IV SA/Po 468/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski WSA Bożena Popowska (spr.) WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] /-/ I. Kucznerowicz /-/ J. Stankowski /-/ B. Popowska Dnia 01 lipca 2007 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy, w trakcie którego A. M. zwrócił się z prośbą o przyznanie pomocy finansowej, m. in. o zwrot kwoty 117 zł za zakupiony opał. W trakcie wywiadu ustalono, że Wnioskodawca ma 63 lata, mieszka sam i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Ma On orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności okresowo do 30.11.2009 r. W związku z tym pan M. nie pracuje zarobkowo, nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Skarżący zajmuje pokój na poddaszu, który wymaga odremontowania ze względu na zacieki na suficie od przeciekającego dachu. Toaleta znajduje się na półpiętrze. [...] lipca 2008 r. decyzją Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. nr [...] odmówiono A. M. przyznania zasiłku celowego na zakupiony opał w wysokości 114 zł. W motywach uzasadnienia Organ zważył, że na dzień przeprowadzenia wywiadu posiadał dochód, na który składały się: zasiłek stały: 276,56 zł oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości 197,55 zł przyznany na okres do 30.09.2004 r. Dochód Wnioskodawcy stanowił łącznie sumę 474,11 zł, a więc nie przekraczał kryterium dochodowego. Organ jednakże uznał, że A. M. jest objęty stałą pomocą Ośrodka i już wcześniej otrzymał pomoc w formie zasiłku celowego na zakup opału w wysokości 600 zł. W ocenie Organu nie wystąpiło bezpośrednie niebezpieczeństwo zagrożenia, gdyż zgodnie z przedstawionym pracownikowi socjalnemu w dniu 01.07.2008 r. rachunkiem Zainteresowany dokonał już zakupu opału na kwotę 114 zł w dniu 12.03.2008 r.- przed przyznaniem pomocy na ten cel, czyli prośba wydaje się być bezpodstawna. Od powyższej decyzji A. M. złożył odwołanie. Skarżący zaznaczył, że wręczając pracownikowi socjalnemu rachunek wytłumaczył, iż dokonał w dniu 12.03.2008 r. zakupu 200 kg węgla, gdyż w miesiącu styczniu i lutym kilkakrotnie kradziono Mu węgiel. Odwołujący w tej sprawie interweniował parokrotnie zawiadamiając Policję, jednakże bez skutku. Z zasiłku stałego odkładał pieniądze na pantofle wiosenno-letnie, i to z tych pieniędzy zakupił węgiel. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2008 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji słusznie odmówił skarżącemu przyznania żądanego wsparcia. Podniesione, bowiem argumenty A. M. wskazujące na konieczność przyznania refundacji już zakupionego w dniu 12.03.2008 r. opału - są mało wiarygodne, gdyż Skarżący nie wykazał okoliczności, które by na taką kradzież wskazywały. Nadto, zdaniem Organu, Skarżący posiada źródła stałego dochodu - w sumie 474, 11 zł, co zaspokaja podstawowe potrzeby bytowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Skarżący podtrzymał argumentację zawartą w odwołaniu. Ponadto podniósł, iż co jakiś czas jest okradany. Nie wie, co Organ rozumie przez uwiarygodnienie okoliczności kradzieży węgla, skoro sprawa po uwzględnionym odwołaniu skierowana została ponownie do Prokuratury Rejonowej. Ponadto w ocenie Skarżącego, Organ nie powinien do dochodu doliczać dodatku mieszkaniowego oraz ryczałtu, gdyż są to pieniądze, przeznaczone bezpośrednio na czynsz. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Stosownie do regulacji art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Materialno - prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008, Nr 115, poz. 728- dalej ups). Zgodnie z treścią ustępu 1 tego przepisu, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 ustawy). Przy czym, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78, 91 przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej ", przy jednoczesnym wystąpieniu, co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej (art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy). Organy nie kwestionowały faktu spełnienia przez Skarżącego kryterium dochodowego niezbędnego do otrzymania zasiłku z zakresu pomocy społecznej. Uzasadniając odmowne decyzje, Organy wskazywały na dwa skonkretyzowane werbalnie argumenty: stale udzielana pomoc Ośrodka, wobec czego zaspokojone są podstawowe potrzeby życiowe Skarżącego oraz brak uwiarygodnienia przez Skarżącego okoliczności kradzieży. Organy I i II instancji nie wyjaśniły, co rozumieją pod pojęciem "podstawowe potrzeby bytowe". Istotą zasiłku celowego jest zaspokojenie konkretnej potrzeby bytowej umożliwiającej życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, występującej u osoby czy rodziny ubiegającej się o jego przyznanie. Dlatego też organy orzekające w sprawie obowiązane są ustalić czy zaspokojenie potrzeby bytowej, której sfinansowania żąda wnioskodawca, jest w świetle jego sytuacji życiowej rzeczywiście niezbędne(por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 20.01.2009- sygn. akt II SA/Ol 964/08, LEX 477396). Skoro Skarżący zamieszkuje w pomieszczeniu ogrzewanym węglem, z przeciekającym dachem, to w ocenie Sądu opał jest niezbędną potrzebą bytową, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. W konsekwencji oczywistym wydaje się być postępowanie Skarżącego, polegające na przeznaczeniu w pierwszej kolejności pieniędzy odłożonych na inny cel, na zakup brakującego opału. Organ II instancji powołał się na brak uwiarygodnienia okoliczności kradzieży przez Skarżącego, nie dając wiary Jego twierdzeniom. W zaistniałej sytuacji Organ nie zbadał, czy kradzież miała miejsce, nie nakazał także Skarżącemu jej udowodnienia. W przekonaniu Sądu, organy orzekające nie poczyniły w tym zakresie niezbędnych ustaleń, tylko przyjęły, że kradzież jest niewiarygodna. Poprzez takie zaniechanie organ naruszył określony w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy. W postępowaniu administracyjnym szczególne znaczenie mają przepisy art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 K.p.a. Z powołanych przepisów wynika, iż organ pierwszej instancji prowadząc postępowanie w sprawie o przyznanie zasiłku celowego obowiązany w szczególności jest do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz jego oceny, a także rozważenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy istotne dla tej sprawy okoliczności zostały należycie udowodnione i wykazane. Dopiero ustalone w takich warunkach fakty mogą być uznane za udowodnione i mogą stanowić materiał dowodowy będący podstawą faktyczną, niezbędną do wydania i prawidłowego uzasadnienia decyzji administracyjnej. Nadto, w wydanym rozstrzygnięciu organ powinien wyjaśnić zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy oraz wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wskazać również należy organom orzekającym, że w sprawach z zakresu pomocy społecznej wymagana jest szczególna staranność oraz dbałość o słuszny interes obywatela, ponieważ stronami tego postępowania są najczęściej osoby, które, często z przyczyn od nich niezależnych, nie radzą sobie z codziennym funkcjonowaniem w społeczeństwie, dlatego wszelkie decyzje ich dotyczące muszą być wszechstronnie uzasadnione. W kontekście powyższego należało zważyć na kolejne rozwiązanie ustawy o pomocy społecznej, które przewiduje przyznanie zasiłku celowego w szczególnych sytuacjach. Stosownie do treści art. 40 ups, zasiłek celowy może być przyznany również osobie, albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. Zasiłek celowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi( ust.3.). Organy nie rozważyły możliwości zastosowania ww. przepisu. Godzi się zauważyć, iż skoro zdarzenie losowe to każde działanie, którego wyniku nie można z góry przewidzieć, to należało rozważyć czy kradzież do takich zjawisk należy. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ winien mieć na uwadze powyższe wskazania, i raz jeszcze przeanalizować okoliczności sprawy oraz zbadać czy roszczenie Skarżącego zasługuje na uwzględnienie. Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. /-/ I. Kucznerowicz /-/ J. Stankowski /-/ B. Popowska