IV SA/Po 459/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz (spr.) Sędziowie WSA Tomasz Grossmann WSA Donata Starosta po rozpoznaniu w dniu 27 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wyłączenie referendarza sądowego D. M. w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie referendarza sądowego D. M. Postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjny w Poznaniu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie z dnia [...] października 2015 r. od powyższego postanowienia skarżący wniósł między innymi o wyłączenie referendarza D. M. W uzasadnieniu sprzeciwu stanowiącym również uzasadnienie wniosku o wyłączenie referendarza wskazano, iż Referendarz poświadcza nieprawdę na szkodę skarżącego, co stanowi czyn zabroniony m.in. z art. 231 § 2 Kodeksu karnego. Do akt niniejszej sprawy dołączono oświadczenie referendarza sądowego D. M. z dnia [...] października 2015 r., w którym wskazał on, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w przepisach art. 18 § 1 – 3 lub w art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: Ppsa), mogące wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy skarżącego R. P. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek skarżącego o wyłączenie referendarza sądowego nie mógł zostać uwzględniony. Instytucja wyłączenia referendarza ukształtowana jest poprzez odesłanie do przepisów o wyłączeniu sędziego (art. 24 § 1 Ppsa) i ma na celu zagwarantowanie bezstronności przy orzekaniu w danej sprawie, to znaczy ma zapewnić, aby na treść rozstrzygnięcia nie miały wpływu osobiste zapatrywania i uprzedzenia osoby biorącej udział w jego podjęciu. Powołana ustawa przewiduje dwie grupy przyczyn wyłączenia referendarza, tj. z mocy prawa oraz na wniosek strony (czy też żądanie referendarza). Zgodnie z art. 18 § 1 Ppsa, referendarz jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) (7) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) (8) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Niezależnie od wskazanych powyżej przyczyn, zgodnie z art. 19 Ppsa sąd wyłącza referendarza sądowego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli między nim a jedną ze stron lub jej przedstawicielem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności. Ponadto w przedmiotowej sprawie należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 22 § 2 Ppsa wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia referendarza sądowego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez referendarza, którego wniosek dotyczy. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy referendarz sądowy, o którego wyłączenie wnioskował skarżący złożył stosowne oświadczenie w dniu [...] października 2015 r. Jego treść w pełni odpowiada wymogom stawianym przez ustawodawcę w tym zakresie. Skoro referendarz, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, złożył oświadczenie, iż nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 Ppsa, dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenia nie zasługuje na uwzględnienie (tak postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt I OZ 864/10 dotyczące sędziego, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie może zatem stanowić przesłanki wyłączenia referendarza od udziału w sprawie samo twierdzenie wnioskodawcy, że – w jego ocenie – poświadcza on nieprawdę. Kwestia zaś prawdziwości i wiarygodności oświadczeń składanych przez skarżącego w ramach postępowania o przyznanie prawa pomocy oceniana jest bowiem w postępowaniu wszczętym na skutek wniesionego sprzeciwu. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że wniosek o wyłączenie referendarza mogą uzasadniać jedynie takie okoliczności, które obiektywnie mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności, takich zaś przyczyn nie ma w niniejszej sprawie. Sąd stwierdził, że nie zachodzą również przyczyny opisane w art. 18 Ppsa powodujące wyłączenie referendarza z mocy ustawy. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 24 § 1 w zw. z art. 22 § 1 i 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji.