IV SA/Po 491/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska Sędziowie NSA Ewa Makosz – Frymus (spr.) WSA Maciej Dybowski Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę /-/M.Dybowski /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/E.Makosz-Frymus Decyzją z dnia (...) działający z upoważnienia Prezydenta Miasta P., Kierownik Filii Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P., na podstawie art. 3 ust 1, 3, 4, art. 8 ust 1, art. 9 ust. 8 i 8a, art. 14, art. 39 ust 1 i 2, art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 z 2004 ze zm.- dalej jako ustawa o pomocy społecznej), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako kpa) nie przyznał K. K. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu primoru w kwocie (...) zł, szkła laboratoryjnego w kwocie (...) zł, dętki w kwocie (...) zł, pedału w kwocie (...) zł, drutu mocującego błotnik w kwocie (...) zł, szprych w kwocie (...) zł, plecaka w kwocie (...) zł, koła do kluczy w kwocie (...) zł , telefonu komórkowego oraz kwiatu wisterii glicynii. W uzasadnieniu wskazano, że K. K. nie pracuje zawodowo, jest zarejestrowany w PUP jako osoba bezrobotna bez uprawnień do pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Mieszka w domku letniskowym na działce, nie posiada żadnych dochodów. Domek jest ocieplony, otynkowany, ogrzewany piecykiem elektrycznym oraz piecykiem tzw." kozą". K. K. otrzymuje regularną pomoc w formie zasiłku okresowego w wysokości (...) zł miesięcznie. Ponadto odrębnymi decyzjami z dnia (...) otrzymał pomoc w formie zasiłków celowych na pokrycie kosztów zakupu leków w łącznej kwocie (...) zł, gazu w kwocie (...) zł, szpachli i lakieru w kwocie (...) zł, skarpetek w kwocie (...) zł, śrub, kołków, gwoździ, folii malarskiej w łącznej kwocie (...) zł. W ocenie organu udzielane wsparcie finansowe jest odpowiednie do sytuacji i zabezpiecza niezbędne potrzeby bytowe, a także jest zgodne z celami i możliwościami pomocy społecznej. K. K. odwołał się od tej decyzji nie podnosząc żadnych argumentów. Decyzją z dnia (...) nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856), art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 3 ust. 1-4, art. 8 ust. 1, art. 9 ust. 8 i 8a oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. W uzasadnieniu wskazano, iż zgłoszone przez K. K. we wnioskach z dnia (...), (...) . oraz z dnia (...) potrzeby – mając na uwadze postanowienia art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej – trudno uznać za niezbędne potrzeby życiowe, które organ I instancji winien zaspokoić. Ponadto nie ulega wątpliwości, że skarżący pomimo dochodu - jako osoba samotnie gospodarująca - niższego niż kwota 477,00 zł (osiąga dochód w kwocie (...) zł miesięcznie) ma poprzez działania organu I instancji zaspokojone podstawowe potrzeby bytowe i w związku z tym zaskarżona decyzja nie przekracza granic uznania administracyjnego. K. K. wniósł skargę na powyższą decyzję. Skarga nie zawiera uzasadnienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych( Dz. U. z 2002 r.. nr 153, poz. 1269, dalej: u. s .a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art. 1 § 2 u. s. a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem - art. 1 § 2 u. s. a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięć administracyjnych podjętych w niniejszej sprawie były przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zasady ogólne wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowią, że świadczenia pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz zaspokajanie niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jak wynika z powyższych przepisów pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. W niniejszej sprawie przedmiotem jest świadczenie pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego. Art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Ust. 2 tego artykułu precyzuje, iż zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Wykładnia przepisów regulujących przesłanki udzielenia pomocy w formie zasiłku stałego dokonywana musi być z uwzględnieniem treści art.2 ust. 1 oraz 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Analiza tych przepisów prowadzi do konkluzji, iż organy realizujące zadania w zakresie pomocy społecznej, korzystające ze środków publicznych o ograniczonym zakresie, obowiązane są do analizy zgłoszonego wniosku pod kątem jego rzeczywistej niezbędności dla zaspokojenia potrzeb bytowych. Jak wynika z powołanych przepisów, przyznanie świadczenia zależy od uznania organu rozstrzygającego sprawę ( wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 maja 2005 r., I SA / Wa 448/04, LEX nr 166677). W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, ze uznanie organu doznaje ograniczeń w świetle brzmienia art. 7 k. p. a. Zgodnie z powołanym przepisem, organ winien załatwiać sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z tej przyczyny organ- działając w ramach uznania- winien przeprowadzić wnikliwe postępowanie zmierzające do oceny stwierdzonego stanu faktycznego. Taka konstrukcja nie wyklucza możliwości odmowy przyznania świadczenia( wyrok NSA z dnia 18 maja 1999 r., sygn. akt II SA/Gd 25/98, LEX nr 44078), jednakże nakłada na organ obowiązek każdorazowego precyzyjnego wskazania przesłanek odmowy udzielenia świadczenia. Również przyznanie świadczenia w takiej, a nie innej wysokości, obliguje organ do podania uzasadnienia prawnego i faktycznego podjętego rozstrzygnięcia. Konieczność taka związana jest z jednej strony z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą przekonywania ( art. 11 k.p.a.), z drugiej zaś z koniecznością umożliwienia Sądowi przeprowadzenia kontroli legalności. W przedmiotowej sprawie w toku postępowania wyjaśniającego organy ustaliły, że skarżący spełnia kryterium dochodowe zgodnie z art. 8 ust 1 ustawy o pomocy społecznej, nie pracuje, jest zarejestrowany w PUP, bez uprawnień do pobierania zasiłku dla bezrobotnych, mieszka w altanie, ogrzewanej piecykiem elektrycznym oraz piecykiem tzw. "kozą", w którym pali drewnem. Altana jest domkiem ocieplonym, otynkowanym. Posiada jeden pokój, aneks kuchenny, wc i stryszek, który zaadoptował dla celów mieszkalnych. Skarżący otrzymuje regularną pomoc w formie zasiłku okresowego w wysokości (...) zł oraz pomoc w formie zasiłków celowych na inne niezbędne wydatki. Decyzjami z (...) skarżącemu została przyznana pomoc w formie zasiłków celowych na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia w kwocie (...) zł (k. 18 akt adm.), na zakup skarpet w kwocie (...) zł (k. 17 akt adm.), zakup lakieru, szpachla, śrub, kołków, folii malarskiej, gwoździ w kwocie (...) zł (k. 16 akt adm.), oraz na opłacenie rachunku za gaz w kwocie (...) zł. Wsparcie finansowe udzielane skarżącemu jest odpowiednie do jego sytuacji i zabezpiecza niezbędne potrzeby bytowe. Jest także zgodne z celami i możliwościami pomocy społecznej w rozumieniu art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie Sądu, organy rozstrzygające przedmiotową sprawę nie dopuściły się naruszenia obowiązujących przepisów prawa. W szczególności w stwierdzonym stanie faktycznym odmowa udzielenia pomocy z uwagi na okoliczność, że zakup nie mieści się w kategorii niezbędnej potrzeby bytowej odpowiada prawu. Mając na uwadze przepisy ogólne ustawy o pomocy społecznej, a w szczególności art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy, nie sposób uznać, że odmowa przyznania pomocy finansowej, jest sprzeczna z przepisami szczególnymi regulującymi przyznawanie zasiłku celowego. Jak wynika z wykładni przepisów ustawy o pomocy społecznej, osoby wnioskujące o przyznanie pomocy zobligowane są w pierwszej kolejności do przezwyciężania we własnym zakresie swych problemów, a dopiero gdy nie są w stanie tego dokonać, pomoc społeczna może zostać przyznana. Wyznacznikami przyznania lub odmowy przyznania zasiłku celowego są więc: sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, możliwości finansowe organu pomocy społecznej i potrzeby innych osób znajdujących się w zasięgu jego działania. Nadto wskazać należy, że skoro świadczenia pomocy społecznej mają charakter uznaniowy i zmierzają do wspierania w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, to nie bez znaczenia jest fakt udzielenia pomocy skarżącemu w rozmiarze znajdującym odbicie w materiale dowodowym zgromadzonym przez organy administracji publicznej Sąd za niezbędne uznał wskazanie, że świadczenia udzielane przez organy administracji publicznej mają w pierwszej kolejności na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać oraz wspierać ich w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Zadaniem organów jest więc pomoc w dążeniu samego zainteresowanego do polepszenia swojej sytuacji życiowej. Ponadto Sąd zwraca uwagę, że system prawa na pierwsze miejsce wśród instytucji pomocy osobom będącym w niedostatku, zgodnie z zasadą subsydiarności, wysuwa obowiązek alimentacyjny ( odpowiednio- wyrok SN z dnia 03 września 1998 r.- I CKN 908/ 97- OSNC 3/99/53 z g glosą T. Smyczyńskiego - OSP 10/99/ 173, akceptowany przez M. Andrzejewskiego " Ochrona praw dziecka w rodzinie dysfunkcyjnej" Zakamycze 2003 str. 147 i nast.). Z tej przyczyny organ pomocy społecznej może w drodze wywiadu środowiskowego ustalać na przykład. czy potrzeby skarżącego nie mogą zostać w całości lub w części zaspokojone przez osoby na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Zgodnie z art. 128 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz. U. z 1964., nr 9, poz. 59 ze zm.) obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej albo rodzeństwo. Stąd też zważyć należy, czy oprócz pomocy publicznej, nie ma innych osób zobowiązanych do wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego wobec skarżącego. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002r , nr 153, poz. 1270 ze zm. ) oddalił skargę. /-/M. Dybowski /-/E. Makosz-Frymus /-/E. Kręcichwost-Durchowska MZ