska świadków, którzy przebywali razem z nim w obozie przesiedleńczym w Łodzi i wskazując nazwisko świadka S. K., który przebywał w obozie w lipcu 1944 r. Natomiast w dniu [...] marca 2004 r. do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych skarżący złożył pismo dotyczące tej samej decyzji. Pismo to zostało zakwalifikowane jako wniosek o uchylenie decyzji własnej w trybie art. 154 kpa, w związku z czym postanowieniem z dnia 1 czerwca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zawiesił postępowanie w sprawie. Następnie postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2004 r. podjęto zawieszone postępowanie, wskazując iż Kierownik Urzędu odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] lutego 2004 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia [...] maja 2004 r., doręczonym dnia [...] maja 2004 r. zawiadomiono skarżącego o złożeniu przez Kierownika Urzędu wniosku o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym oraz o czternastodniowym terminie do złożenia żądania przeprowadzenia rozprawy. Skarżący we wskazanym terminie zażądał przeprowadzenia rozprawy, jednak pismem z dnia [...] grudnia 2004 r. cofnął to żądanie i wniósł o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, co oznacza, że Sąd ma prawo, a nawet obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją - zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie stanowi przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu wojennego (Dz.U. 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.). Obóz hitlerowski w Łodzi przy ulicy Żeligowskiego 41/43, podobnie jak Helbronn podobóz obozu koncentracyjnego Natzweiler został ujęty, w wydanym na podstawie delegacji art. 8 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U 01 Nr106, poz.1154). Rozporządzenie to określa miejsca odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby w nich osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. W toku postępowania toczącego się po złożeniu przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik Urzędu nie powinien koncentrować się tylko na kontroli poprawności wcześniej wydanego rozstrzygnięcia, ale jest obowiązany także do uzupełnienia stanu faktycznego i materiału dowodowego sprawy oraz uwzględnienia zaistniałych w stanie prawnym zmian. Organ administracji mając obowiązek dochodzenia prawdy obiektywnej musi rozpoznać sprawę w oparciu o przepisy prawa mające zastosowanie w konkretnym stanie faktycznym. Wraz z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący przedłożył organowi szereg dokumentów, w stosunku do których nie odniesiono się w żaden sposób w uzasadnieniu wydanej decyzji. Okoliczność dwukrotnego pobytu rodziny skarżącego w obozie przesiedleńczym w Łodzi była Kierownikowi Urzędu znana już w chwili wydania pierwszej decyzji - odmawiającej przyznania uprawnień kombatanckich, i już wtedy organ nie ustosunkował się do niej. Z faktu, iż podstawą przyznania uprawnień kombatanckich rodzeństwu skarżącego, był pobyt w obozie przesiedleńczym w Łodzi w 1940 r. nie można wywodzić, iż rodzina nie mogła znajdować się w tym samym obozie w lipcu 1944 r. Wbrew dyrektywom art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2000 Nr 98, poz.1071 ze zm.) okoliczności dotyczące pobytu skarżącego w obozie przesiedleńczym w Łodzi w lipcu 1944 r., nie zostały dostatecznie wnikliwie zbadane ani rozpatrzone. W myśl przytoczonych przepisów organ administracji jest zobowiązany dopuścić jako dowód wszystko, co mogłoby przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, i dopiero na podstawie całokształtu materiału ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zostały wydane z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Pobytu rodziny skarżącego w obozie przesiedleńczym w Łodzi nie potwierdziły zgromadzone w Archiwum Państwowym w Łodzi dokumenty, jednak, jak wynika z akt organ nie zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej o ustalenie dokumentów na podstawie, których fakt ten można byłoby potwierdzić. Wobec tego, iż Państwowe Archiwum w Łodzi nie dysponuje dokumentami, które mogłyby potwierdzić okoliczność pobytu skarżącego w lipcu 1944 r. w obozie przesiedleńczym w Łodzi, przy ul. Żeligowskiego 41, rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie ustalenie czy świadkowie, w tym rodzeństwo skarżącego T. G. i K. W. przebywali w tym czasie (lipiec 1944 r.) w obozie przesiedleńczym na ul. Żeligowskiego 41. Organ powinien także zwrócić się do Instytutu Pamięci Narodowej o ustalenie czy istnieją dokumenty potwierdzające umieszczenie w tym obozie rodziny skarżącego, ewentualnie wskazanych świadków S. K., S. K. Z., I. A. L. w lipcu 1944 r. Koniecznym będzie także dokonanie ustaleń w związku z pobytem skarżącego w obozie w Heilbronn, oraz ustalenie czy nie istnieją przesłanki uzasadniające przyznanie mu uprawnień kombatanckich z tego tytułu . Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit."a" i "c" i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec, jak w sentencji wyroku. Sąd nie orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w trybie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż zaskarżoną decyzją nie przyznano żadnych uprawnień, które podlegałyby wykonaniu. /-/ E. Makosz-Frymus MW