IV SA/Po 461/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Sędzia WSA Wojciech Rowiński Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2025 r. sprawy ze skarg D. O. i Miasta P. na decyzję Wojewody z dnia 27 marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody na rzecz D. O. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. zasądza od Wojewody na rzecz Miasta P. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z 27 marca 2025 r. Wojewoda ( dalej też jako: "Wojewoda" lub" organ II instancji" ) na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 104 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), w skrócie "k.p.a.", oraz art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 z późn. zm.), w skrócie "u.g.n.", po ponownym rozpoznaniu odwołania Miasta [...] od decyzji Starosty [...] z 21 lipca 2023 r., znak [...], sprostowanej postanowieniem Starosty [...] z 27 lipca 2023 r., znak jw., orzekł o: I. uchyleniu zaskarżonej decyzji w pkt. I w stosunku do B. K., H. K., M. T., J. K. i D. O. i w tym zakresie orzekł A. o zwrocie na rzecz W. K. w [...] części, B. K. w [...] części, A. K. w [...] części, nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb D., arkusz mapy 05, działki nr [...] o pow. 334 m2 i nr [...] o pow. 246 m2, dla której Sąd Rejonowy P. prowadzi księgę wieczystą nr [...] i stanowiącej własność Miasta [...]; B. umorzeniu postępowania organu I instancji w części dotyczącej zwrotu nieruchomości wskazanej w pkt. I.A niniejszej decyzji na rzecz H. K., M. T., J. K. i D. O.; II. uchyleniu zaskarżonej decyzji w pkt. II w stosunku do B. K., H. K., M. T., J. K. i D. O. i orzekam o niezobowiązywaniu W. K., B. K. i A. K. do zwrotu na rzecz Miasta [...] należności określonych w art. 140 ust. 1 i 4 u.g.n. oraz wskazał, że zaskarżona decyzja jest decyzją częściową. Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Decyzją z 21 lipca 2023 r., znak [...], sprostowanym postanowieniem z 27 lipca 2023 r., Starosta [...] orzekł o: I. zwrocie na rzecz B. K. w [...] części, H. K. w [...] części, M. T. w [...] części, J. K. w [...] części, D. O. w [...] części, A. K. w [...] części, nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb D., arkusz mapy 05, działki nr [...] o pow. 334 m2 i nr [...] o pow. 246 m2, dla której Sąd Rejonowy P. prowadzi księgę wieczystą nr [...] i stanowiącej własność Miasta [...]. W udziale [...] części nieruchomość pozostaje zapisana jako własność Miasta [...]. II. Nie zobowiązywaniu B. K., H. K., M. T., J. K., D. O., A. K. do zwrotu na rzecz Miasta [...] należności określonych w art. 140 ust. 1 i 4 u.g.n. Odwołanie od powyższej decyzji złożyło w ustawowym terminie Miasto [...], zarzucając jej naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez błędne stwierdzenie , że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na działkach nr [...], ark. mapy 05, obręb D., 2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 5 u.g.n. poprzez przyjęcie do rozpoznania wniosków o zwrot nieruchomości po upływie terminu do ich złożenia, 3) przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Decyzją z 27 marca 2025 r. Wojewoda uchylił decyzję Starosty [...] i orzekł tak jak na wstępie. Wojewoda w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że zarządzeniem Prezydenta Miasta [...] z 31 lipca 1978 r. nr [...] w sprawie ustalenia i podziału terenów budownictwa jednorodzinnego w rejonie urbanistycznym [...]" przy ulicach[...], na podstawie art. 2 ustawy z 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego oraz zagrodowego oraz podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192) w związku z art. 94 ust. 1 ustawy z 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych (Dz. U. Nr 26, poz. 139 i Dz. U. z 1997 r. nr 11, poz. 44) a także § 2 i § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 28 sierpnia 1972 r. w sprawie trybu ustalania, rozgraniczenia i podziału terenów budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego na obszarze miast i osiedli (Dz. U. 35, poz. 242) oraz zgodnie ze szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego rejonu urbanistycznego "[...]", zatwierdzonym zarządzeniem Prezydenta Miasta [...] Nr [...] z 22 marca 1977 r. (Dz. Urz. Woj. Rady Narodowej Nr [...], poz. [...]) przeznaczono na cele budownictwa jednorodzinnego do realizacji w latach 1978 do 1983 m.in. działkę nr [...] z obrębu D., zapisaną w księdze wieczystej t. 9 k. 244 o pow. 682 m2. Zarządzenie weszło w życie z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...], tj. 16 października 1978 r., z tym że skutki prawne z niego wynikające następowały w terminie dwóch miesięcy od daty ogłoszenia, tj. z dniem 16 grudnia 1978 r. Na podstawie projektu podziału stanowiącego załącznik do ww. zarządzenia oraz opisu i mapy z 22 listopada 1978 r. ustalono, że z dawnej działki nr [...] projektowano wydzielenie dwóch działek budowlanych o numerach przejściowych [...] i [...] oraz [...] (droga). Ostatecznie działki zostały oznaczone numerami ewidencyjnymi: [...] i [...] oraz [...] część (aktualnie oznaczona nr [...]). W momencie wywłaszczenia przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność: H. K. w połowie oraz jej dzieci: J. K., W. K., C. K., M. K. oraz L. K.. Dnia 24 kwietnia 1979 r. W. K. złożył wniosek w sprawie [...] o nadanie synowi B. K. jednej działki powstałej w wyniku wyżej opisanego podziału lub przekazania na jego własność lub użytkowanie wieczyste jednej działki normatywnej. Dyrektor Zarządu Gospodarki Terenami w [...] 14 lipca 1979 r. zawiesił ww. postępowanie do czasu ustalenia spadkobierców H. K. z zastrzeżeniem, iż jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania na wniosek strony żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie zawieszonego postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uznaje się za wycofane. Zarząd Gospodarki Terenami w [...] 6 września 1979 r. zlecił oszacowanie działki nr [...]. Opinia w sprawie ustalenia wartości nakładów budowlanych na nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] została wykonana na dzień 30 września 1979 r. przez R. K.. Dodatkowo 19 września 1979 r. wykonana została opinia w sprawie ustalenia wartości kultur ogrodniczych-wieloletnich znajdujących się na ww. działce. Zarząd Gospodarki Terenami w [...] pismem z 19 marca 1981 r. wezwał W. K. do nadesłania postanowienia sądu dot. nabycia praw do spadku po J. K., H. K., C. K., M. K. i p. L. K., jako niezbędnych do wydania decyzji o zachowanie własności działek powstałych w wyniku podziału nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], pod rygorem wydania decyzji odszkodowawczej za przejętą na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość. Pismem z 15 marca 1984 r. Zarząd Gospodarki Terenami w [...] zwrócił się ponownie do W. K. o dostarczenie w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego pisma - kopii postanowienia sądu dot. nabycia praw do spadku po ww. Jednocześnie zastrzegł, iż w przypadku niedostarczenia ww. postanowienia, względnie dokumentu, z którego wynika że sprawa zawisła przed sądem, podejmie zawieszone postępowanie zmierzające do przejęcia nieruchomości za odszkodowaniem ustalonym decyzja administracyjną. Na podstawie zawartych w aktach sprawy postanowień spadkowych: Sądu Rejonowego w S. z 15 listopada 2005 r., [...], Sądu Rejonowego w P. z 3 kwietnia 1984 r., [...], Sądu Rejonowego w P. z 24 lutego 1992 r., [...], Sądu Rejonowego w L. z z 21 sierpnia 1991 r., [...], Sądu Rejonowego w P. z 19 grudnia 2006 r., [...] oraz Sądu Rejonowego dla W. z 30 maja 2006 r., [...], spadkobiercami po H. K., J. K., W. K., C. K., M. K. oraz L. K. stali się: B. K., C. Z.., B. C., Z. S., D. O., M. M., S. K., A. K., T. S., H. K., K. K.. Dnia 9 kwietnia 2009 r. pomiędzy B. K., C. Z., B. C., Z. S., D. O., M. M., S. K., A. K., T. S. zawarta została umowa sprzedaży i umowa darowizny (akt notarialny rep. [...]) dotycząca m.in. wszystkich przysługujących spadkobiercom roszczeń związanych z nieruchomością składającą się z działki gruntu, dla której Sąd Rejonowy w P. prowadzi księgę wieczystą D. tom 9 karta 244, w tym roszczenia ojej zwrot. Pismem z 11 maja 2020 r. B. K., złożył wniosek do Prezydenta Miasta [...] o zwrot ww. nieruchomości. Dnia 7 sierpnia 2020 r. przeprowadzono oględziny nieruchomości, podczas których stwierdzono, iż działka nr [...] stanowi teren niezabudowany, porośnięty niepielęgnowaną zielenią, na którym znajdują się: chwasty, pojedyncze drzewa i samosiejki. Na działce znajdują się: fragment ogrodzenia z siatki, a także w części środkowej stara zamknięta piaskownica. Teren nieuporządkowany. Działka nr [...] stanowi teren niezabudowany, porośnięty zielenią niepielęgnowaną, na którym znajdują się: chwasty, samosiejki drzew, krzewów oraz pozostałości zieleni ozdobnej. W części południowo-zachodniej znajdują się pozostałości zniszczonej altany ogrodowej. Granice działek nr [...] zachodnie przebiegają po ogrodzeniu - płot metalowy z przęsłami na podmurówce betonowej. Stan zgodny z mapą zasadniczą. Teren działek nieuporządkowany. Pismem z 13 sierpnia 2020 r. Miejska Pracownia Urbanistyczna przekazała wypisy i wyrysy: - planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta [...] zatwierdzonego przez Wojewodę [...] 22 sierpnia 1975 r., stanowiącego integralną część planu zagospodarowania przestrzennego Województwa [...], zatwierdzonego uchwałą nr [...] z dnia 21 października 1977 r. (Dz. U. W.R.N. Nr [...] poz. [...]); - planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego Wilda 3, uchwalonego uchwała nr [...] Prezydium Rady Narodowej m. [...] z dnia 29 marca 1963 r. (aktualizacja: zarządzenie nr [...] Prezydenta Miasta [...] z dnia 22 marca 1977 r. w sprawie zatwierdzenia zaktualizowanego szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu urbanistycznego "[...]"). Starosta [...] pismem z 3 września 2020 r. zwrócił się do Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego [...] w [...] o odszukanie i przesłanie poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii decyzji o ustaleniu i wypłaceniu odszkodowania za wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości. Jednocześnie zaznaczył, że 20 lipca 2020 r. [...] przesłał akta wywłaszczeniowe dot. rzeczonej nieruchomości lecz bez decyzji o ustaleniu i wypłaceniu odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego [...] pismem z 10 września 2020 r. poinformował Starostę [...], iż w aktach sprawy o znaku [...] dotyczącej przedmiotowej nieruchomości nie znajduje się decyzja o ustaleniu i wypłaceniu odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Pismem z 18 września 2020 r. pełnomocnik wnioskodawcy poinformował organ 1 instancji, iż B. K. nie posiada decyzji o ustaleniu i wypłaceniu odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości i na tę okoliczność przedstawił oświadczenie strony z 17 września 2020 r. Oświadczeniem z 9 października 2020 r. B. K. potwierdził, że nie ma wiedzy o wydaniu jakiejkolwiek decyzji administracyjnej o ustaleniu i wypłacie odszkodowania za nakłady budowlane i rośliny, które miałyby się uprzednio znajdować na nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], dz. [...] i [...]. Starosta [...] postanowieniem z 5 października 2020 r. powołał rzeczoznawcę majątkowego - B. W. - jako biegłego w celu sporządzenia opinii ustalającej wartość nieruchomości działek nr [...] Rzeczoznawca majątkowy operatem z 18 grudnia 2020 r. określił wartość niniejszej nieruchomości. Aktualna wartość nieruchomości została ustalona na kwotę [...]złotych, wartość nieruchomości według stanu z dnia wywłaszczenia i cen na dzień wyceny na kwotę [...]zł oraz wartość nieruchomości według stanu z dnia zwrotu i cen na dzień wyceny na kwotę [...]zł. Dnia 18 lutego 2021 r. Starosta [...] przesłał kserokopie operatu stronom postępowania. Pismami z 7 i 15 października 2020 r. Starosta [...] zwrócił się do Sądu Rejonowego w P. w sprawie ustalenia, czy w latach 1978-1985 do depozytu sądowego złożono odszkodowanie za wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości stanowiącej własność "m.in. H. i W. K.". W odpowiedzi na pismo 16 października 2020 r. Sąd Rejonowy w P. wskazał, że nie odnaleziono sygnatury sprawy, w której uczestniczyłaby H. K. albo w której byłaby innym podmiotem np. spadkobiercą, świadkiem, biegłym. Jednocześnie sąd zaznaczył, że nie jest możliwe odnalezienie sprawy w elektronicznej ewidencji spraw, posługując się danymi nieruchomości. Pismem z 24 lutego 2021 r. Starosta [...] zwrócił się do H. K. oraz K. K. o nadesłanie w terminie 30 dni od otrzymania pisma wniosków o zwrot ww. nieruchomości jako spadkobiercy po p. Kuźniak i postanowienia spadkowego po zmarłym zaznaczając, że brak ww. dokumentów będzie skutkował wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania. H. K. i K. K. nie skorzystały z przysługującego im prawa i nie złożyły wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości tj. działek nr [...] i [...]. Starosta [...] pismem z 7 kwietnia 2021 r. zawiadomił strony o możliwości wypowiedzenia się co do całości zgromadzonych w sprawie materiałów i dowodów. Decyzją z 26 kwietnia 2021 r., znak [...], Starosta [...] orzekł o zwrocie na rzecz B. K. w [...] części nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb D., arkusz mapy 05, działki nr [...] o pow. 334 m2 i nr [...] o pow. 246 m2, dla której Sąd Rejonowy P. prowadzi księgę wieczystą nr [...] i stanowiącej własność Miasta [...]. Następnie decyzją z 29 września 2021 r., znak [...], Wojewoda uchylił ww. decyzję Starosty [...] i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W zaleceniach skierowanych do organu I instancji, Wojewoda wskazał m.in., że: - wynikające z art. 136 ust. 3 u.g.n. uprawnienie do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie może być przeniesione na osobę trzecią w drodze czynności prawnej; - Starosta [...] rozpatrując ponownie sprawę powinien jednoznacznie ustalić jak zakończyło się postępowanie administracyjne prowadzone przez Zarząd Gospodarki Terenami w [...] pod sygnaturą [...] w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, ewentualnie czy następca prawny Zarządu Gospodarki Terenami w [...] nie wydał ww. decyzji odszkodowawczej; - Starosta [...] powinien także uwzględnić prośbę pełnomocnika wnioskodawcy zawartą we wniosku o zwrot nieruchomości z 11 maja 2020 r. o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów, a także załączników dokumentów znajdujących się w aktach postępowania administracyjnego [...]; - Starosta [...] zwrócił się do Sądu Rejonowego w P. z błędnym zapytaniem w sprawie złożenia odszkodowania do depozytu sądowego. Pismem z 3 lutego 2022 r. pełnomocnik B. K. podtrzymał wniosek o zwrot nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem w zakresie udziału nabytego w drodze spadkobrania po poprzednich współwłaścicielach nieruchomości, tj. w zakresie udziału w wysokości [...] części nieruchomości. Pismem błędnie datowanym na 11 lutego 2021 r. Starosta [...] wezwał pozostałych spadkobierców o złożenie wniosków o zwrot nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem w terminie 30 dni. Pismem z 15 lutego 2022 r. Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego [...] poinformował, że w zasobach archiwalnych nie odnaleziono decyzji o ustaleniu i wypłaceniu odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] obręb D. ark. 05 działka [...], [...] tom 9 karta 244. Pismem z 2 marca 2022 r. (wpływ do organu: 3 marca 2022 r.) A. K. wystąpił do Starosty [...] o zwrot udziału w nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem. Analogiczne wnioski złożyli: - D. O. (data wpływu: 11 marca 2022 r.); - H. K., M. T. oraz J. K. (data wpływu: 7 czerwca 2022 r.) Pismem z 1 sierpnia 2022 r. biegły rzeczoznawca majątkowy przekazał potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego z 18 grudnia 2020 r., sporządzonego na potrzeby niniejszego postępowania. Pismem z 27 lipca 2022 r. Sąd Rejonowy P. poinformował, że w latach 1987 - 1985 nie została zarejestrowana sprawa z wniosku Zarządu Gospodarki Terenami o złożenie do depozytu sądowego odszkodowania za wywłaszczanie nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] stanowiącej m.in. własność H. K. i W. K.. Pismem z 10 lutego 2023 r. pełnomocnik B. K. podtrzymał wniosek o zwrot w zakresie [...] części w prawie własności nieruchomości. Pismem z 22 września 2022 r. H. K. przedłożyła do akt sprawy akt poświadczenia dziedziczenia po C. Z. z 20 września 2022 r., rep. [...], z którego wynika, że spadek po nim objęły: H. K., M. T. oraz J. K., każde z nich w [...] części. Pismem z 27 czerwca 2023 r. Starosta [...] zawiadomił strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Pismem z 10 lutego 2023 r. pełnomocnik wnioskodawcy podtrzymał w całości wniosek o zwrot na rzecz B. K. udziału w wysokości [...] części w prawie własności nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem. Dnia 21 sierpnia 2023 r. Starosta [...] wydał kwestionowaną przez Miasto [...] decyzję. W toku postępowania odwoławczego pełnomocnik wnioskodawcy - B. K. - poinformował organ odwoławczy o jego śmierci, która nastąpiła 19 listopada 2023 r. Pismem z 1 lutego 2024 r. pełnomocnik zmarłego wnioskodawcy przekazał do akt sprawy akt poświadczenia dziedziczenia z 11 grudnia 2023 r., rep. [...], z którego wynika, że spadek po B. K. nabyły: W. K., B. K. oraz A. K., każda w [...] części. Decyzją z 19 kwietnia 2024 r., znak [...], Wojewoda uchylił decyzję Starosty [...] z 27 lipca 2023 r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Od powyższego rozstrzygnięcia sprzeciw wnieśli: 1. D. O.; 2. W. K., B. K. i A. K., reprezentowane przez r. A.. Sprzeciw, o którym mowa w pkt. 1, postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 26 sierpnia 2024 r., sygn. akt I SA/Po 362/24, został odrzucony z uwagi na złożenie go po upływie ustawowego terminu. Natomiast wskutek sprzeciwu, o którym mowa w pkt. 2, wyrokiem z 16 października 2024 r., sygn. akt II SA/Po 361/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił ww. decyzję Wojewody. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że "sprzeciwiający się trafnie zwrócili uwagę, że zgodnie z prawidłowymi ustaleniami w sprawie za wywłaszczoną nieruchomość nie zostało wypłacone ani złożone do depozytu sądowego jakiekolwiek odszkodowanie, co potwierdziły dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, w tym m.in. pismo Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego [...] z dnia 15 lutego 2022 r. czy też pismo Sądu Rejonowego P. z dnia 27 lipca 2022 r. Tym samym strony nie były zobowiązane do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. W tej sytuacji sporządzenie operatu szacunkowego określającego wartość wywłaszczonej nieruchomości według stanu z dnia wywłaszczenia i cen na dzień wyceny oraz według stanu z dnia zwrotu i cen na dzień wyceny było zbędne. Sporządzenie operatu szacunkowego jest konieczne jedynie wówczas, gdy zachodzi potrzeba zwrotu lub rozliczenia odszkodowania (czy też nieruchomości zamiennych) otrzymanych uprzednio przez wywłaszczonego właściciela; jedynie w takich sytuacjach znaczenie ma wartość rynkowa nieruchomości w myśl art. 136 ust. 3 u.g.n." Sąd wskazał również, że "pierwotny wniosek B. K. obejmował żądanie [...] części udziału w prawie własności przedmiotowej nieruchomości, w tym części udziału (roszczeń o zwrot części udziałów) nabytych w drodze czynności cywilnoprawnych. Starosta wniosek przyjął i procedował, a w konsekwencji wydał w dniu 26 kwietnia 2021 r. decyzję orzekającą zwrot całości ww. udziału na rzecz B. K.. Na skutek decyzji Wojewody z dnia 29 września 2021 r. decyzja Starosty została uchylona, a B. K. zmuszony był ograniczyć swoje żądanie jedynie do tej części udziału, który nabył stricte w drodze spadkobrania. Starosta był zobowiązany dokonać zawiadomienia pozostałych współwłaścicieli czy też ich spadkobierców o zainicjowanym postępowaniu i wezwać ich do złożenia wniosków w wyznaczonym terminie, czego Starosta wówczas nie uczynił, a stosowne wezwanie zostało dokonane dopiero w dniu 11 lutego 2022 r. (...) Zaniechania Starosty w wykonaniu ustawowych obowiązków popełnione przy pierwszym rozpoznaniu sprawy nie mogły mieć negatywnego wpływu na uprawnionych do zwrotu nieruchomości." Dodatkowo w toku niniejszego postępowania, już po wydaniu wyroku, organ powziął wiadomość o śmierci strony - A. K.. Z pozyskanego do akt sprawy skróconego aktu zgonu nr [...], sporządzonego przez Urząd Stanu Cywilnego [...], wynika, że A. K. zmarł [...] Z tego względu niniejsza decyzja jest decyzją częściową, tj. nie rozstrzyga ona o części dotyczącej przypadającego mu udziału w wysokości [...]. W tym zakresie Wojewoda, działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., zawiesił niniejsze postępowanie do czasu ustalenia spadkobierców, a docelowo - po ustaleniu spadkobierców po A. K. - rozstrzygnie tę kwestię odrębną decyzją administracyjną. Wojewoda w swojej decyzji wskazał, że zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Jednakże stosowanie art. 137 ust. 1 u.g.n. doznaje modyfikacji wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11 (Dz. U. z 2014 r., Nr 376), który wszedł w życie 24 marca 2014 r. Zgodnie z powyższym wyrokiem art. 137 ust. 1 w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r. zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, został uznany za niezgodny z art. 2 w zw. z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej upływie terminu, o którym mowa w art. 136 ust. 7 u.g.n., jak i po upływie terminu wskazanego w art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej, z uwzględnieniem omówionego wyżej stanu prawnego obowiązującego w okresie stanu epidemii COVID-19. Tym samym uznać należy, że uprawnienie pozostałych wnioskodawców do żądania zwrotu nieruchomości wygasło, a tym samym brak jest podstaw do merytorycznego rozpatrzenia tych wniosków, w przeciwnym razie organ odwoławczy dopuściłby się naruszenia art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej oraz art. 136 ust. 7 u.g.n. Odnosząc się natomiast do kwestii realizacji celu wywłaszczenia, podnoszonej w odwołaniu, organ odwoławczy stwierdził, że z treści § 1 ust. 1 zarządzenia nr [...] Prezydenta Miasta [...] z dnia 31 lipca 1978 r. w sprawie ustalenia i podziału terenów budownictwa jednorodzinnego w rejonie urbanistycznym [...] przy ulicach[...], podstawą przeznaczenia nieruchomości wskazanych w zarządzeniu pod budownictwo jednorodzinne, był szczegółowy plan zagospodarowania przestrzennego rejonu urbanistycznego "[...]", zatwierdzonego zarządzeniem Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia 22 marca 1977 r. (Dz. Urz. Woj. Rady Narodowej Nr [...], poz. [...]). Organ I instancji pozyskał do akt sprawy wypis i wyrys rzeczonego planu. Jak wynika z wyrysu ww. planu, nieruchomość objęta niniejszym postępowaniem położona była na terenie oznaczonym symbolem symbolem, A2MN, oznaczającym tereny mieszkalnictwa rodzinnego o niskiej intensywności zabudowy. Dla tych terenów poczyniono następujące ustalenia ogólne: - projektowane budynki mieszkalne są dwukondygnacyjne z dachem płaskim; - projektowane budynki mieszkalne są jednomieszkaniowe; - budynki istniejące usytuowane w tylnej części działki użytkowane mieszkalne przeznaczone są do wyburzenia; - istniejące na parcelach budynki gospodarcze przeznaczone są do wyburzenia; - wyklucza się realizację budynków gospodarczych; - w zabudowie projektowanej ustala się garaże wbudowane w budynek mieszkalny; - w zabudowie istniejącej decyzję o usytuowaniu garażu podejmuje się każdorazowo przy wniesieniu wniosku; - wyklucza się sytuowanie garaży z wjazdem z arterii komunikacyjnych kl. III; - do istniejących garaży wbudowanych w budynek mieszkalny a skierowanych wjazdem do arterii kl. III Zarząd Dróg i Mostów zabezpieczy wjazd przy realizacji tych arterii; - garaże istniejące wolnostojące po zrealizowaniu ww. arterii winny korzystać z projektowanych ulic lokalnych. Ponadto, zgodnie z wyrysem ww. planu, na nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem znajduje się symbol oznaczony w legendzie jako projektowany budynek jednorodzinny. Kluczowe w ustaleniu zmian w sposobie zagospodarowania nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem są niewątpliwie zdjęcia lotnicze rzeczonego terenu, pozyskane przez Starostę [...] wtoku postępowania. Zdjęcia zostały wykonane w latach: 1960, 1976, 1979 oraz 1982. Dodatkowo na wydrukach tychże zdjęć wkreślone zostały nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem. Ponadto w toku postępowania odwoławczego Wojewoda pozyskał do akt sprawy wydruki ortofotomap z lat: 2003, 2006, 2008, 2010, 2014, 2016, 2018, 2020 i 2023, obrazujących ówczesny stan zagospodarowania nieruchomości i ewentualne zmiany w tym zakresie. Analiza przedmiotowych zdjęć oraz ortofotomap prowadzi do wniosku, że przed wywłaszczeniem nieruchomość objęta niniejszym postępowaniem była niezabudowana. Nie została ona zabudowana również po wywłaszczeniu - zmiany w zagospodarowaniu terenu polegały głównie na zarastaniu zielenią. Elementy zagospodarowania wskazane w protokole oględzin z 7 sierpnia 2020 r. oraz w odwołaniu Miasta [...], tj. altana, piaskownica oraz pozostałości zieleni ozdobnej, nie występują na zdjęciach lotniczych pozyskanych przez Starostę [...]. Nie występują one również na ortofotomapach z lat 2003-2014, pozyskanych przez organ II instancji. Elementy zagospodarowania wskazane w protokole oględzin są możliwe do zidentyfikowania dopiero na ortofotomapach z 2018 r. i 2020 r. Natomiast na najbardziej aktualnej ortofotomapie z 2023 r. rzeczone elementy zagospodarowania już nie występują. W związku z powyższym, Wojewoda odnosząc się do argumentów Miasta [...], jakoby wskazane wyżej elementy zagospodarowania nieruchomości miały charakter infrastruktury towarzyszącej osiedlu domów jednorodzinnych, wskazał, że elementy te powstały dopiero w ciągu ostatnich 10 lat, w związku z czym nie jest prawdopodobne, by stanowiły one infrastrukturę towarzyszącą istniejącego osiedla. Poza tym nawet gdyby przyjąć, że rzeczone elementy zagospodarowania stanowiły infrastrukturę towarzyszącą, to - z uwagi na jej powstanie po 22 września 2004 r. - należało uznać, że nieruchomość objęta niniejszym postępowaniem stała się zbędna na cel wywłaszczenia. W związku z powyższym w ocenie Wojewody Starosta [...] prawidłowo uznał, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki zwrotu nieruchomości wywłaszczonej. Jednakże, z uwagi na zmianę u.g.n. w myśl art. 136 ust. 7 u.g.n., uprawnienie do zwrotu, o którym mowa w ust. 3, wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku, o którym mowa w ust. 3. Z kolei art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej u.g.n. wydłużył możliwość składania wniosków o zwrot wywłaszczonej nieruchomości stanowiąc, że w przypadku gdy termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 u.g.n. upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy albo gdy od dnia wejścia w życie tej ustawy do upływu tego terminu pozostało nie więcej niż 12 miesięcy, wniosek, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, może zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Oznacza to, że termin na złożenie wniosku upływał 14 maja 2020 r. Wojewoda podniósł, że termin ten uległ dalszemu wydłużeniu w związku z ogłoszeniem stanu epidemii COVID-19, gdyż zgodnie z art. 15zzr ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, zwanej dalej specustawą COVID-19, bieg ww. dwunastomiesięcznego terminu uległ zawieszeniu. W konsekwencji, przyjął, że ostateczny termin na złożenie wniosku o zwrot nieruchomości w przypadkach, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej, upłynął w lipcu 2020 r. Wojewoda wskazał również, że w myśl art. 216 ust. 1 u.g.n. przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości stosuje się również do nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu Państwa w trybie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192), zwanej dalej ustawą z 6 lipca 1972 r. Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy tereny pod budownictwo jednorodzinne i zagrodowe ustalały prezydia powiatowych rad narodowych w drodze uchwał, na podstawie szczegółowych planów zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z art. 5 ust. 2 tej ustawy nieruchomości lub ich części objęte uchwałą o ustaleniu terenu budowlanego z wyjątkiem działek, które właściciele zgodnie z art. 9 zachowali na własność lub które zostały w trybie art. 9 nadane na własność członkom ich rodzin, przechodzą z mocy prawa na własność Państwa po upływie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie uchwały. Stosownie do art. 10 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1972 r., który wszedł w życie 28 listopada 1973 r., za nieruchomości, które przeszły na własność w powyższym trybie, przysługiwało odszkodowanie wypłacane na podstawie przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości. Następnie na mocy art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych (Dz. U. Nr 16 poz. 91, z późn. zm.) zadania i uprawnienia oraz sprawy indywidualne z zakresu administracji państwowej, należące w myśl dotychczasowych przepisów do powiatowych rad narodowych i powiatowych organów administracji państwowej, przejęte zostały z zastrzeżeniem ust. 4 i 5 przez odpowiednie organy stopnia podstawowego. Zarówno wydawanie zarządzeń w trybie art. 5 ust. 2 ustawy z 6 lipca 1972 r. jak i ustalanie odszkodowania za nieruchomości przejęte w tym trybie, nie znalazły się w katalogu wymienionym w rozporządzeniu Rady Ministrów z 30 maja 1975 r. w sprawie określenia zadań i uprawnień należących do powiatowych rad narodowych i naczelników powiatów, które przejmują wojewódzkie rady narodowe i wojewodowie (Dz. U. Nr 17 poz. 94, z późn. zm.), a tym samym kompetencje te przeszły m.in. na rzecz prezydentów miast. W odniesieniu do zarzutów odwołania, a także powołanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 16 października 2024 r., sygn. akt II SA/Po 361/24,, który zapadł na skutek wniesionego sprzeciwu Wojewoda uznał, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Jednakże w ocenie Wojewody w niniejszej sprawie istotne znaczenie ma fakt, że cytowany wyżej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego został wydany po rozpoznaniu sprzeciwu, a nie skargi zatem powołując się na przywołane w decyzji orzecznictwo zatem Wojewoda przyjął, że art. 64e oraz art. 151a § 1 p.p.s.a. należy wykładać w ten sposób, że określony w tych przepisach zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny na skutek sprzeciwu od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. nie może obejmować oceny tej decyzji w zakresie, w jakim przesądzałoby to o prawach podmiotów, które z uwagi na treść art. 64b § 3 p.p.s.a. nie mogą brać udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Wyłączenie stosowania art. 33 (wynikające z treści art. 64b § 3 p.p.s.a. - przyp. organu) w postępowaniu wszczętym sprzeciwem od decyzji oznacza, że w tym postępowaniu stronami są jedynie wnoszący sprzeciw i organ administracji, którego decyzji sprzeciw dotyczy. Ponadto sąd jak wskazał Wojewoda rozpoznający sprzeciw zobligowany jest niekiedy dokonać również wstępnej oceny prawnomaterialnej niezbędnej dla ustalenia, jakie fakty są istotne dla sprawy, co z kolei warunkuje ocenę, jaki jest zakres uzupełniającego postępowania wyjaśniającego. Ta wstępna ocena prawnomaterialna ma jednak charakter służebny wobec kwestii zasadniczej w sprawie ze sprzeciwu, czyli kwestii zgodności z prawem decyzji kasatoryjnej ocenianej przez pryzmat przesłanek z art. 138 § 2 k.p.a. i nie determinuje dalszej sytuacji prawnomaterialnej jednostki. Konkluzja ta jest tym bardziej oczywista w sytuacji, w której w sprawie występują strony o sprzecznych interesach - każda z tych stron winna mieć bowiem równe prawo do sprawiedliwego procesu sądowoadministracyjnego, w ramach którego może kwestionować m.in. zagadnienia dotyczące wykładni i zastosowania prawa materialnego (art. 45 ust. 1 oraz art. 184 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP). Tymczasem w postępowaniu wszczętym sprzeciwem od decyzji przepisu art. 33 p.p.s.a. nie stosuje się (art. 64b § 3 p.p.s.a.), a zatem stronami są tylko wnoszący sprzeciw oraz organ wydający decyzję kasatoryjną. Ponadto, wyrok uwzględniający sprzeciw nie podlega zaskarżeniu skargą kasacyjną (art. 151a § 3 p.p.s.a.) (tak wyrok NSA z 28 sierpnia 2024 r., sygn. akt II OSK 2112/23). Mając na uwadze wskazane wyżej orzecznictwo organ II instancji uznał, że ocena Sądu dotycząca kwestii kręgu stron mogących skutecznie żądać zwrotu nieruchomości w okolicznościach niniejszej sprawy, a w szczególności stwierdzenie, że zaniechania organu w wykonaniu ustawowych obowiązków popełnione przy pierwszym rozpoznaniu sprawy nie mogły mieć negatywnego wpływu na uprawnionych do zwrotu nieruchomości, nie jest dla niego wiążąca. Zastosowanie się do tej oceny miałoby w ocenie Wojewody bowiem wpływ na sytuację materialnoprawną stron postępowania, które zgodnie z art. 64b § 3 w związku z art. 33 p.p.s.a., nie mogą być stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym rozpoznania wniesionego sprzeciwu, a dodatkowo w okolicznościach niniejszej sprawy, mają sprzeczne interesy. W tym kontekście, Wojewoda odnosząc się do zarzutu Miasta [...] dotyczącego rozpatrzenia wniosków złożonych po terminie, o którym mowa w art. 136 ust. 7 u.g.n., organ odwoławczy uznał go za zasadny. Wojewoda wskazał, że przedmiotowe postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem B. K. z 11 maja 2020 r., który wpłynął do organu 14 maja 2020 r., tj. w ustawowym terminie. Natomiast odmiennie przedstawia się sytuacja dotycząca pozostałych wniosków o zwrot złożonych w niniejszej sprawie. Stosownie do art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Obecne brzmienie art. 136 ust. 3 u.g.n. zostało nadane nowelizacją dokonaną na mocy ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej: ustawa nowelizująca), która weszła w życie z dniem 14 maja 2019 r. W związku z powyższym każdy ze współuprawnionych ma możliwość samodzielnego działania w sprawie, w zakresie przypadającego mu udziału. Zdaniem organu odwoławczego, powyższej oceny nie zmienia treść art. 136 ust. 3a u.g.n., zgodnie z którym w przypadku gdy postępowanie w sprawie zwrotu dotyczy udziału w wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w jej części, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, zawiadamia pozostałych uprawnionych o możliwości zwrotu udziału w wywłaszczonej nieruchomości albo udziału w jej części. Z powyższego przepisu, odczytywanego łącznie z art. 136 ust. 3b u.g.n., który stanowi, że w przypadku gdy zostało zgłoszone więcej niż jedno żądanie zwrotu udziału w wywłaszczonej nieruchomości lub w jej części, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, prowadzi jedno postępowanie dotyczące wszystkich żądań, wynika, że w przypadku wielości osób uprawnionych do ubiegania się do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, właściwy organ winien zawiadomić te osoby o możliwości złożenia o wniosku o zwrot, a wszelkie wnioski o zwrot otrzymane od innych uprawnionych organ winien rozpatrzyć w ramach jednego postępowania administracyjnego. Powyższe nie oznacza, że wniosek o zwrot nieruchomości złożony w terminie ma charakter czynności zachowawczej, chroniącej pozostałych współuprawnionych. Wskazane wyżej regulacje mają na celu jedynie koncentrację wszelkich żądań złożonych w stosunku do danego przedmiotu (w tym przypadku: konkretnie wskazanej nieruchomości). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Wojewoda przyjął, że pozostałe wnioski o zwrot udziałów w nieruchomości zostały złożone już w 2022 r., i zatem należało uchylić zaskarżoną decyzję i orzec co do istoty sprawy, uwzględniając aktualny krąg stron postępowania, w tym śmierć A. K.. Skargi na decyzję Wojewody wnieśli: - pismem z 11 kwietnia 2025 r D. O. oraz - pismem z 29 kwietnia 2025 r. Miasto [...] – zaskarżając pkt IA w zakresie zwrotu na rzecz W. K., B. K. i A. K. zwrotu nieruchomości i pkt II decyzji w zakresie orzekającym o nieobowiązywaniu W. K., B. K. i A. K. do zwrotu na rzecz Miasta [...], należności określonych w art. 140 ust.1 i 4 u.g.n. czyli zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. W uzasadnieniu swojej skargi skarżąca D. O. powołała się na wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego z 16 października 2024 r., sygn. akt II SA/Po 361/24, wskazując, że termin na złożenie wniosku został zachowany. Natomiast Miasto [...] decyzji Wojewody zarzuciło naruszenie następujących przepisów: - przepisów prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2021r. poz. 1899) poprzez błędne stwierdzenie, że w stosunku do wywłaszczonych działek nr [...] i [...], ark. m. 05, obr. D., nie został zrealizowany cel na jaki została wywłaszczona, - przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, i art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960r., Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), poprzez nie zebranie całego materiału dowodowego w sprawie i wniosło o: -o uchylenie pkt I A decyzji z dnia 27.03.2025r., oraz o uchylenie decyzji Starosty [...] z dnia 21.07.2023r., W uzasadnieniu skargi Miasto [...] wskazało, że Wojewoda uzasadniając swoją decyzję stwierdził, że Starosta [...] w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i prawidłowo ustalił, że na działkach nr [...], ark. m. 05, obr. D., nie zrealizowano celu wywłaszczenia - budowy domu jednorodzinnego. W ocenie Miasta [...] zarówno Starosta [...] jak i Wojewoda nie ustalili, czy przedmiotowe zagospodarowanie działek nr [...], ark. m. 05, obr. D. (altanka i niepielęgnowany ogród) stanowi infrastrukturę towarzyszącą domu jednorodzinnego postawionego na działce obok tj. na działce nr [...], ark. m. 05, obr. D. i czy jest to przesłanka do odmowy zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Wojewódzki Sad Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 4 czerwca 2025 r. sygn. akt. IV SA/Po 461/25 orzekł o połączeniu spraw do wspólnego w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sad Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024, poz. 1267) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji, postanowienia (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb ich wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Jego uchylenie następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2024, poz. 935, dalej p.p.s.a.). Mając na względzie wskazane kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny, po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych i prawnych, stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania i prawo materialne w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Na wstępie wskazać należy, że kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja Wojewody uchylająca decyzję Starosty [...] w której Starosta [...] orzekł o: I. Zwrocie na rzecz B. K. w [...] części, H. K. w [...] części, M. T. w [...] części, J. K. w [...] części, D. O. w [...] części, A. K. w [...] części, nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb D., arkusz mapy 05, działki nr [...] o pow. 334 m2 i nr [...] o pow. 246 m2, dla której Sąd Rejonowy P. prowadzi księgę wieczystą nr [...] i stanowiącej własność Miasta [...]. W udziale [...] części nieruchomość pozostaje zapisana jako własność Miasta [...]. II. Nie zobowiązywaniu B. K., H. K., M. T., J. K., D. O., A. K. do zwrotu na rzecz Miasta [...] należności określonych w art. 140 ust. 1 i 4 u.g.n. i orzekł o : I. uchyleniu zaskarżonej decyzji w pkt. I w stosunku do B. K., H. K., M. T., J. K. i D. O. i w tym zakresie orzekł A. o zwrocie na rzecz W. K. w [...] części, B. K. w [...] części, A. K. w [...] części, nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb D., arkusz mapy 05, działki nr [...] o pow. 334 m2 i nr [...] o pow. 246 m2, dla której Sąd Rejonowy P. prowadzi księgę wieczystą nr [...] i stanowiącej własność Miasta [...]; B. umorzeniu postępowania organu I instancji w części dotyczącej zwrotu nieruchomości wskazanej w pkt. I.A niniejszej decyzji na rzecz H. K., M. T., J. K. i D. O.; II. uchyleniu zaskarżonej decyzji w pkt. II w stosunku do B. K., H. K., M. T., J. K. i D. O. i orzekł o niezobowiązywaniu W. K., B. K. i A. K. do zwrotu na rzecz Miasta [...] należności określonych w art. 140 ust. 1 i 4 u.g.n. oraz wskazał, że zaskarżona decyzja jest decyzją częściową. Na kanwie przedmiotowej sprawy w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że rozstrzygnięcie Wojewody jest niezrozumiałe. Nie zawiera bowiem rozstrzygnięcia, co do zobowiązania do zwrotu na rzecz Miasta [...] należności określonych w art. 140 ust.1 i 4 u.g.n. wobec H. K., M. T., J. K. i D. O.. W punkcie II decyzji, Wojewoda uchylił punkt II decyzji Starosty [...] i orzekł jedynie o niezobowiazywaniu W. K., B. K., i A. K. do zwrotu na rzecz Miasta [...] należności określonych w art. 140 ust. 1 i 4 u.g.n. Nie wypowiedział się też w tej kwestii w uzasadnieniu decyzji. Tym czasem z uzasadnienia wyroku WSA w Poznaniu sygn. akt. II SA/Po 361/24 wynika, że za wywłaszczoną nieruchomość nie zostało wypłacone ani złożone do depozytu sądowego jakiekolwiek odszkodowanie, co potwierdziły dokumenty znajdujące się w aktach spraw, w tym m.in. pismo Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego [...] dnia 15 lutego 2022 r. czy też pismo Sądu Rejonowego P. z dnia 27 lipca 2022 r. Tym samym strony nie były zobowiązane do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. W tej sytuacji sporządzenie operatu szacunkowego określającego wartość wywłaszczonej nieruchomości według stanu z dnia wywłaszczenia i cen na dzień wyceny oraz według stanu z dnia zwrotu i cen na dzień wyceny, było zbędne. Sporządzenie operatu szacunkowego jest konieczne jedynie wówczas, gdy zachodzi potrzeba zwrotu lub rozliczenia odszkodowania (czy też nieruchomości zamiennych), otrzymanych uprzednio przez wywłaszczonego właściciela, jedynie w takich sytuacjach, znaczenie ma wartość rynkowa nieruchomości w myśl art. 136 ust. 3 zdanie trzecie u.g.n. Na etapie postępowania odwoławczego w piśmie z 8 kwietnia 2024 r. pełnomocnik spadkobierczyń wnioskodawcy wskazał, że nie zostało wypłacone ani złożone do depozytu sądowego jakiekolwiek odszkodowanie w związku z czym organ I instancji uznał, że strony nie są zobowiązane do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. Mimo tego Wojewoda nie podzielił stanowiska wnoszących sprzeciw, powołując się m.in. na treść art. 140 ust. 4 u.g.n., co stanowiło naruszenie prawa, gdyż organ odwoławczy mógł w tym względzie dokonać samodzielnie rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Skoro nie było potrzeby dokonywania rozliczeń pomiędzy spadkobiercami wywłaszczonych współwłaścicieli a Miastem [...] (bowiem nie doszło do wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość a zatem też nie ma czego zwracać), to operat nie był dla sprawy przydatny. Po stronie wnioskodawców nie zaistniała konieczność zwrotu odszkodowania, bowiem nie zostało ono nigdy wypłacone wywłaszczonym właścicielom. Udziały w prawie własności nieruchomości zwracane są bowiem w naturze następcom prawnym (spadkobiercom) byłych właścicieli, bez konieczności zwrotu jakichkolwiek kwot na rzecz Miasta [...]. Tym samym uchylając decyzję Starosty [...] w punkcie II Wojewoda zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. powinien orzec również w tym zakresie. Przechodząc kolejno do skargi skarżącej, wskazać należy, że pomimo wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 16 października 2024 r., sygn. akt II SA/Po 361/24,w którym to Sąd wskazał, że " zaniechania Starosty w wykonaniu ustawowych obowiązków popełnione przy pierwszym rozpoznawaniu spraw nie mogły mieć negatywnego wpływu na uprawnionych do zwrotu nieruchomości" co do umorzenia postępowania w sprawie, to Wojewoda słusznie w swojej decyzji wywiódł, że zakres związania organu II instancji na podstawie art. 153 p.p.s.a. ograniczony był wyłącznie do oceny Sądu, zgodnie z którą organ II instancji dysponował możliwością merytorycznego rozpoznania sprawy i wytycznych Sądu sformułowanych w tym aspekcie. W żaden sposób zatem nie zwalniało to organu odwoławczego od dokonania własnych ustaleń w sprawie i oceny w szczególności co do tego, czy skarżąca oraz inni wnioskodawcy legitymują się przymiotem strony w postępowaniu. Podstawowym bowiem obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na decyzję kasacyjną jest przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a., a więc odstąpienie od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób, co potwierdza brzmienie przepisu art. 64e p.p.s.a., w którym ustawodawca wskazuje, że rozpoznając sprzeciw od decyzji sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o których stanowi art. 138 § 2 K.p.a. Sąd nie bada w tym względzie kwestii związanych z innymi zagadnieniami natury pozaprocesowej, łączącymi się z oceną legalności wydanego w postępowaniu administracyjnym aktu. Ocena sądu w wyniku sądowej kontroli decyzji kasatoryjnej dokonywana w ramach rozpatrzenia sprzeciwu nie jest oceną przesądzającą o meritum sprawy. Takie założenie oprócz szybkości orzekania gwarantuje, że nie zostanie rozstrzygnięta istota sprawy administracyjnej rzutująca np. na sytuację prawną stron niebiorących udziału w postępowaniu sądowym (por. m.in. wyrok NSA z 27 lutego 2024 r., sygn. II OSK 118/24). Zatem wobec opisanego wyżej charakteru i zakresu badania sprawy przez Sąd rozpoznający sprzeciw od decyzji kasacyjnej nie sposób uznać, by WSA w Poznaniu wydając wyrok 16 października 2024 r. w sprawie II SA/Po 361/24 rozstrzygnął w sposób wiążący, czy skarżąca jest uprawniona do zwrotu nieruchomości. Wobec czego Wojewoda upoważniony był do dokonania takich ustaleń, co zresztą uczynił.. Sąd jednak nie podzielił stanowiska Wojewody odnośnie braku po stronie skarżącej legitymacji do ubiegania się o zwrot udziału w nieruchomości z uwagi na upływ terminu. W oparciu o zgromadzony w aktach sprawy materiał nie ulega wątpliwości, że oprócz B. K. ( później jego spadkobierców ) pozostali wnioskodawcy byli upoważnieni do zgłoszenia roszczenia o zwrot nieruchomości. Kwestią natomiast, która wymagała wyjaśnienia było, czy zachowany został przez nich termin do złożenia takiego wniosku w tym skarżącą. Zgodnie z treścią art. 136 u.g.n. będącego podstawą będącego podstawą prawną zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości ( art.136 ust 1). W razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując równocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości ( art. 136 ust. 2 ). Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 ( art. 136 ust 3 ). W przypadku gdy postępowanie w sprawie zwrotu dotyczy udziału w wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w jej części, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, zawiadamia pozostałych uprawnionych o możliwości zwrotu udziału w wywłaszczonej nieruchomości albo udziału w jej części ( art. 136 ust.3 a). W przypadku gdy zostało zgłoszone więcej niż jedno żądanie zwrotu udziału w wywłaszczonej nieruchomości lub w jej części, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, prowadzi jedno postępowanie dotyczące wszystkich żądań( 136 ust 3b). Uprawnienie do zwrotu, o którym mowa w ust. 3, wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku, o którym mowa w ust. 3. W takim przypadku właściwy organ nie ma obowiązku zawiadamiania oraz informowania, o którym mowa w ust. 2. Sądowi znany jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 14 lipca 2015 r. SK 26/14, na mocy którego wprowadzone zostały obowiązujące obecnie zasady dochodzenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przez kilku współwłaścicieli. Pierwotnie wniosek o zwrot powinien był pochodzić od wszystkich współwłaścicieli i nie było możliwe prowadzenie postępowania bez wniosku wszystkich byłych współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości (ich spadkobierców) o jej zwrot. TK we wskazanym wyroku z 14 lipca 2015 r. stwierdził, że "art. 136 ust. 3 zdanie pierwsze u.g.n. w zakresie, w jakim uzależnia przewidziane w nim żądanie byłego współwłaściciela wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobierców od zgody pozostałych byłych współwłaścicieli nieruchomości lub ich spadkobierców, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 21 ust. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". W motywach tego wyroku TK wskazywał, że "konieczne jest przyznanie samodzielnej legitymacji procesowej w postępowaniu zwrotowym każdemu z byłych współwłaścicieli nieruchomości (spadkobiercy), tak aby mogli oni w sposób autonomiczny dochodzić swoich roszczeń niezależnie od stanowiska pozostałych uprawnionych. (...) Należy w postępowaniu zwrotowym zapewnić także prawa tym osobom, które z różnych powodów nie wystąpiły z wnioskiem o zwrot udziału w nieruchomości, a są do tego uprawnione. Istotne jest przy tym, że odpowiedzialność za poinformowanie tych osób o możliwości przyłączenia się do toczącego się postępowania zwrotowego oraz uzyskania ich ostatecznego stanowiska powinna spoczywać na organach, ponieważ to one (a nie wnioskodawca) są zobowiązane do naprawienia skutków nieprawidłowego wywłaszczenia." Zdaniem TK, "restytucja współwłasności odjętej w sposób sprzeczny z prawem powinna - co do zasady - polegać na równoczesnym zwrocie w jednym postępowaniu wszystkich udziałów w wywłaszczonej nieruchomości byłym współwłaścicielom (ich spadkobiercom). Jeżeli jednak w danym stanie faktycznym jest to niemożliwe albo nadmiernie utrudnione, ustawa powinna przewidywać zwrot wywłaszczonych udziałów tym uprawnionym, którzy tego zażądają". W wyniku tego wyroku - od dnia 14 maja 2019 r. przepis art. 136 ust. 3 u.g.n. ma nową treść (nadaną ustawą zmieniającą u.g.n.) i w aktualnym brzmieniu przewiduje możliwość zwrotu udziału w wywłaszczonej nieruchomości na wniosek jednego z kilku spadkobierców wywłaszczonego właściciela. Obecnie zatem każdy ze współwłaścicieli ma odrębną legitymację procesową do zgłoszenia żądania o zwrot udziału, niezależnie od takiego żądania pozostałych współwłaścicieli. W związku z tym, każdy z nich ma prawo złożyć taki wniosek w terminie określonym w art. 136 ust. 7 u.g.n Roszczenie o zwrot nieruchomości to szczególnego rodzaju rzeczowe prawo podmiotowe, którego treścią jest żądanie zwrotu. Przypomnieć w tym miejscu należy, że stosownie do treści art. 209 k.c. każdy ze współwłaścicieli może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania wspólnego prawa. Z powyższego wynika, że w stosunku wewnętrznym współwłaścicieli każdy ze współwłaścicieli może samodzielnie podejmować niezbędne czynności zachowawcze, równocześnie zaś, z perspektywy zewnętrznej żadna osoba trzecia nie może kwestionować czynności zachowawczych poszczególnych współwłaścicieli. Nie ulega wątpliwości, że w ramach czynności zachowawczych współwłaściciel może występować z roszczeniem windykacyjnym i negatoryjnym. Wśród dalszych czynności procesowych doktryna przykładowo wymienia wniosek o rozgraniczenie nieruchomości, pozew o ustalenie prawa własności czy wniosek o założenie księgi wieczystej. Co istotne dla rozpoznawanej sprawy przez Sąd odwoławczy, zachowawczych czynności procesowych może samodzielnie dokonywać każdy ze współwłaścicieli bez narażania się na zarzut pełnej legitymacji procesowej. Jednocześnie trzeba przy tym zauważyć, że występujący współwłaściciel nie jest przedstawicielem ustawowym pozostałych współwłaścicieli. Występuje on we własnym imieniu chociaż we wspólnym interesie (zob. E. Gniewek, Prawo rzeczowe, Warszawa 2018, s. 179–180). Jedyne ograniczenie w podejmowaniu czynności zachowawczej może stanowić sprzeciw pozostałych współwłaścicieli, ich większości, wyrażony względem dokonania konkretnej czynności zachowawczej (por. uchwałę SN z dnia 5 czerwca 1985 r., sygn. akt III CZP 35/85, Lex nr 3126). Nie można zgodzić się z Wojewodą, że w świetle przepisów art. 136 ust. 3, 136 ust.3a, 136 ust.3b. i 137 u.g.n., że złożenie żądania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w wymaganym terminie przez jednego z współuprawnionych – w realiach niniejszej sprawy przez B. K. – nie ma charakteru czynności zachowawczej w rozumieniu art. 209 k.c. chroniącej pozostałych współuprawnionych (patrz wyrok NSA z24 października 2022 r. sygn. akt I OSK 1428/22). W ocenie Sądu chociażby jeden z uprawnionych złożył wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przed terminem wygaśnięcia roszczenia, zachował to prawo dla pozostałych uprawnionych. Jeżeli zatem pozostali uprawnieni złożyli wnioski o zwrot, nie zachodzi negatywna przesłanka zwrotu określona w art. 136 ust.7. u.s.g. Konsekwencje poglądu przeciwnego są nie do zaaprobowania w państwie prawa. W ocenie Sądu decyzja o odmowie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej nieruchomości z powodu wygaśnięcia roszczenia o zwrot, wydana w sytuacji, gdy w stosunku do niektórych z uprawnionych roszczenie nie wygasło, gdyż były współwłaściciel nieruchomości złożył wniosek o zwrot udziału w wywłaszczonej nieruchomości przed upływem terminu określonego w art.136 ust. 7 u.g.n., dotknięta jest wadą naruszenia prawa materialnego art.136 ust. 7 u.g.n. Ochrona własności stanowi bowiem zasadę o randze konstytucyjnej (art. 64 Konstytucji RP). Dlatego też, wywłaszczenie jako ingerencja w taką sferę jest dopuszczalne jedynie w drodze wyjątku. Zatem, niezrealizowanie celu wywłaszczenia musi spowodować, iż potrzeba ingerencji w sferę własności chronionej prawem staje się niemożliwa. Stąd, przepisy art. 136 i 137 u.g.n. powinny być interpretowane ściśle. Jeżeli przyjąć taki kierunek dokonanej interpretacji powołanych przepisów, to nie można uznać, iż ocena roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wobec braku zrealizowania celu wywłaszczenia może być dokonywana swobodnie przez organ poprzez ograniczanie możliwości tego zwrotu (patrz wyrok NSA z 25.09. 2013 r. sygn. akt IOSK 953/12). Powyższe musi prowadzić do wniosku, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie wygasa w sytuacji złożenia chociażby przez jednego z uprawnionych wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przed terminem wygaśnięcia roszczenia. Przyjąć bowiem należy, że żądanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości ma charakter czynności zachowawczej w rozumieniu art. 209 kc. W istocie bowiem żądanie to zmierza do odzyskania wspólnego prawa - prawa własności w sytuacji gdy wywłaszczona uprzednio nieruchomość nie została wykorzystana na cel publiczny, na który została wywłaszczona. Wniosek o zwrot nieruchomości dotyczy dobra wcześniej współposiadanego i ma na celu przede wszystkim uchronienie nieruchomości przed jej przejęciem. Charakter tego żądania jest zatem zbieżny z regulowanymi w art. 209 k.c. czynnościami, które w każdym przypadku zmierzają do ochrony wspólnego prawa, określonej sytuacji prawnej. Z tych względów, wskazać należy, że wykładnia przepisów art. 136 u.g.n. odnośnie zachowania terminu przez skarżącą jest błędna. Jeżeli bowiem chociaż jeden z uprawnionych złożył wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przed terminem wygaśnięcia roszczenia, to wówczas prawo to zostaje zachowane dla pozostałych uprawnionych. W rozpoznawanej sprawie pierwotny wniosek o zwrot nieruchomości złożył w terminie 11 maja 2020 r. B. K.. Następnie na skutek zawiadomienia Starosty [...] o toczącym się postępowaniu o zwrot nieruchomości z wnioskiem o zwrot udziału w nieruchomości wystapił A. K. ( wpływ do organu 3 marca 2022 r.) Analogiczne wnioski złożyli: skarżąca ( wpływ do organu 11 marca 2022 r.), H. K., M. T. oraz J. K. ( wpływ do organu 7 czerwca 2022 r.). Po śmierci B. K. spadkobiercami zostały W. K., B. K.. Mając na uwadze powyższe przyjąć należy, że B. K. jako współuprawniony złożył w terminie wniosek o zwrot nieruchomości w imieniu własnym, ale faktycznie w celu odzyskania całości nieruchomości i jego czynność miała skutek zachowawczy dla wszystkich, służący ochronie ich praw. Zatem termin wynikający z art. 136 ust. 7 u.g.n. został zachowany w imieniu wspólnym, co oznacza, że złożenie przez skarżącą wniosku po upływie terminu z art. 136 ust. 7 u.s.g. i nie miało negatywnego wpływu na ocenę jej legitymacji jako wnioskodawcy – współuprawnionego. Na marginesie wskazać tylko należy, że niemożność działania skarżącej wynikała z zaniedbań organu. Starosta był zobowiązany dokonać zawiadomienia pozostałych współwłaścicieli czy też ich spadkobierców o zainicjowanym postępowaniu i wezwać ich do złożenia wniosków w wyznaczonym terminie, czego nie zrobił, a stosowne wezwania o złożenie wniosków o zwrot przedmiotowej nieruchomości w terminie 30 dni zostały dokonane dopiero 11 lutego 2022 r. Przechodząc dalszej kolejności do skargi Miasta [...], to w ocenie Sądu rację mają organy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki zwrotu nieruchomości. Zatem nie można zgodzić się z twierdzeniem Miasta [...], że zrealizowano cel wywłaszczenia. Zgodnie z art. 136 ust.3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą zdać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art.137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli : pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stala się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albopomimo upływu 10 lat od dnia ,w którym decyzja o wywłaszczeniu stala się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany ( art. 137 u.g.n.). Jak słusznie zauważył Wojewoda, z treści § 1 ust. 1 zarządzenia nr [...] Prezydenta Miasta [...] z dnia 31 lipca 1978 r. w sprawie ustalenia i podziału terenów budownictwa jednorodzinnego w rejonie urbanistycznym [...]" przy ulicach: [...], podstawą przeznaczenia nieruchomości wskazanych w zarządzeniu pod budownictwo jednorodzinne, był szczegółowy plan zagospodarowania przestrzennego rejonu urbanistycznego "[...]", zatwierdzonego zarządzeniem Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia 22 marca 1977 r. (Dz. Urz. Woj. Rady Narodowej Nr [...], poz. [...]). Z pozyskanego przez Starostę [...] do akt sprawy wypisu i wyrysu wskazanego powyżej planu wynika, że przedmiotowa nieruchomość położona była na terenie oznaczonym symbolem symbolem A2MN, oznaczającym tereny mieszkalnictwa rodzinnego o niskiej intensywności zabudowy. Dla tych terenów poczyniono następujące ustalenia ogólne: - projektowane budynki mieszkalne są dwukondygnacyjne z dachem płaskim; - projektowane budynki mieszkalne są jednomieszkaniowe; - budynki istniejące usytuowane w tylnej części działki użytkowane mieszkalne przeznaczone są do wyburzenia; - istniejące na parcelach budynki gospodarcze przeznaczone są do wyburzenia; - wyklucza się realizację budynków gospodarczych; - w zabudowie projektowanej ustala się garaże wbudowane w budynek mieszkalny; - w zabudowie istniejącej decyzję o usytuowaniu garażu podejmuje się każdorazowo przy wniesieniu wniosku; - wyklucza się sytuowanie garaży z wjazdem z arterii komunikacyjnych kl. III; - do istniejących garaży wbudowanych w budynek mieszkalny a skierowanych wjazdem do arterii kl. III Zarząd Dróg i Mostów zabezpieczy wjazd przy realizacji tych arterii; - garaże istniejące wolnostojące po zrealizowaniu ww. arterii winny korzystać z projektowanych ulic lokalnych. Ponadto, zgodnie z wyrysem planu, na nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem znajduje się symbol oznaczony w legendzie jako projektowany budynek jednorodzinny. W tym miejscu zgodzić należy się z Wojewodą, że kluczowe w ustaleniu zmian w sposobie zagospodarowania nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem były niewątpliwie zdjęcia lotnicze terenu, pozyskane przez Starostę [...] w toku postępowania. Zdjęcia zostały wykonane w latach: 1960, 1976, 1979 oraz 1982. Dodatkowo na wydrukach tychże zdjęć wkreślone zostały działki objęte tym postępowaniem. Ponadto w toku postępowania odwoławczego Wojewoda pozyskał do akt sprawy wydruki ortofotomap z lat: 2003, 2006, 2008, 2010, 2014, 2016, 2018, 2020 i 2023, obrazujących ówczesny stan zagospodarowania nieruchomości i ewentualne zmiany w tym zakresie. Jak słusznie wskazał Wojewoda, że analiza przedmiotowych zdjęć oraz ortofotomap prowadzi do wniosku, że przed wywłaszczeniem nieruchomość objęta niniejszym postępowaniem była niezabudowana. Nie została ona zabudowana również po wywłaszczeniu - zmiany w zagospodarowaniu terenu polegały głównie na zarastaniu zielenią. Elementy zagospodarowania wskazane w protokole oględzin z 7 sierpnia 2020 r. oraz w odwołaniu Miasta [...], tj. altana, piaskownica oraz pozostałości zieleni ozdobnej, nie występują na zdjęciach lotniczych pozyskanych przez Starostę [...]. Nie występują one również na ortofotomapach z lat 2003-2014, pozyskanych przez organ II instancji. Elementy zagospodarowania wskazane w protokole oględzin są możliwe do zidentyfikowania dopiero na ortofotomapach z 2018 r. i 2020 r. Natomiast na najbardziej aktualnej ortofotomapie z 2023 r. te elementy zagospodarowania już nie występują. Sąd nie podzielił stanowiska Miasta [...], wyrażonego w skardze, że wywłaszczona nieruchomość będąca sporym obszarem nieurządzonej zieleni może stanowić infrastrukturę towarzyszącą domu jednorodzinnego, postawionego na działce obok, tj. na działce nr [...] ark. m.05, obręb D., czego organy w sprawie nie ustaliły. Podstawą oceny zbędności jest wyłącznie okoliczność faktyczna zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej ( patrz Wyrok NSA z 27 sierpnia 2009 r. sygn. akt I OSK 1138/08). Celem, na który przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona była budowa domów jednorodzinnych, (nie osiedla domów jednorodzinnych, co zdaje się sugerować Miasto [...]). Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że cel ten nigdy nie został zrealizowany. Mówiąc o konieczności wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości wyłącznie na cel wskazany w decyzji o wywłaszczeniu podkreślić należy, że niezgodne z prawem byłoby zrealizowanie na wywłaszczonej nieruchomości celu innego, niż wskazany w decyzji o wywłaszczeniu, nawet wówczas, gdy ten inny cel również jest celem publicznym. Zatem o tym, czy nieruchomość stała się zbędna, decyduje cel, na który została wywłaszczona i to cel rozumiany ściśle. Wywłaszczenie pod budowę domów jednorodzinnych jest zupełnie innym celem niż wywłaszczenie pod tereny zielone. W przedmiotowej sprawie nic bowiem nie wskazuje na to, jak to wywodzi w swojej skardze Miasto [...], że przedmiotowe działki miały zostać wykorzystane na potrzeby budowy " infrastruktury towarzyszącej" przyległego do przedmiotowej nieruchomości budynku, ale pod budowę budynków mieszkalnych, co nie zostało zrealizowane, o czym świadczą wymienione powyżej plany w zakresie sposobu zagospodarowania nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem. Wskazane okoliczności w pełni wskazują, że nie zrealizowano na tym terenie celu wywłaszczenia jakim była budowa domu jednorodzinnego. Miasto [...] nie ma też racji skarżąc decyzje organów w zakresie niezobowiązywania stron postępowania do zwrotu na rzecz Miasta [...] należności określonych w art. 140 ust 1.i ust. 4 u.g.n. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo [...] z 15 lutego 2022 r. oraz pismo Sadu Rejonowego P. z 27 lipca 2022 r., z których wynika, że za wywłaszczoną nieruchomość nigdy nie zostało wypłacone ani złożone do depozytu sadowego jakiekolwiek odszkodowanie. Mając zatem na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję ( pkt 1 sentencji wyroku ). O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. ( pkt 2 sentencji wyroku). Wojewoda ponownie rozpoznając sprawę zgodnie z art. 153 p.p.s.a. powinien uwzględnić stanowisko Sądu i zawartą w uzasadnieniu przedmiotowego wyroku ocenę prawną.