IV SA/Po 478/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sąd. WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 marca 2025 r. nr [...] postępowanie [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 marca 2025 r. [...] postępowanie [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 03.03.2025 r., [...] uchylił przyznane J. S. w decyzji z 21.02.2024 r. prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko J. Z. od 1 stycznia 2025 r. do 31 maja 2025 r. Organ wyjaśnił, że zgodnie z wyrokiem sądu z dnia 6 grudnia 2024r. (sygn. akt [...]) miejsce zamieszkania dziecka jest w każdorazowym miejscu zamieszkania ojca. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że nie jest organem właściwym do rozstrzygania kwestii związanych z ustaleniem sprawowania opieki nad dzieckiem, należy zatem wystąpić do sądu o zmianę postanowienia w zakresie opieki nad dzieckiem na opiekę naprzemienną. Wskazano, że w odrębnej decyzji ustalona zostanie kwota nienależnie pobranego świadczenia, którą należy zwrócić. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła J. S., wnosząc o przyznanie świadczenia 800 plus od stycznia 2025r. do końca bieżącego okresu świadczeniowego w wysokości [...] zł na syna J. Z. oraz [...] zł na córkę Z. Z.. Ponadto wniesiono o nie wydanie decyzji o zwrocie niezasadnie pobranego świadczenia. W uzasadnieniu odwołania wyjaśniono, że w wyroku Sądu Okręgowego z dnia 6.12.2024r., sygnatura akt [...], Sąd orzekł o opiece naprzemiennej stron (nie orzekł o kontaktach, władza rodzicielska została powierzona obojgu rodzicom, wskazano na wspólne zamieszkanie, brak alimentów, ponoszenie kosztów utrzymania po połowie).Ustalono także sposób korzystania ze wspólnie zajmowanego mieszkania stron położonego w K. , os. [...]. Wskazano, że strony zgodnie postanowiły, że będą ponosiły koszty utrzymania małoletnich po połowie (a zatem w opiece naprzemiennej), dodatkowo miejsce ich zamieszkania jest wspólne. Podniesiono, że przepisy nie zawierają definicji pojęcia opieki naprzemiennej i nie jest konieczne używanie tego określenia wprost w orzeczeniu sądu rodzinnego. Mając na uwadze powyższe J. S. wniosła o przyznanie jej połowy świadczenia 800+ na każde z dzieci od stycznia 2025r. W jej ocenie ojciec (M. Z.) i matka winni otrzymywać osobno od stycznia 2025r.: [...] zł na syna J. Z., [...] zł na córkę Z. Z.. W ocenie odwołującej niezasadne jest wskazane w decyzji żądanie zwrotu świadczenia wypłaconego dotychczas. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 12.03.2025r., [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ponieważ skarżąca nie spełnia warunków do przyznania ww. świadczenia, określonych w art. 4 ust. 2 pkt 1, art. 5 ust 2a oraz art. 22 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, tj. nie sprawuje opieki nad dzieckiem zgodnie z wyrokiem Sądu. Z dokumentacji wynika, że wniosek o świadczenie wychowawcze na ww. dziecko na okres świadczeniowy [...] skarżąca złożyła w dniu 06.02.2024 r. Po rozpatrzeniu jej wniosku w postępowaniu automatycznym, informacją z dnia 21.02.2024 r., skarżąca została powiadomiona o przyznaniu prawa do tego świadczenia na cały okres świadczeniowy, w pełnej wysokości. W dniu 20.01.2025 r. swój analogiczny wniosek złożył drugi rodzic - M. Z.. Zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca. Stosownie do z art. 5 ust 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Zgodnie z art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustala kto sprawuje opiekę. Do akt sprawy dołączony został wyrok Sądu Okręgowego w P. z dnia 6.12.2024 r., prawomocny z dniem 14.12.2024 r. (Sygn. akt [...]) orzekający o rozwodzie skarżącej i M. Z., powierzeniu obojgu rodzicom władzy rodzicielskiej oraz ustaleniu miejsca zamieszkania małoletnich dzieci w każdorazowym miejscu zamieszkania ojca dzieci. W myśl art. 27 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ZUS może zmienić rozstrzygnięcie w sprawie świadczenia wychowawczego bez zgody strony, w przypadku zmiany sytuacji rodzinnej, która ma wpływ na prawo do świadczenia, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. W wyniku weryfikacji prawa do świadczenia wychowawczego, w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach sprawy ww. dziecka, w tym opierając się o treść wyroku, ZUS na podstawie art. 4 ust. 2 pkt 1 oraz art. 22 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w dniu 03.03.2025 r. wydał decyzję uchylającą skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego od 01.01.2025 r. do 31.05.2025 r. na dziecko Z. Z.. W postępowaniu odwoławczym ustalono, iż wobec faktu, że w sprawie jest wyrok w którym sąd wprost określił zasady sprawowania opieki nad dzieckiem, w tym konkretnie ustalił, że dzieci mają zamieszkiwać z ojcem oraz nie orzeka o kontaktach Pani z dziećmi, ZUS jako organ administracyjny zobowiązany jest do uwzględniania prawomocnych orzeczeń sądu przy rozpatrywaniu uprawnień do świadczenia wychowawczego. W tej sprawie art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w odniesieniu do pobierania świadczenia na dziecko Z. Z. na okres świadczeniowy [...] od stycznia 2025 r. należy interpretować przez pryzmat art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie może orzekać wbrew prawomocnym orzeczeniom sądu cywilnego. W przedmiotowej sprawie dla celów ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego dla ZUS wiążące jest orzeczenie sądu, w którym sąd orzeka w zakresie miejsca zamieszkania przy jednym z rodziców. Brak orzeczenia kontaktów skarżącej z dziećmi, powierzenie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom oraz ustalenie w wyroku korzystania ze wspólnie zajmowanego mieszkania stron nie wyczerpują znamion opieki naprzemiennej, ponieważ Sąd wprost ustalił miejsce zamieszkania dzieci z ojcem. Organ wskazał, że stosownie do Wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2021 r. I OSK 453/21 powstała teza "domicylu koniecznego, w przypadku małoletnich dzieci nie odwołuje się do ich woli zamieszkiwania w określonym miejscu, a wyłącznie do miejsca zamieszkania osób sprawujących pieczę na osobami małoletnimi. Wskazanie w wyroku rozwodowym miejsca pobytu dziecka przy określonym rodzicu jest równoznaczne ze wskazaniem miejsca zamieszkania tegoż dziecka. Przy czym zmiana tak ukształtowanego stanu prawnego może nastąpić tylko przez uchylenie bądź zmianę rozstrzygnięcia sądu opiekuńczego o miejscu pobytu małoletniego dziecka". W myśl uzasadnienia wyroku WSA w Gliwicach z 22.01.2019 r., sygn. akt IV SA/GI 1013/18, który stwierdził, że "Organy administracji publicznej, realizujące zadania w zakresie świadczenia wychowawczego nie są uprawnione do badania, w jaki sposób w danym przypadku jest faktycznie sprawowana opieka nad dzieckiem przez jego rodziców. Zagadnienia związane ze sprawowaniem opieki nad małoletnimi dziećmi i uregulowaniem kontaktów pomiędzy rodzicami i dziećmi są bowiem sprawami cywilnymi, rozpatrywanymi w oparciu o przepisy prawa rodzinnego i opiekuńczego. Rozpatrywanie tego rodzaju spraw należy zatem do właściwości sądu powszechnego.". Organ odwoławczy podkreślił, że wyrok Sądu jest skuteczny i podlega wykonaniu. W sytuacji jeżeli ww. wyrok sądu nie jest realizowany w zakresie miejsca zamieszkania dziecka, należy wystąpić do sądu opiekuńczego o zmianę orzeczenia w tym zakresie. Ewentualna weryfikacja decyzji będzie możliwa po przedłożeniu przez skarżącą prawomocnego wyroku sądu, w którym sąd na nowo orzeka co do opieki nad dzieckiem. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że skarżącej nie przysługuje świadczenie wychowawcze na okres świadczeniowy [...] od 1 stycznia 2025 r., ponieważ nie zostały spełnione przesłanki art. 4 ust. 2 pkt 1, art. 5 ust 2a oraz art. 22 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, gdyż dziecko zamieszkuje z ojcem zgodnie z wyrokiem sądowym i w sprawie nie występuje opieka naprzemienna. Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J. S. , zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 80 oraz art. 6 i 7 k.p.a. oraz naruszenie: 1. art. 5 ust 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez niewłaściwą interpretację tego przepisu i jego niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, iż ZUS odmówił skarżącej wypłaty świadczenia 800 plus, gdyż zdaniem organu opieka nad dzieckiem nie ma charakteru naprzemiennego, gdyż co prawda sąd rozwodowy powierzył opiekę nad dzieckiem obojgu rodzicom, niemniej wskazał miejsce zamieszkania dzieci przy ojcu; 2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 2 pkt 1 oraz art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci poprzez niewłaściwą interpretację tego przepisu i jego niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, iż organ doszedł do przekonania, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy rodzice nie sprawują opieki naprzemiennej i odmówił wypłaty świadczenia 800 plus, podczas gdy zastosowanie w sprawie znajduje przepis art. 5 ust 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i kwota świadczenia wychowawczego ustalona winna być każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego; 3. art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez jego niewłaściwe zastosowanie dokonanie zmiany wysokości świadczenia wychowawczego z mocą wsteczną w sytuacji gdy decyzja zmieniająca wysokość świadczenia wychowawczego ma charakter konstytutywny i działa na przyszłość od daty wydania decyzji; 4. przepisów postępowania administracyjnego mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia tj. obrazę art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jak również obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli poprzez brak ustaleń co do sposobu w jaki skarżąca opiekuje się dzieckiem i uznanie, że "nie sprawuje ona opieki nad dzieckiem zgodnie z wyrokiem sądu". Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 j.t. z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej – p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena prawidłowości decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 12.03.2025r., [...], utrzymująca w mocy decyzję Zakład Ubezpieczeń Społecznych z 03.03.2025 r., znak [...] uchylającą przyznane J. S. w Informacji/Decyzji z 21.02.2024 r. prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko J. Z. od 1 stycznia 2025 r. do 31 maja 2025 r. Normatywną podstawę wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r. poz. 1576, dalej: "ppwwd"). Zgodnie z art. 4 ust. 1 przywołanej ustawy, celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Z kolei stosownie do art. 4 ust. 2 pkt 1 ppwwd świadczenie wychowawcze przysługuje: matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a, który stanowi, iż w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy organy prawidłowo uznały, że w przedmiotowym stanie faktycznym nie występuje opieka naprzemienna sprawowana przez skarżącą i jej byłego męża nad wspólnymi dziećmi: Z. i J. Z. i czy okoliczność ustalenia miejsca zamieszkania dzieci każdorazowo przy ojcu uzasadnia uchylenie świadczenia wychowawczego przyznanego matce. W pierwszej kolejności Sąd podkreśla, że aktualnie w polskim systemie prawnym nie funkcjonuje kodeksowa definicja opieki naprzemiennej. W przypadku gdy rodzice nie sprawują wspólnej (łącznej) opieki, świadczenie wypłacane jest temu rodzicowi, z którym dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na jego utrzymaniu. Wyjątek stanowi tu opieka naprzemienna nad dzieckiem, która wykonywana jest przez każdego z żyjących w rozłączeniu rodziców w porównywalnych i powtarzających się okresach. W takim przypadku, o ile opieka naprzemienna wynika z orzeczenia sądu, każdemu z rodziców należy się świadczenie wychowawcze w wysokości połowy kwoty (por. wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 569/24). Szczególnie istotne jest w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, że opieka naprzemienna nie musi być wprost wpisana w sentencję wyroku sądu rodzinnego. Dziecko pozostaje pod opieką naprzemienną obojga rodziców nie tylko wówczas, gdy zwrot "opieka naprzemienna" znajduje się wprost w sentencji orzeczenia sądu. Sąd wskazuje, że fraza występująca w art. 5 ust. 2a ppwwd: "zgodnie z orzeczeniem sądu" nie oznacza bowiem, że to orzeczenie musi zawierać niezdefiniowane formalnie pojęcie opieki naprzemiennej. Kwestia ta powinna być oceniana z uwzględnieniem cech i celów tej instytucji, przy wykorzystaniu odpowiednich metod wykładni. Stąd też istotne pozostaje dokonanie analizy zakresu tej opieki. Dowodem na zaistnienie opieki naprzemiennej może być odpis orzeczenia sądu powszechnego zaś w sytuacji, gdy nie zawiera on stosownego zwrotu, rzeczą organów jest samodzielne ustalenie charakteru zawartych w nim zapisów dla zobrazowania i wyłożenia treści pojęcia "opieka naprzemienna" w konkretnej sprawie. (por. wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 334/25). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że w niniejszej sprawie sąd rodzinny wydał wyrok z dnia 6 grudnia 2024r. (sygn. akt [...]), w którym wskazano, że: 1. Wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi stron J. Z. urodzonym [...]. i Z. Z. urodzoną [...] powierza obojgu rodzicom ustalając miejsce zamieszkania małoletnich w każdorazowym miejscu zamieszkania ojca dzieci. 2. Nie orzeka o kontaktach z małoletnimi dziećmi. 3. Kosztami utrzymania i wychowania małoletnich dzieci stron obciąża obie strony i zobowiązuje powódkę i pozwanego do ponoszenia kosztów utrzymania małoletnich po połowie. 4. Ustalono także sposób korzystania ze wspólnie zajmowanego mieszkania stron położonego w K. Os. [...]. W świetle powyższych ustaleń sądu rodzinnego należy uznać, że organy nieprawidłowo wywiodły, że ww. wyrok nie określa opieki naprzemiennej. Przede wszystkim należy wskazać, że sąd powierzył władzę rodzicielską obojgu rodzicom, a kosztami utrzymania i wychowania małoletnich dzieci obciążono rodziców po połowie. Należy podkreślić, że nie orzeczono o kontaktach z dziećmi, ponieważ takie rozwiązanie dopuszcza na wniosek stron kodeks rodzinny. Z akt sprawy wynika, że strony na bieżąco ustalają kwestie związane z opieką nad dziećmi. Jest to rozwiązanie elastyczne i racjonalne w przypadku wykonywania pracy zawodowej w różnych godzinach, terminach i często niestacjonarnie. W ocenie Sądu w kontekście przedmiotowej sprawy wspólne zamieszkiwanie rozwiedzionych rodziców, przy jednoczesnym podziale sposobu korzystania przez nich z mieszkania, nie wyklucza możliwości przyjęcia istnienia opieki naprzemiennej. Taka forma sprawowania opieki (przy zamieszkiwaniu po rozwodzie pod jednym adresem) musi być dostosowana do sytuacji rodzinnej i wymaga zaawansowanej współpracy między rodzicami, jednak może być alternatywą dla tradycyjnej opieki naprzemiennej, kiedy to rodzice zamieszkują oddzielnie. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że pod pojęciem opieki naprzemiennej należy rozumieć opiekę wykonywaną na podstawie orzeczenia sądu powszechnego, a ponadto wykonywaną przez oboje rodziców w następujących po sobie porównywalnych okresach. Co do zasady elementem opieki naprzemiennej jest zamieszkiwanie dzieci bądź dziecka okresowo u każdego z rodziców, jednak istnieje też szczególny rodzaj opieki naprzemiennej nazywany opieką naprzemienną gniazdową, gdzie nie zmienia się miejsce zamieszkania dziecka, a rodzice zmieniają się w opiece nad dzieckiem. W ocenie Sądu okoliczności sprawy wskazują na to, że właśnie opieka naprzemienna gniazdowa występuje w niniejszym przypadku. Należy również podkreślić, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ppwwd celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Skoro więc sąd rodzinny w wyroku zobowiązał rodziców do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dzieci po połowie, to instytucja określona w art. 5 ust. 2a ppwwd zdaje się w pełni ten cel realizować właśnie poprzez przyznanie połowy świadczenia każdemu z rodziców. Sąd wyjaśnia, że ustalenie jednego miejsca zamieszkania dzieci było niezbędne z uwagi na treść art. 26 w zw. z art. 28 Kodeksu cywilnego Zgodnie z art. 26 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej (§ 1). Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy (§ 2). Z kolei zgodnie z art. 28 Kodeksu cywilnego można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. Określenie przez sąd rodzinny miejsca zamieszkania małoletnich w każdorazowym miejscu zamieszkania ojca dzieci nie ma wpływu na ocenę okoliczności, czy orzeczono o opiece naprzemiennej, czy też nie. Dla oceny istnienia instytucji opieki naprzemiennej okoliczność ta jest irrelewantna. Ustalenie miejsca zamieszkania przy jednym z rodziców ma m.in. znaczenie formalne przy ustalaniu przypisanego obwodu szkolnego i realizacji obowiązku szkolnego, a także pełni funkcję zabezpieczającą interes dzieci w sytuacji, gdy doszłoby do zmiany stanu faktycznego i zaprzestania wspólnego zamieszkiwania rodziców. W niniejszej sprawie organ naruszył art. 4 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, zgodnie z którym: "W przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego.". W ocenie Sądu ustalenie, że skarżąca nie sprawuje opieki naprzemiennej (uzasadniające odmowę świadczenia wychowawczego) jest ustaleniem dowolnym i nie znajdującym podstaw w materiale dowodowym. Należy wskazać, że organ I instancji uchylenie prawa do świadczenia wychowawczego uzasadnił jedynie okolicznością, że miejsce zamieszkania dziecka jest w każdorazowym miejscu zamieszkania ojca. Z tego organ wywiódł, że matce nie przysługuje świadczenie wychowawcze na dziecko. Organ uznał też, że skarżąca pobrała ww. świadczenie nienależnie, co zostanie stwierdzone w odrębnej decyzji. Z kolei organ odwoławczy wskazał, że w myśl art. 27 ppwwd ZUS może zmienić rozstrzygnięcie w sprawie świadczenia wychowawczego bez zgody strony, w przypadku zmiany sytuacji rodzinnej, która ma wpływ na prawo do świadczenia, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. Organ odwoławczy wskazał, że brak orzeczenia kontaktów skarżącej z dziećmi, powierzenie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom oraz ustalenie w wyroku korzystania ze wspólnie zajmowanego mieszkania stron nie wyczerpują znamion opieki naprzemiennej, ponieważ Sąd wprost ustalił miejsce zamieszkania dzieci z ojcem. W świetle przedstawionego stanu faktycznego oraz prawnego wynikającego z analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz wyroku sądowego Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że skarżącej nie przysługuje świadczenie wychowawcze na okres świadczeniowy [...] od 1 stycznia 2025 r., ponieważ nie zostały spełnione przesłanki art. 4 ust. 2 pkt 1, art. 5 ust 2a oraz art. 22 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, gdyż dziecko zamieszkuje z ojcem zgodnie z wyrokiem sądowym. Sąd wskazuje, że decyzja organu I instancji jest lakoniczna i w zasadzie zupełnie nie analizuje stanu faktycznego sprawy. Z kolei decyzja organu II instancji w swoim uzasadnieniu prowadzi do konkluzji (podobnie jak decyzja organu I instancji), że skoro dziecko zamieszkuje z ojcem zgodnie z wyrokiem sądowym, to nie zostały spełnione przesłanki art. 4 ust. 2 pkt 1, art. 5 ust. 2a oraz art. 22 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Organ uznał więc, że okoliczność ustalenia zamieszkania dziecka z ojcem automatycznie oznacza, że to ojciec sprawuje wyłączną opiekę nad dzieckiem. Przypomnieć wymaga, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 k.p.a. organ administracji ma obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Realizację zasady prawdy obiektywnej zapewniają przede wszystkim gwarancje procesowe zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. Według art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ocena czy dana okoliczność została udowodniona następuje na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Wskazanym wymogom organ nie sprostał, czym naruszył wskazane przepisy, a także 107 § 3 k.p.a. Na marginesie Sąd wskazuje, że organ pominął treść art. 22 ppwwd, zgodnie z którym: "W przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Przepisy art. 15 ust. 2 stosuje się.". Sąd wskazuje, że jeżeli organ miał wątpliwości co do ustalenia zakresu, formy i osoby sprawującej opiekę, to mógł skorzystać z możliwości określonej w ww. przepisie i zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w celu ustalenia, czy określona w wyroku sądu rodzinnego opieka naprzemienna faktycznie jest realizowana. Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę wykładnie Sądu dotyczącą opieki naprzemiennej gniazdowej oraz dokładnie ustali i przeanalizuje stan faktyczny sprawy. W szczególności ustali poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, czy wynikająca z wyroku sądu rodzinnego opieka naprzemienna jest faktycznie realizowana w przedmiotowym przypadku. Swoje ustalenie organ szczegółowo opisze w uzasadnieniu decyzji z poszanowaniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim z art. 107 § 3 k.p.a. W związku z powyższym Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję poprzedzającą na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a.