IV SA/Po 480/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Makosz - Frymus (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska Protokolant Sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzinnego oddala skargę /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus /-/ M. Dybowski JH Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] w wyniku wznowionego postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną dnia [...]czerwca 2004 r. nr [...] Prezydent Miasta P. uchylił powyższą decyzję i jednocześnie przyznał zasiłek rodzinny na A. P. w wysokości 43 zł miesięcznie na okres od 25.06.2004 r. do 31.08.2004 r. oraz od 24.06.2005 r. do 31.08.2005 r., oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka- syna A. P. w wysokości 170 zł miesięcznie na okres od 25.06.2004 r. do 31.08.2004 r. oraz od 24.06.2005 r. do 31.08.2005 r. Orzeczono także o odmowie przyznania dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Powyższe orzeczenie zapadło na tle następującego stanu faktycznego. Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] przyznano A. P. na syna A. P.: zasiłek rodzinny oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka po 170 zł miesięcznie w okresie od 1 maja 2004 do 31 sierpnia 2005 r.; dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego jednorazowo w kwocie 90 zł we wrześniu 2004 r. Decyzją z dnia [...] września 2005 r. nr [...] Prezydent Miasta P. przyznał A. P. na syna: zasiłek rodzinny w kwocie po 43 zł miesięcznie w okresie od 1 września 2005 do 31 sierpnia 2006 r.; dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka po 170 zł miesięcznie w okresie od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r.; dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego jednorazowo w kwocie 90 zł we wrześniu 2005 r. W dniu [...].12.2005 r. w związku z podjęciem przez MOPR w P. informacji, iż A. P. przebywa w Domu Dziecka w K., wydano decyzję uchylającą ww. rozstrzygnięcia, a ślad za nią w dniu [...].06.2006 r. orzeczono o nienależnie pobranych świadczeniach rodzinnych. Decyzja SKO utrzymująca w mocy powyższą decyzję stała się przedmiotem skargi do WSA w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 29 czerwca 2007 r. sygn. akt IV SA/Po 851/06 uchylił przedmiotowe decyzje. Organ I instancji mając na względzie wskazania WSA w Poznaniu dokonał następujących ustaleń faktycznych. Dom Dziecka w K.- B. w piśmie z dnia 24.06.2008 r. poinformował, że A. P. miał zapewnione całodzienne wyżywienie, zaopatrzony był w niezbędne artykuły osobistego użytku, podręczniki i przybory szkolne. Był uczniem Szkoły Podstawowej nr 1 w K. B. Pobyt w placówce miał charakter nieodpłatny. Z oświadczenia A. P. z dnia 24.06.2008 r. wynika, że w okresie urlopowania syna w domu jednorodzinnym Skarżąca ponosiła wydatki związane z jego utrzymaniem, tj koszty wyżywienia, odzież, obuwie, pomoce szkolne z wyłączeniem podręczników, koszty dojazdu do K. i z powrotem w okresie urlopowania. Mając, zatem na względzie okresy urlopowania syna w domu matki oraz związane z tym wydatki Organ był zobligowany do przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku z tytułu samotnego wychowywania dziecka na okres od 25.06.2004 r. do 31.08.2004 r. oraz od 24.06.2005 r. do 31.08.2005 r.. Odnośnie dodatku do zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego Organ stwierdził, iż dodatek ten się nie należy z uwagi na fakt, iż potrzeby z obowiązkiem szkolnym były zaspakajane przez Dom Dziecka w K.-B. Odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia [...] listopada 2008 r. złożył w imieniu A. P. pełnomocnik. W odwołaniu podniesiono, że należałoby rozważyć przyznanie świadczeń rodzinnych na syna A. nie tylko za okres, gdy syn Skarżącej przebywał w okresie wakacji w domu rodzinnym. Zdaniem pełnomocnika Skarżącej świadczenia winny być przyznane przez organ także w pozostałe okresy, gdy syn skarżącej przebywał w domu swojej matki, w krótszych okresach (święta, weekendy, oraz okresy, które wynikały z decyzji Sądu o jego urlopowaniu). Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2009 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że pobyt A. P. w placówce był bezpłatny. Oznacza to, że matka ponosiła rzeczywiste wydatki związane z utrzymaniem syna w okresie, gdy przebywał On w domu matki w okresie letnich wakacji to jest od 25 czerwca 2004 r. do 31 sierpnia 2004 r. oraz w okresie od 25 czerwca 2005 r. do 31 sierpnia 2005 r. tylko w tych okresach syn strony postępowania był urlopowany przez Sąd na okresy dłuższe, co najmniej miesięczne-, które uprawniały syna Skarżącej zgodnie z art. 3 pkt 10 oraz art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych (w brzmieniu obowiązującym w okresie zasiłku) do ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na okresy wskazane w decyzji z dnia [...] listopada 2008 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podtrzymano wcześniejszą argumentacje, a nadto podkreślono, że Organ w swym rozstrzygnięciu całkowicie pominął fakt, iż syn skarżącej oprócz okresów wakacji letnich był również urlopowany w weekendy oraz święta. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest wziąć z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, w tym także te niepodnoszone w skardze. Przedmiotowe postępowanie administracyjne prowadzone było na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, a także opiekunowi faktycznemu dziecka i osobie uczącej się (art. 4 ust. 2 cyt. ustawy). Celem zasiłku rodzinnego jest częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka (art. 4 ust. 1 cyt. ustawy). W art. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych zostały wskazane sytuacje, gdy zasiłek rodzinny nie przysługuje. W myśl tego przepisu zasiłek rodzinny nie przysługuje jeżeli: 1) dziecko lub osoba ucząca się pozostają w związku małżeńskim, 2) dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w rodzinie zastępczej, 3) osoba ucząca się została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, 4) pełnoletnie dziecko lub osoba ucząca się jest uprawniona do zasiłku rodzinnego na własne dziecko, 5) osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od jego rodzica, chyba że: a) rodzice lub jedno z rodziców nie żyje, b) ojciec dziecka jest nieznany, c) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone, d) sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka. Stosownie zaś do art. 3 pkt 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych ilekroć w ustawie jest mowa o instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie - oznacza to dom pomocy społecznej, placówkę opiekuńczo-wychowawczą, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, areszt śledczy, zakład karny, zakład opiekuńczo-leczniczy, zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy, szkołę wojskową lub inną szkołę, jeżeli instytucje te zapewniają nieodpłatnie pełne utrzymanie. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, iż A. P. na podstawie skierowania z dnia 24.03.2004 r. został umieszczony w Domu Dziecka w K.- B. W placówce przebywał od 01.04.2004 r. do 02.03. 2006 r. Jak wynika ze statutu Domu Dziecka w K.- B., jest to całodobowa placówka opiekuńczo-wychowawcza, która uprawnia do stałego zamieszkania i całodziennego wyżywienia. Podopieczni placówki mają także prawo do podręczników, przyborów szkolnych i zabawek, odzieży i innych przedmiotów osobistego użytku (k. 186- 206 akt adm.). Nadto Organ ponownie przeprowadzając postępowanie ustalił, iż obecność A. P. w domu dziecka pokrywała się z okresem pobierania nauki w szkole podstawowej znajdującej się w tej samej miejscowości. Był On zaopatrzony w przybory szkolne, podręczniki, miał zapewnioną całodobowa opiekę lekarską (także psychiatryczną i okulistyczną). Pobyt w placówce miał charakter nieodpłatny (pismo z 24.06.2008 r.). Ponieważ Sąd wyraził zgodę na urlopowanie dziecka w dniach wolnych od nauki to jest od 25 czerwca 2004 r. do 31 sierpnia 2004 r. oraz w okresie od 25 czerwca 2005 r. do 31 sierpnia 2005 r., to na okres wakacji, przebywał on w domu matki. Skład orzekający w niniejszej sprawie całkowicie podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2008 r. sygn. akt I OSK 526/07, iż oczywistym jest, że (...) urlopowanie od pobytu w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie i faktyczne przebywanie na jego czas u rodziców lub jednego z rodziców, nie wyklucza przyznania mu zasiłku rodzinnego na okres pobytu dzieci u niego, a wprost przeciwnie. Koszty utrzymania za czas faktycznego przebywania ponosi rodzic, zatem zasiłek, zgodnie z art. 7 ust. 1 ww. ustawy ma pokryć częściowo te koszty. Nie służy on przecież w okresie, gdy dzieci przebywają w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, ale w okresie urlopowania, tj. okresie ponoszenia kosztów utrzymania dzieci w miejscu ich faktycznego przebywania. Organy mając powyższe na uwadze przyznały A. P. zasiłek jak i dodatki do zasiłku na rzecz Jej syna w czasie urlopowania dziecka w domu matki w okresie wakacyjnym. Należy jednak podkreślić, że decyzja w przedmiocie przyznania świadczeń rodzinnych nie jest decyzją uznaniową. Fakt dobrowolnego przebywania dziecka w weekendy w domu rodzinnym zawsze wiąże się z dodatkowymi kosztami, które jednak zobowiązany jest ponieść rodzic. Podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ obowiązany jest dokonać ustaleń, a następnie wydać decyzję, uwzględniając wskazane w ustawie okoliczności. Brak, zatem, w tym względzie jakiejkolwiek swobody organu, co do uznania, iż pomimo niespełnienia ustawowych przesłanek, świadczenie można przyznać również z uwagi na zaistniałą trudną sytuację finansową, społeczną, czy też np. prawną strony. Zasiłki rodzinne są, bowiem formą pomocy państwa dla rodzin i mogą być przyznane dopiero wtedy, gdy rodzice nie mogą sami zaspokoić potrzeb bytowych swoich dzieci. Wobec przedstawionych rozważań, uznając zarzuty skargi za bezzasadne Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) skargę oddalono. /-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/E. Makosz-Frymus /-/M. Dybowski ja