IV SA/Po 477/24

WyrokWSA w Poznaniu2024-07-17

Skład orzekający: Katarzyna Witkowicz-Grochowska, Monika Świerczak, Jacek Rejman

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, wniosek złożony przed 1 stycznia 2024 r. powinien być rozpatrywany na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., pomimo że decyzja została wydana po tej dacie?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że wniosek o świadczenie pielęgnacyjne złożony przed 1 stycznia 2024 r. powinien być rozpatrywany na podstawie przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym. Oznacza to, że prawo do świadczenia należy badać według stanu prawnego sprzed nowelizacji, nawet jeśli decyzja została wydana po tej dacie. W związku z tym zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały uchylone.
Stan faktyczny
Wnioskodawczyni złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką w październiku 2023 r. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, powołując się na przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązujące od 1 stycznia 2024 r., które ograniczają przyznawanie świadczenia do opiekunów osób poniżej 18. roku życia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy tę decyzję. Wnioskodawczyni zaskarżyła decyzję, argumentując, że jej sprawa powinna być rozpatrywana na podstawie przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym, a także powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący różnicowania prawa do świadczenia ze względu na datę powstania niepełnosprawności.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 lipca 2024 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z 04 marca 2024 r., znak [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej W. W. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 24 kwietnia 2024 r. nr [...] orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 4 marca 2024 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania W. W. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką - M. S.. Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 12 października 2023 r. W. W. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką - M. S.. Prezydent Miasta P. decyzją z dnia 23 listopada 2023 r. odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką. W uzasadnieniu wskazane zostało, że powodem odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest niespełnienie przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Odwołanie od ww. decyzji złożyła W. W. wskazując, że sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawną matką. SKO w P. decyzją z dnia 2 lutego 2024 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Prezydent Miasta P. decyzją z dnia 4 marca 2024 r. na podstawie art. 2, art. 3, art. 17, art. 20, art. 24, art. 26 i art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390) i art. 43 i art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. poz. 1429) ponownie odmówił W. W. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji odniósł się do treści znowelizowanych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. i wskazał, że wniosek, który wpłynął do organu 12 października 2023 r. był pierwszym i jedynym wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad Panią M. S.. Organ odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że od 01 stycznia 2024 r. brak jest możliwości przyznania wnioskowanego świadczenia na niepełnosprawne osoby dorosłe. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła W. W. zaskarżając ją w całości. Decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych i pominięcie okoliczności, że w następstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności. Decyzji zarzuciła także naruszenie art. 63 ust 1 ustawy o świadczeniu wspierającym poprzez jego niezastosowanie i podjęcie decyzji w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu od 01 stycznia 2024 r., zamiast w brzmieniu do dnia 31 grudnia 2023 r. Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 24 kwietnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 1, art. 2, art. 3, art. 17, art. 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 323) orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 4 marca 2024 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką - M. S.. W motywach rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że od 1 stycznia 2024 r. obowiązują nowe przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych regulujące warunki przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, które wprowadziła ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym. Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429) w art. 43 pkt 4 lit, a zmienia treść art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Organ wskazał, że obecnie świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach mogą otrzymać osoby, które sprawują opiekę nad osobami z niepełnosprawnościami w wieku do ukończenia 18. roku życia. Nie ulegają natomiast zmianie rodzaje orzeczeń o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, które są wymagane przy ubieganiu się o świadczenie pielęgnacyjne. Natomiast art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Przepisy przejściowe, dostosowujące i przepisy końcowe) wskazuje, iż: w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Końcowo Kolegium wskazało, że organ I instancji ponownie rozpatrując niniejszą sprawę postanowił odmówić przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Negatywną przesłanką niepozwalającą na ustalenie prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego jest fakt, że wnioskodawczyni nie spełnia warunków do przyznania świadczenia wynikających z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązujących od dnia 1 stycznia 2024 r. – Odwołująca się nie sprawuje opieki nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyła W. W. reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika. Zaskarżyła decyzję w całości, zarzucając jej: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych i pominięcie okoliczności, że w następstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, co determinuje naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, 2. naruszenie art. 63 ust 1 ustawy o świadczeniu wspierającym poprzez jego niezastosowanie i podjęcie decyzji w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu od 01.01.2024 r., zamiast w brzmieniu do dnia 31.12.2023 r. 3. naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez pozbawienie Skarżącej świadczenia, które zgodnie z prawem jej przysługuje. W związku z powyższymi zarzutami Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu Skarżąca argumentowała, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt: K 38/13 stwierdził, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad dorosłą osobą niepełnosprawną ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Po drugie, Skarżąca wskazała, iż organy obu instancji naruszyły art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym poprzez jego niezastosowanie i podjęcie decyzji w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu od 01 stycznia 2024 r., zamiast w brzmieniu do dnia 31 grudnia 2023 r. Ww. przepis stanowi, iż: "W sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe." Skarżąca wskazała, że nie może być "ofiarą" zmiany przepisów i wejścia w życie od dnia 01 stycznia 2024 r. ustawy o świadczeniu wspierającym. Skarżąca złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne w dniu 5 października 2023 r. stojąc na stanowisku, iż to prawo powstało i świadczenie powinno zostać jej przyznane. To w wyniku nieprawidłowego działania organu I instancji, który zastosował normę prawną wyrażoną w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych z pominięciem okoliczności, że w następstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, co determinuje naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, organu II instancji, który naruszył przepisy art. 63 ustawy o świadczeniu wspierającym rozpatrzenie przedmiotowej sprawy przesunęło się na rok 2024 r. Przepis art. 63 ustawy o świadczeniu wspierającym ma na celu zapobieganie powyższym sytuacjom, kiedy to Wnioskodawca w prawidłowy sposób wypełnił swoje obowiązki wynikające z ustawy, jednak w wyniku zwłoki czy nieprawidłowego działania organów, zostaje pozbawiona świadczenia, które zgodnie z prawem jej przysługuje, albowiem rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło już w roku 2024. Gdyby organ I instancji w prawidłowy sposób zastosował ww. orzeczenie TK, tj. zgodnie z obowiązującym orzecznictwem i stanowiskiem doktryny, świadczenie powinno zostać przyznane Skarżącej już w roku 2023, albowiem wtedy powstało. Zdaniem W. W. zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to, że sprawa skarżącej powinna być rozpoznana przez organ na podstawie przepisów ustawy o świadczeniu rodzinnym obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. Z uwagi na użyte w przepisie sformułowanie "powstania prawa", a nie "ustalenia prawa" konieczne jest zastosowanie przepisów dotychczasowych, mimo braku wydania decyzji przed dniem 31 grudnia 2023 r. Dotychczasowe przepisy należy zatem stosować w odniesieniu do wnioskodawców, którzy złożyli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed dniem 31 grudnia 2023 r. oraz spełniają określone w ustawie przesłanki jego przyznania. Wskazać należy, że to czy skarżąca je spełnia należy już do istoty sprawy, która wobec wadliwego zastosowania przepisów procesowego nie została rozstrzygnięta W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w treści wydanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 roku, poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej, co oznacza, że w zasadzie sąd administracyjny rozpoznając merytorycznie skargę nie przyznaje wnioskowanych świadczeń. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a."). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nadto, Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, przez które rozumieć należy akta administracyjne oraz akta sądowe sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą to decyzją z dnia 24 kwietnia 2024 r. Kolegium orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 4 marca 2024 r. w sprawie odmowy przyznania W. W. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką - M. S.. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Sporne w sprawie jest to, jaki stan prawny tych przepisów należy zastosować. Zdaniem organu w sprawie zastosowanie znajdują przepisy powyższej ustawy w brzmieniu aktualnie obowiązującym, tj. po dniu 1 stycznia 2024 r. Natomiast, Skarżąca domaga się zastosowania przepisów ustawy obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. w związku ze złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia z dnia 5 października 2023 r., nadanego w urzędzie pocztowym w dniu 9 października 2023 r. (k. 1 akt adm. I inst.) w związku z przepisem przejściowym art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429, dalej: "u.ś.w."). Sąd podziela stanowisko Skarżącej. Jak zauważyły organy, z dniem 1 stycznia 2024 r. - na mocy art. 43 u.ś.w., znowelizowano u.ś.r., w tym m.in. jej art. 17 ust. 1, zmienione zostało jego brzmienie określające krąg osób uprawnionych do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną do 18 roku życia. Analiza tego uregulowania prowadzi do jednoznacznego wniosku, że ustawodawca w obecnym stanie prawnym przewidział, że o świadczenie pielęgnacyjne mogą ubiegać się osoby w nim wymienione z tytułu opieki nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie jednak z art. 63 ust. 1 u.ś.w. w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 (tj. w ustawie o świadczeniach rodzinnych) w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepis art. 63 ust. 1 u.ś.w. Sąd wykłada w ten sposób, że jeśli spełnione są przesłanki pozytywne do przyznania świadczenia i brak jest przesłanki negatywnej, to uznać należy że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało na dzień złożenia wniosku, zatem do dnia 31 grudnia 2023 r. Nadto dodatkowo treść przepisu art. 63 ust. 2 u.ś.w. wprost daje możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego także (...) "od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r." (...). Skoro, więc w niniejszym postępowaniu wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został złożony w dniu 9 października 2023 r., to przy spełnieniu przesłanek do jego przyznania na dzień złożenia wniosku organ winien był stosować w prowadzonym postępowaniu przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu dotychczasowym, tj. sprzed nowelizacji, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2024 r. Słusznie bowiem wskazuje Skarżąca, że przepis art. 63 ust. 1 u.ś.w. odnosi się do powstania prawa do 31 grudnia 2023 r., a nie do jego ustalenia, które następuje poprzez wydanie decyzji. Wobec powyższego, gdy wniosek złożono do dnia 31 grudnia 2023 r., przesłanki do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego należy badać i oceniać na gruncie regulacji u.ś.r. obowiązującej do 31 grudnia 2023 r. Z tego już powodu zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca podlegały uchyleniu. W niniejszym postępowaniu, prowadzonym ponownie po uchyleniu pierwotnej decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 23 listopada 2023 r., organy nie dokonały merytorycznej oceny przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego Skarżącej także na gruncie uprzednio obowiązujących przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, zatem Sąd w niniejszym postępowaniu nie może w tym zakresie rozpoznać sprawy, co winny uczynić w pierwszej kolejności organy administracji. Ponownie rozpoznając sprawą organ I instancji rozważy jednak, że w kontekście przesłanek przyznania świadczenia na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., na gruncie wykształtowanego i jednolitego już stanowiska orzecznictwa sądowego kluczowe znaczenie dla oceny spełnienia przesłanek do przyznania świadczenia ma zakres opieki sprawowanej nad osobą niepełnosprawną na moment złożenia wniosku. Wskazuje się, bowiem że dla oceny spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest szczegółowe i zindywidualizowane ustalenie oraz przeanalizowanie wymiaru opieki, jakiej wymaga osoba niepełnosprawna, w celu zaspokojenia jej potrzeb w aspekcie braku możliwości podjęcia aktywności zawodowej przez jej opiekuna, wynikającej z konieczności sprawowania tej opieki (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1655/22, czy z 26 maja 2023 r., sygn. akt I OSK 1205/22, dalej jako: CBOSA). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego opieka uprawniająca do świadczenia pielęgnacyjnego, jest takim rodzajem opieki, którego skutkiem jest brak możliwości pogodzenia jej wykonywania i jednoczesnego świadczenia czynności zarobkowych. Innymi słowy, to konieczność sprawowania określonej formy opieki stanowi przyczynę rezygnacji z zatrudnienia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 1096/22, CBOSA). Do cech opieki uprawniającej do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy zaliczyć długoterminowość jej sprawowania lub trwały charakter (zob. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1661/22, czy z 26 maja 2023 r., sygn. akt I OSK 1205/22, CBOSA), ale istotne jest, że o stałości, czy też długotrwałości opieki może również świadczyć ciągłe wykonywanie wielu pomniejszych czynności pomocowych, czy usługowych, które przekładają się na stałe pozostawanie w dyspozycji osoby wymagającej opieki i gotowości do niezwłocznego udzielenia jej pomocy w sprawach codziennych, jak i incydentalnych. Dodatkowo istotnym jest, że ocenie podlega stan sprawy na moment złożenia wniosku o przyznanie tego świadczenia. To w dacie złożenia wniosku musi być spełniona przesłanka rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w powodu konieczności sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osobą bliską, a także zakres wykonywanej opieki wyklucza dalsze zatrudnienie lub podjęcie pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Z akt sprawy wynika przy tym, że Skarżąca zrezygnowała z pracy od 1 października 2023 r. (k. 59 i 29 akt adm. I inst.) ze względu na konieczność sprawowania opieki nad matką - M. S.. Z przeprowadzonego w dniu 6 listopada 2023 r. wywiadu środowiskowego wynika, iż W. W. wykonuje wszystkie czynności dnia codziennego związane z osobą matki. M. S. jest częściowo sparaliżowana. Wymaga pomocy w korzystaniu z toalety i przy poruszaniu się. Organ wskazał także, że ostatnie zatrudnienie W. W. miało miejsce do dnia 1 października 2023 r. (k. 17 akt adm. I inst.). Słusznie wskazała także Skarżąca, że okoliczność powstania niepełnosprawności u jej matki po 18 lub 25 roku życia jest bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 roku, sygn. K 38/13, przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych uznany został za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. W konsekwencji ww. wyroku TK sama okoliczność powstania niepełnosprawności po ukończeniu 18. roku życia, względnie 25. roku życia, u osoby podlegającej opiece, w przypadku, gdy wnioskodawca rezygnuje z pracy lub innej pracy zarobkowej nie może wykluczyć prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wyeliminowana została negatywna przesłanka do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wskazana w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Z tych wszystkich względów, uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w zw. z art. 63 ust. 1 u.ś.w., a także postępowania, tj. art. 7, art. 8 § 1, art. 77, art. 80 k.p.a., a uchybienia te miały istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd za uzasadnione uznał wyeliminowanie obu tych decyzji z obrotu prawnego i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów dla W. W. Sąd postanowił na mocy art. 200 § 1 i art. 205 § 1 p.p.s.a., a składało się na nie wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480 zł na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. 2023r., poz. 1964), jak orzekł w pkt 2 sentencji wyroku. Ponownie rozpatrując sprawę, organy uwzględnią wyżej wskazaną wykładnię przepisu art. 63 ust. 1 i 2 u.ś.w. i w związku z tym zastosują przepisy art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, z uwagi na wniosek Skarżącej w tym zakresie i brak żądania rozprawy przez organ.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło