IV SA/Po 467/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 23 września 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych lub częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody W. z dnia [...] sierpnia 2012r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 4 grudnia 2012r. odmówiono E.W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca w dniu 25 sierpnia 2014r. złożyła ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych lub częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego wniosku wnioskodawczyni podniosła, iż nie stać jej na poniesienie jakichkolwiek kosztów, gdyż jedynym źródłem utrzymania jej oraz trójki dzieci jest dochód z pracy w gospodarstwie rolnym w wysokości [...] zł. miesięcznie. Opisując swój stan majątkowy skarżąca ujawniła posiadanie domu o pow. [...] m2 oraz nieruchomości rolnej o pow. [...] ha. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podniosła również, iż nie ma konta bankowego a od początku 2013r. jest w separacji z mężem. Celem doprecyzowania sytuacji materialnej wnioskodawczyni pismem z dnia 3 września 2014r. wezwano ją za pośrednictwem pełnomocnika do uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie wyciągów z kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych należących do skarżącej i jej męża za okres ostatnich 6 miesięcy, wskazanie źródła i wysokości dochodu męża wnioskodawczyni, oszacowanie dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego ze wskazaniem rodzaju produkcji rolnej, jego skali (ilości zwierząt, powierzchni upraw w tym na nieruchomościach dzierżawionych). Wskazać należało również czy wnioskodawczyni lub jej mąż korzysta z dopłat do produkcji rolnej (jeżeli tak to należy podać wysokość dofinansowania), przedstawić dokumentację finansową prowadzonego gospodarstwa rolnego, określić kwoty stałych wydatków miesięcznych wraz ze wskazaniem źródła ich finansowania, oraz przedłożyć zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym z podaniem marki pojazdu, pojemności silnika i szacunkowej wartości. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, pełnomocnik skarżącej oświadczył, że E.W. nie posiada konta bankowego, lokat i kart kredytowych. Pełnomocnik poinformował, iż skarżąca posiada traktor Ursus C – 328 rok prod. 1968, który jest uszkodzony i nie ma żadnej wartości. W gospodarstwie rolnym skarżąca na posiadanej ziemi uprawia zboża, hoduje 3 sztuki trzody chlewnej, a w związku z prowadzonym gospodarstwem rolnym otrzymuje dopłaty unijne w kwocie [...] zł. rocznie. W odpowiedzi na wezwanie dotyczące przedstawienia sytuacji finansowej męża pełnomocnik poinformował, skarżąca nie ma możliwości złożenia wyciągów i wykazów dotyczących kont bankowych, kart kredytowych i lokat należących do męża, gdyż ten z uwagi na nieformalną separację odmawia wydania tychże dokumentów. Pełnomocnik wyjaśnił jednak, iż mąż zatrudniony jest na umowę o pracę i partycypuje w kosztach utrzymania dokładając ok. [...] zł. miesięcznie jako dobrowolne alimenty na dzieci oraz będzie dokładał do zakupu opału na zimę. Na wstępie należy zauważyć, że w niniejszej sprawie był już rozpoznawany wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W tej sytuacji ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony w tym samym zakresie należało potraktować jako żądanie zmiany postanowienia z dnia 4 grudnia 2012r. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, iż stosownie do art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej P.p.s.a.), postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Poprzedni wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został uwzględniony z uwagi na niewykazanie przez skarżącą, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca pomimo stosownego wezwania nie przedłożyła bowiem dokumentów dotyczących sytuacji finansowej męża powołując się na konflikt między małżonkami. Zauważyć należy, że skarżąca, ponownie składając wniosek o przyznanie prawa pomocy na formularzu PPF, powołała w istocie te same okoliczności i dane co w poprzednio złożonym wniosku, wzmacniając argumentację w zakresie odmowy przedstawienia sytuacji finansowej męża istniejącą między nimi separacją faktyczną. Powyższe w ocenie orzekającego nie stanowi jednak uzasadnienia dla uchylenia się od wyjaśnienia sytuacji finansowej męża. Skarżąca dysponując poprzednim orzeczeniem w zakresie prawa pomocy winna bowiem już wiedzieć, iż prawo pomocy jest szczególną formą pomocy państwa przyznawaną osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Ponadto warunkiem uzyskania prawa pomocy jest wiarygodne wykazanie takiej sytuacji majątkowej, która w świetle obowiązujących przepisów uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 i 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że obecnie analizowane oświadczenie majątkowe podobnie jak w poprzednim wypadku budzi wątpliwości, gdyż wnioskodawczyni nie przedstawia sytuacji majątkowej i rodzinnej w sposób pełny i rzetelny, pozwalającej na ustalenie m.in. dochodu uzyskiwanego przez męża. Prowadzenie odrębnego gospodarstwa domowego z mężem z którym pozostaje w separacji faktycznej nie stanowi samodzielnej przesłanki do przyznania prawa pomocy. Zauważyć należy bowiem, że pomimo tego, iż małżonkowie pozostają w rozdzielności majątkowej małżeńskiej lub w separacji faktycznej, nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, to jednak w świetle przepisu art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (j.t. Dz. U. z 2012r., poz. 788 ze zm.) małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy. Skoro małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy, przez którą należy rozumieć nie tylko świadczenia osobiste, ale i pieniężne, mąż ma obowiązek udzielenia pomocy żonie w zakresie prowadzenia przez niego procesów sądowych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 1967r., sygn. akt I CZ 37/67, Lex nr 6155). Natomiast fakt, że pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa, lub że pozostają w separacji faktycznej nie stanowi okoliczności, w której to żona skarżącego nie może pomóc swojemu mężowi w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011r. sygn. akt I FZ 395/11 publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd wysokość dochodów osiąganych przez męża, jego sytuacja majątkowa i finansowa wpływa na ocenę możliwości płatniczych wnioskodawczym. Dopiero bowiem zestawienie i analiza faktycznie uzyskiwanych przez małżonków dochodów i ponoszonych przez nich wydatków, czy to oddzielnie czy łącznie, pozwala na pełną i rzetelną ocenę w zakresie spełnienia ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, uwzględniając fakt, iż skarżąca pomimo wezwania nie przedstawiła sytuacji finansowej męża, uznać należało, że wnioskodawczyni ponownie nie wykazała braku możliwości poniesienia kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 §1 pkt 2, art. 255 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.